Αγχολυτικά ή αντικαταθλιπτικά φάρμακα; Ποιο είναι κατάλληλο για εσάς;

αγχολυτικα ηρεμιστικα αντικαταθλιπτικα

Ποιο είναι κατάλληλο για εσάς;

Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία, οι αγχώδεις διαταραχές και το άγχος είναι οι πιο συχνές ψυχικές διαταραχές, επηρεάζοντας το 18% του πληθυσμού κάθε χρόνο. Η κατάθλιψη επίσης ανήκει στις πιο συχνές ψυχικές διαταραχές, επηρεάζοντας περίπου το 4-8% και το 8-16% ανδρών και γυναικών αντίστοιχα. Δεν είναι ωστόσο σπάνιο ένας ασθενής να παρουσιάζει και τις δύο καταστάσεις, δηλαδή κατάθλιψη και άγχος.

Υπάρχουν αρκετές διαφορετικές μορφές θεραπείας για την κατάθλιψη και το άγχος, όπως τα αγχολυτικά και τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα (SSRI και άλλα).

Τι είναι οι βενζοδιαζεπίνες;

Οι βενζοδιαζεπίνες είναι από τα πιο συχνά συνταγογραφούμενα φάρμακα (Xanax, Tavor, Lexotanil), είναι αγχολυτικά φάρμακα τα οποία χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του άγχος, διαταραχών ύπνου, αλλά συμπληρωματικά δίνονται και σε άλλες καταστάσεις (όπως την κατάθλιψη). Γενικά προτιμάται να δίνονται για σύντομα χρονικά διαστήματα (συνήθως λίγων μηνών), και αυτό γιατί υπάρχει η πιθανότητα εξάρτησης (ψυχολογικής ή σωματικής). Επίσης έχουν κάποιες πιθανές παρενέργειες, όπως η υπνηλία, poor coordination, που μπορούν να οδηγήσουν σε πτώσεις (ιδίως ηλικιωμένους). Ωστόσο, η δοσολογία μπορεί εύκολα να προσαρμοστεί στις ανάγκες του κάθε ασθενούς, είτε πρόκειται για μια βραχυπρόθεσμη ή μακροπρόθεσμη ανακούφιση από το άγχος. Το αλκοόλ θα πρέπει γενικά να αποφεύγεται, καθώς και τόσο το αλκοόλ όσο και οι βενζοδιαζεπίνες είναι κατασταλτικά του νευρικού συστήματος και μπορούν να οδηγήσουν σε ανεπιθύμητες ενέργειες, όπως την αναπνευστική καταστολή (για αυτό και αποφεύγονται σε ανθρώπους με ΧΑΠ ή άπνοιες).

Οι βενζοδιαζεπίνες μπορεί να ελαττώσουν την ενέργεια και το συντονισμό κινήσεων, να προκαλέσουν ναυτία, πονοκεφάλους και ανησυχία. Τα SSRI μπορούν να προκαλέσουν ναυτία, ίλιγγο, αϋπνία, αύξηση βάρους, ξηροστομία, μειωμένη σεξουαλική διάθεση. Συχνά οι άνθρωποι που υποφέρουν από άγχος και κοινωνική φοβία χρησιμοποιούν το αλκοόλ, και πρέπει να γνωρίζουν τις πιθανές παρενέργειες, γιατί μπορεί να παίρνουν βενζοδιαζεπίνες και ένα ποτό για να χαλαρώσουν πριν από μία συνάντηση ή έξοδο.

Μπορείτε να κάνετε το ΤΕΣΤ ΑΓΧΟΥΣ ή το ΤΕΣΤ ΚΡΙΣΕΩΝ ΠΑΝΙΚΟΥ για μια πρώτη εκτίμηση αν πάσχετε από κάποια αγχώδη διαταραχή.

Τι είναι τα αντικαταθλιπτικά SSRI

Τα SSRI είναι αντικαταθλιπτικά φάρμακα τα οποία ενισχύουν τη λειτουργία των νευρικών κυττάρων του εγκεφάλου βελτιώνοντας τη διάθεση, μέσω μηχανισμών που επηρεάζουν κυρίως τη σεροτονίνη. Όταν τα εγκεφαλικά κύτταρα (νευρώνες) επικοινωνούν μεταξύ τους, απελευθερώνουν νευροδιαβιβαστές για να μεταφέρουν τα μηνύματα μεταξύ τους. Στους ασθενείς που υποφέρουν από κατάθλιψη, τα επίπεδα σεροτονίνης μπορεί να είναι διαταραγμένα και ως εκ τούτου τα τμήματα του εγκεφάλου που ελέγχουν το συναίσθημα να μην λειτουργούν φυσιολογικά. Τα SSRI οδηγούν σε αυξημένα επίπεδα σεροτονίνης, και έτσι μπορεί να βοηθήσουν τους νευρώνες να λειτουργούν φυσιολογικά. Στην κατηγορία των SSRI ανήκουν αντικαταθλιπτικά φάρμακα όπως το Ladose και Zoloft, Seroxat, Cipralex, Seropram.

Τα SSRI χρησιμοποιούνται για την κατάθλιψη και την μακροχρόνια αντιμετώπιση του άγχους. Τα αντικαταθλιπτικά δεν λειτουργούν όμως άμεσα και χρειάζονται χρόνο (εβδομάδες, 2-6 συνήθως) για να δράσουν. Αντίθετα, οι βενζοδιαζεπίνες (αγχολυτικά) έχουν άμεση δράση, εντός 15-30 λεπτών συνήθως, αλλά μικρότερη χρονική διάρκεια δράσης (πχ 6-10 ώρες). Χρειάζεται κανείς να είναι υπομονετικός και να παίρνει τα φάρμακα καθημερινά. Εκτός της κατάθλθιψης και του άγχους, τα SSRI μπορεί να είναι αποτελεσματικά και σε άλλες παθήσεις όπως η ιδεοψυχαγκαστική διαταραχή (OCD), μετατραυματική διαταραχή και άλλες παθολογικές καταστάσεις (κρίσεις πανικού, κα).

Μπορείτε να κάνετε το ΤΕΣΤ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗΣ για μια πρώτη εκτίμηση αν εμφανίζετε συμπτώματα κατάθλιψης.

Περιστασιακή ή τακτική λήψη φαρμάκων;

Υπάρχουν δύο τρόποι χρήσης των φαρμάκων.

Ο πρώτος αφορά την καθημερινή λήψη φαρμάκου, χωρίς παραλείψεις, ανεξαρτήτως του τι συμβαίνει στην καθημερινότητα. Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα γενικά ανήκουν σε αυτή την κατηγορία και χρειάζεται μία σταθερή λήψη τους για να λειτουργήσουν. Χρειάζονται συνήθως λίγες εβδομάδες για να λειτουργήσουν (2-4 ή και περισσότερο, αναλόγως ηλικίας και βαρύτητας της κλινική εικόνας).

Ο άλλος τρόπος είναι η περιστασιακή λήψη φαρμάκων, δηλαδή τη λήψη για την αντιμετώπιση μίας συγκεκριμένης κατάστασης. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν τα αγχολυτικά, τα οποία εμφανίζουν τη δράση τους πολύ γρήγορα.

Υπέρ και κατά φαρμακευτικής αγωγής

Η κατάθλιψη και το άγχος είναι ψυχικές ασθένειες, και αν επηρεάζουν την ποιότητα ζωής ενός ανθρώπου, τα φάρμακα μπορούν να βοηθήσουν. Γενικά τα αγχολυτικά και τα αντικαταθλιπτικά είναι ασφαλή και καλώς ανεκτά φάρμακα, όταν χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού σας, ωστόσο όλα τα φάρμακα μπορεί να έχουν κάποιες παρενέργειες, ιδίως αν παίρνετε πολλαπλά φάρμακα. Χρειάζεται κανείς με τη βοήθεια του γιατρού του, να ζυγίσει τα υπέρ και τα κατά, τα οφέλη και τις πιθανές παρενέργειες. Υπάρχουν και άλλα φάρμακα για την κατάθλιψη και το άγχος, η καταλληλότερη επιλογή θα πρέπει να γίνει συνυπολογίζοντας τις ιδιαιτερότητες του κάθε φαρμάκου και τις ανάγκες κάθε ασθενούς.

Χρειάζομαι φάρμακα ή/και ψυχοθεραπεία;

Όσον αφορά το άγχος και την κατάθλιψη, ένας γιατρός δεν θα έπρεπε αυτόματα να παίρνει το συνταγολόγιο για να σας συνταγογραφήσει φάρμακα, σα να επρόκειτο για μία λοίμωξη που χρειάζεται αντιβίωση για να καταπολεμηθεί το υπεύθυνο μικρόβιο. Συχνά (αναλόγως με την εκπαίδευση και τη στάση του γιατρού). Συχνά, ένας ψυχίατρος μπορεί να δοκιμάσει μη φαρμακευτικές θεραπείες αντί να βασιστεί στα φάρμακα αμέσως, εκτός και αν είναι απολύτως απαραίτητο.

Η πρώτη ερώτηση που θα πρέπει να γίνει, είναι αν μπορεί να αντιμετωπιστούν η ψυχοπαθολογία και τα ψυχοσωματικά συμπτώματα που εμφανίζει ένας ασθενείς χωρίς φάρμακα. Μπορεί να δοκιμάσει κανείς ψυχοθεραπεία, ή άλλες φυσικές μορφές θεραπείας. Αρκετοί άνθρωποι χρειάζονται μόνο ψυχοθεραπεία για να μπορέσουν να επεξεργαστούν τα όσα τους συμβαίνουν (ή τους συνέβησαν στο παρελθόν). Χρειάζεται υπομονή και σταθερότητα για να μπορέσουν να τροποποιήσουν τις πεποιθήσεις τους και να κλείσουν τις πληγές τους.

Αλλαγές τρόπου ζωής, την αύξηση της σωματικής δραστηριότητας, τεχνικές χαλάρωσης και αναπνοής, είναι τρόποι για να αντιμετωπιστεί το άγχος και να βελτιωθεί η διάθεση.

Μπορούν να αντιμετωπιστούν όλα τα προβλήματα χωρίς φάρμακα; Θεωρητικώς “ναι“, “πρακτικώς” όχι… Πολλοί άνθρωποι εμφανίζουν κατάθλιψη ή παθολογικό άγχος, και είναι συχνά αδύνατο να μπορέσουν να κάνουν ψυχοθεραπεία χωρίς να ελεγχθεί πρώτα το άγχος ή η κατάθλιψη. Και αυτό γιατί η χημεία του εγκεφάλου κι η λειτουργία των νευρώνων είναι διαφορετική από έναν άνθρωπο που δεν εμφανίζει κατάθλιψη ή παθολογικό άγχος. Εδώ τα φάρμακα μπορεί να είναι εξαιρετικά χρήσιμα. Λύνουν τα φάρμακα τα προβλήματα; Όχι φυσικά, αλλά κάνουν τη ζωή ευκολότερη, γλυτώνει κανείς χρόνο και ταλαιπωρία, ενώ προχωρά τη ζωή του και την ψυχοθεραπεία.

Το πιο σημαντικό που χρειάζεται να θυμάστε είναι ότι η κατάθλιψη και το άγχος είναι αντιμετωπίσημα. Για περισσότερες πληροφορίες, μιλήστε με ένα ψυχίατρο.

Σχετικά άρθρα

ΚΑΝΕ ΤΟ ΤΕΣΤ