Καρνιτίνη
Η καρνιτίνη είναι ένα αμινοξύ που παίζει κρίσιμο ρόλο στην παραγωγή ενέργειας, μεταφέροντας λιπαρά οξέα στα μιτοχόνδρια των κυττάρων. Αν και το σώμα την παράγει φυσικά (στο ήπαρ και στους νεφρούς και την αποθηκεύει στους σκελετικούς μύες, στην καρδιά, στον εγκέφαλο και στο σπέρμα), η συμπληρωματική χορήγηση (L-καρνιτίνη, Ακετυλο-L-καρνιτίνη) έχει μελετηθεί για την καρδιαγγειακή υγεία, την εγκεφαλική λειτουργία και την αθλητική απόδοση.
Συνήθως, το σώμα μας μπορεί να δημιουργήσει όλη την καρνιτίνη που χρειάζεται. Μερικοί άνθρωποι, ωστόσο, μπορεί να μην έχουν αρκετή καρνιτίνη επειδή το σώμα τους δεν μπορεί να παράγει αρκετή ή δεν μπορεί να τη μεταφέρει στους ιστούς, ώστε να μπορεί να χρησιμοποιηθεί κατάλληλα. Καταστάσεις, όπως η στηθάγχη ή η διαλείπουσα χωλότητα, μπορεί επίσης να προκαλέσουν χαμηλά επίπεδα καρνιτίνης στο σώμα, όπως και ορισμένα φάρμακα.
Η καρνιτίνη έχει μελετηθεί για τη δυνητική της επίδραση σε διάφορες καταστάσεις υγείας επειδή έχει αντιοξειδωτική δράση. Τα αντιοξειδωτικά ουσιαστικά καταπολεμούν τα επιβλαβή σωματίδια στο σώμα, γνωστά ως ελεύθερες ρίζες, τα οποία καταστρέφουν τα κύτταρα και αλλοιώνουν το DNA.
Ορισμένες μελέτες έχουν διερευνήσει τη σχέση της καρνιτίνης με διάφορες καταστάσεις υγείας. Βέβαια, κάποιες σοβαρές παθήσεις απαιτούν κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού.
Καρδιαγγειακή υγεία και κλινική έρευνα
1. Στηθάγχη
Οι μελέτες δείχνουν ότι η καρνιτίνη έχει μελετηθεί ως συμπληρωματική προσέγγιση μαζί με τις συμβατικές θεραπείες σε ασθενείς με στηθάγχη. Πολλές κλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι η L-καρνιτίνη και η προπιονυλ-L-καρνιτίνη έχουν συσχετιστεί με βελτιώσεις σε ορισμένες παραμέτρους άσκησης σε κλινικές δοκιμές. Μία συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση 13 ελεγχόμενων δοκιμών (N=3629) έδειξε ότι η καρνιτίνη συσχετίστηκε με μείωση 27% της συνολικής θνησιμότητας και μείωση 40% των αγγειακών συμπτωμάτων σε ασθενείs με οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου. 1 Ωστόσο, πρέπει πάντα να συμβουλεύεστε το γιατρό σας για το αν πρέπει να πάρετε καρνιτίνη.
2. Έμφραγμα
Αρκετές μελέτες δείχνουν ότι η καρνιτίνη έχει μελετηθεί ως συμπληρωματική προσέγγιση μετά από έμφραγμα, αλλά δεν υπάρχει απόλυτη συμφωνία. Κάποιες μικρές μελέτες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που παίρνουν L-καρνιτίνη μετά από ένα έμφραγμα είναι λιγότερο πιθανό να υποστούν ένα ακόμη, να πεθάνουν από καρδιακή νόσο, να έχουν πόνο στο στήθος και ακανόνιστο καρδιακό ρυθμό, ή να εμφανίσουν καρδιακή ανεπάρκεια.
3. Καρδιακή Ανεπάρκεια
Κάποιες μελέτες έχουν δείξει ότι η καρνιτίνη (συνήθως η προπιονυλ-L-καρνιτίνη) έχει συσχετιστεί με βελτιώσεις σε ορισμένες παραμέτρους σε μελέτες ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια και βελτιώνει την ικανότητα άσκησης σε ανθρώπους με καρδιακή ανεπάρκεια.
Περιφερική Αγγειακή Νόσος
Η μειωμένη ροή αίματος στα πόδια λόγω αθηροσκλήρωσης, όπου η πλάκα συσσωρεύεται στις αρτηρίες, συχνά προκαλεί πόνο ή κράμπες στα πόδια κατά το περπάτημα ή την άσκηση. Αυτός ο πόνος ονομάζεται διαλείπουσα χωλότητα και η μειωμένη ροή αίματος στα πόδια ονομάζεται περιφερική αγγειακή νόσος (PVD). Αρκετές μελέτες δείχνουν ότι η καρνιτίνη έχει συσχετιστεί με βελτιώσεις σε κλινικές παραμέτρους σε μελέτες σε άτομα με διαλείπουσα χωλότητα. Οι περισσότερες μελέτες έχουν χρησιμοποιήσει προπιονυλο-L-καρνιτίνη. Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν εάν η L-καρνιτίνη θα λειτουργούσε το ίδιο.
Διαβητική Νευροπάθεια - Κλινικές μελέτες
Η διαβητική νευροπάθεια συμβαίνει όταν τα υψηλά επίπεδα γλυκόζης στο αίμα καταστρέφουν τα νεύρα του σώματος, ειδικά στα χέρια, στα πόδια, προκαλώντας πόνο και μούδιασμα. Κάποιες μελέτες δείχνουν ότι η ακετυλο-L-καρνιτίνη έχει συσχετιστεί με αλλαγές σε παραμέτρους πόνου σε ορισμένες μελέτες και στην αύξηση της αίσθησης στα προσβεβλημένα νεύρα. Υπάρχουν προκαταρκτικά δεδομένα από πειραματικές μελέτες σχετικά με την νευροπροστασία.
Απώλεια βάρους
Αν και η L-καρνιτίνη υπάρχει σε πολλά συμπληρώματα για την απώλεια βάρους, δεν υπάρχουν επιστημονικά στοιχεία που να υποστηρίζουν αυτή τη δράση. Κάποιες μελέτες έχουν εξετάσει τη σχέση της με παραμέτρους σύνθεσης σώματος, με ανάμεικτα αποτελέσματα, η οποία μπορεί να συμβάλει στην απώλεια βάρους σε μερικούς ανθρώπους.
Γνωστική λειτουργία και νόσος Αλτσχάιμερ - Ερευνητικά δεδομένα
Τα στοιχεία δεν είναι ξεκάθαρα για το εάν η καρνιτίνη είναι ωφέλιμη στη θεραπεία της νόσου Αλτσχάιμερ. Αρκετές μελέτες δείχνουν ότι η ακετυλο-L-καρνιτίνη, έχει μελετηθεί σε σχέση με γνωστικές παραμέτρους σε ασθενείς με νόσο Αλτσχάιμερ 2 , σε σχέση με διαθεσιακές παραμέτρους σε ηλικιωμένους και άλλες μορφές άνοιας και σε σχέση με γνωστικές δοκιμασίες σε ηλικιωμένους. Μια μετα-ανάλυση ελεγχόμενων δοκιμών έδειξε στατιστικά σημαντικά αποτελέσματα στην ακετυλο-L-καρνιτίνη σε κλινικές κλίμακες και ψυχομετρικές δοκιμασίες σε ασθενείς με ήπια γνωστική εξασθένηση και πρώιμη νόσο Αλτσχάιμερ. Άλλες όμως, περισσότερο εκτεταμένες μελέτες διαπίστωσαν ότι δεν βοήθησε καθόλου. Οι άνθρωποι θα πρέπει να λαμβάνουν καρνιτίνη για τη νόσο Αλτσχάιμερ και άλλες μορφές άνοιας μόνο υπό την επίβλεψη του γιατρού τους.
Νεφρική λειτουργία και καρνιτίνη
Επειδή η σύνθεση της καρνιτίνης γίνεται στους νεφρούς, η νεφρική νόσος θα μπορούσε να οδηγήσει σε χαμηλά επίπεδα καρνιτίνης στο σώμα. Αν έχετε νεφρική νόσο πρέπει πάντα να συμβουλεύεστε το γιατρό σας.
Ανδρική Υπογονιμότητα
Ο χαμηλός αριθμός σπερματοζωαρίων έχει συνδεθεί με χαμηλά επίπεδα καρνιτίνης στους άνδρες. Αρκετές μελέτες δείχνουν ότι τα συμπληρώματα L-καρνιτίνης έχουν συσχετιστεί με αλλαγές σε παραμέτρους σπέρματος σε ορισμένες μελέτες.
Στυτική Δυσλειτουργία
Μερικές μελέτες δείχνουν ότι η προπιονυλ-L-καρνιτίνη έχει μελετηθεί σε σχέση με παραμέτρους σεξουαλικής λειτουργίας. Κάποιες μελέτες έχουν εξετάσει τη συνδυαστική χρήση καρνιτίνης με φαρμακευτική αγωγή στους άνδρες με διαβήτη που πριν δεν ανταποκρίνονταν στο Viagra. Ο συνδυασμός προπιονυλ-L-καρνιτίνης και ακετυλο-L-καρνιτίνης βελτιώνει την αποτελεσματικότητα του Viagra σε άνδρες που έχουν στυτική δυσλειτουργία μετά από χειρουργείο στον προστάτη. Φυσικά, είναι ανάγκη να γίνουν επιπλέον μελέτες.
Νόσος Peyronie
Η νόσος Peyronie χαρακτηρίζεται από την καμπυλότητα του πέους που οδηγεί σε πόνο στη διάρκεια της στύσης. Η ακετυλο-L-καρνιτίνη έχει εξεταστεί σε προκαταρκτικές μελέτες σε ασθενείς με νόσο Peyronie. Βέβαια, απαιτούνται περισσότερες μελέτες.
Υπερθυρεοειδισμός
Κάποιες μελέτες έχουν δείξει ότι η L-καρνιτίνη έχει μελετηθεί σε σχέση σε ορισμένα συμπτώματα υπερθυρεοειδισμού, όπως η αϋπνία, η νευρικότητα, οι ταχυπαλμίες, ο τρόμος. Μια μελέτη έδειξε ότι οι ασθενείς με υπερθυρεοειδισμό είδαν τα συμπτώματα να βελτιώνονται και η θερμοκρασία του σώματος να είναι φυσιολογική, με τη λήψη καρνιτίνης. Βέβαια, οι άνθρωποι με θέματα του θυρεοειδή πρέπει πάντα να συμβουλεύονται το γιατρό τους.
Σκελετικά προβλήματα
Η σύνδεση ανάμεσα στα συμπληρώματα L-καρνιτίνης και στον έλεγχο των μεταβολικών μονοπατιών που εμπλέκονται στην ισορροπία των πρωτεϊνών των μυών έχει αποδειχθεί σε πολλές μελέτες.
Τα στοιχεία δείχνουν ότι η L-καρνιτίνη έχει μελετηθεί σε σχέση με μεταβολικές παραμέτρους των μυών, ειδικά σε παθοφυσιολογικές καταστάσεις.
Παχυσαρκία
Κάποιες μελέτες δείχνουν ότι η L-καρνιτίνη έχει μελετηθεί σε σχέση με τη σύνθεση σώματος, με ανάμεικτα αποτελέσματα, αν και σε κάποιες υποομάδες δεν έχει καμία επίδραση στο βάρος.
Σαρκοπενία
Οι ηλικιωμένοι άνθρωποι έχουν έντονο καταβολισμό των πρωτεϊνών, πράγμα που συνδέεται με τη μυϊκή απώλεια. Η L-καρνιτίνη έχει μελετηθεί σε σχέση με τον μεταβολισμό των πρωτεϊνών αναστέλλοντας τα πρωτεολυτικά μονοπάτια. Η αποτελεσματικότητα της L-καρνιτίνης εξαρτάται από την ηλικία.
Οξειδωτική ανισορροπία και μυϊκός πόνος
Βλάβη στους μύες μπορεί να συμβεί στη διάρκεια της άσκησης. Η L-καρνιτίνη έχει εξεταστεί σε σχέση με οξειδωτικούς δείκτες. Έτσι, η L-καρνιτίνη έχει μελετηθεί σε σχέση με παραμέτρους ανάκαμψης μετά από άσκηση.
Πηγές καρνιτίνης
Το κόκκινο κρέας (ειδικά το αρνί) και τα γαλακτοκομικά προϊόντα είναι οι κύριες πηγές καρνιτίνης. Επίσης, η καρνιτίνη υπάρχει στα ψάρια, στα πουλερικά, στα σπαράγγια, στο αβοκάντο και στο φυστικοβούτυρο.
Διαθέσιμες μορφές καρνιτίνης
Η καρνιτίνη είναι διαθέσιμη σε πολλά συμπληρώματα σε αρκετές μορφές:
- L-καρνιτίνη: η πιο διαδεδομένη μορφή
- Ακετυλο-L-καρνιτίνη: χρησιμοποιείται σε μελέτες για τη νόσο Αλτσχάιμερ και άλλες διαταραχές του εγκεφάλου
- Προπιονυλ-L-καρνιτίνη: χρησιμοποιείται σε μελέτες για καρδιακές παθήσεις και περιφερική αγγειακή νόσο
Καλό είναι να αποφεύγετε τα συμπληρώματα D-καρνιτίνης καθώς παρεμβαίνουν στη φυσιολογική μορφή της L-καρνιτίνης και μπορεί να έχουν ανεπιθύμητες παρενέργειες.
Προφυλάξεις
Επειδή τα συμπληρώματα διατροφής μπορεί να έχουν παρενέργειες ή να αλληλεπιδρούν με άλλα φάρμακα, πρέπει πάντα να ρωτάτε το γιατρό σας.
Οι παρενέργειες είναι γενικά ήπιες. Οι υψηλές δόσεις (πάνω από 5 γραμμάρια την ημέρα) μπορεί να προκαλούν διάρροια. Άλλες παρενέργειες περιλαμβάνουν αύξηση στην όρεξη, μυρωδιά στο σώμα και εξάνθημα.
Οι άνθρωποι με τις ακόλουθες παθήσεις πρέπει να μιλάνε με το γιατρό τους πριν πάρουν καρνιτίνη:
- Περιφερική αγγειακή νόσο
- Υψηλή αρτηριακή πίεση
- Κίρρωση του ήπατος
- Διαβήτη
- Νεφρική νόσο
- Ιστορικό επιληψίας
Καρνιτίνη και TMAO
Τα συμπληρώματα καρνιτίνης μεταβολίζονται από τα βακτήρια του εντέρου σε τριμεθυλαμίνη (ΤΜΑ), η οποία με τη σειρά της μετατρέπεται σε τριμεθυλαμίνη-Ν-οξείδιου (ΤΜΑΟ) στο ήπαρ.
Υπάρχουν βάσιμες αποδείξεις για τη σύνδεση ανάμεσα στα υψηλά επίπεδα του τριμεθυλαμίνη-Ν-οξείδιου (ΤΜΑΟ) και πολλών ασθενειών, όπως οι παθήσεις του καρδιαγγειακού, των νεφρών, ο καρκίνος και η νόσος Αλτσχάιμερ. Στην παθογένεση όλων αυτών των παθήσεων, η φλεγμονώδης αντίδραση είναι ένας μηχανισμός κλειδί. Δεδομένου ότι το ΤΜΑΟ ελέγχει τη φλεγμονώδη αντίδραση, και το γεγονός ότι το μικροβίωμα του εντέρου επηρεάζει τον άξονα εντέρου-εγκεφάλου, το ΤΜΑΟ μπορεί να εμπλέκεται στη ρύθμιση της ανοσίας σε αυτές τις ασθένειες.
Καθώς πολλαπλοί παράγοντες επηρεάζουν τα επίπεδα του ΤΜΑΟ, κάποιες παρεμβάσεις που περιλαμβάνουν διατροφή και προβιοτικά μπορούν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των ανθρώπων που έχουν κίνδυνο να εμφανίσουν χρόνια φλεγμονώδη και εκφυλιστικά νοσήματα. Έχουν γίνει πολλές προσπάθειες για το σχεδιασμό προβιοτικών που μπορούν να μειώσουν την παραγωγή και την διαθεσιμότητα των πρόδρομων ουσιών του ΤΜΑΟ. Ένα από τα συχνά θέματα στη σχέση ανάμεσα στο ΤΜΑΟ και στις ασθένειες είναι η αλλαγή στη σύνθεση και στη λειτουργία του μικροβιώματος.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι η κλινική χρήση της καρνιτίνης πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις πρόσφατες ανησυχίες σχετικά με το TMAO και την καρδιαγγειακή υγεία.
Πιθανές αλληλεπιδράσεις
Αν λαμβάνετε οποιοδήποτε από τα παρακάτω φάρμακα δεν πρέπει να πάρετε καρνιτίνη:
- Δοξορουβικίνη: η λήψη L-καρνιτίνης έχει μελετηθεί σε σχέση με την καρδιοτοξικότητα της δοξορουβικίνης, ένα χημειοθεραπευτικό φάρμακο για την θεραπεία του καρκίνου.
- Ισοτρετινοΐνη: είναι ένα φάρμακο για τη θεραπεία της σοβαρής ακμής, που μπορεί να προκαλεί προβλήματα στο ήπαρ, υψηλή χοληστερόλη και μυϊκό πόνο και αδυναμία. Αυτά τα συμπτώματα μοιάζουν με αυτά που προκαλεί η ανεπάρκεια καρνιτίνης.
- Ορμόνη του θυρεοειδή: υπάρχουν δεδομένα ότι η καρνιτίνη μπορεί να επηρεάζει τη δράση της ορμόνης του θυρεοειδή σε κυτταρικό επίπεδο, και έτσι είναι λιγότερο αποτελεσματική.
- Βαλπροϊκό οξύ: είναι ένα αντιεπιληπτικό φάρμακο που μειώνει τα επίπεδα της καρνιτίνης στο αίμα. Η L-καρνιτίνη έχει μελετηθεί σε ασθενείς που λαμβάνουν βαλπροϊκό οξύ. Ωστόσο, η καρνιτίνη μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο των επιληψιών.
- Αντιπηκτικά φάρμακα: η καρνιτίνη αυξάνει τον κίνδυνο αιμορραγίας σε ανθρώπους που παίρνουν αντιπηκτικά.
Ενίσχυση του οργανισμού
Ορισμένες συμπληρωματικές προσεγγίσεις μπορούν να βοηθήσουν επικουρικά στην ενίσχυση του οργανισμού, σωματικά και ψυχικά, υπό τις οδηγίες ενός εξειδικευμένου γιατρού.
Βιβλιογραφία
- 1.DiNicolantonio, J. J., et al. (2013). L-carnitine in the secondary prevention of cardiovascular disease: Systematic review and meta-analysis. Mayo Clinic Proceedings, 88(6), 544-551. [link]
- 2.Montgomery, S. A., et al. (2003). Meta-analysis of double blind randomized controlled clinical trials of acetyl-L-carnitine versus placebo in the treatment of mild cognitive impairment and mild Alzheimer's disease. International Clinical Psychopharmacology, 18(2), 61-71. [link]