Meltdown - τι είναι;

Πολλοί παράγοντες στη ζωή μας μπορεί να μας κάνουν να νιώθουμε συναισθηματική πίεση. Όπως για παράδειγμα τα προβλήματα στις σχέσεις, η απώλεια της δουλειάς, η απόκτηση ενός παιδιού, είναι όλες καταστάσεις που προκαλούν έντονο στρες και αυξάνουν τις πιθανότητες της συναισθηματικής κατάρρευσης.¹ Τα υψηλά επίπεδα στρες ιδίως σε συνδυασμό με τις ορμόνες αυξάνουν τις πιθανότητες του meltdown. To meltdown είναι ένας όρος που χρησιμοποιείται τόσο για τους ενήλικες, όσο και για τα παιδιά.

Τι είναι το meltdown;

Το meltdown σημαίνει στα ελληνικά "συναισθηματική κατάρρευση". Μπορεί να αφορά ένα ξέσπασμα ενός ενήλικα που έχει καταρρεύσει από το συσσωρευμένο στρες, από προσωπικά και επαγγελματικά προβλήματα. Η κατάρρευση είναι κάτι για το οποίο πολλοί άνθρωποι είναι απρόθυμοι να μιλήσουν. Και αυτό γιατί κοινωνικά η κατάρρευση επιτρέπεται στα παιδιά (όπως στα tantrums), όμως δεν επιτρέπεται ένας ενήλικας να καταρρέει.

Στην κλινική πρακτική, παρατηρώ συχνά πως αυτό το κοινωνικό στίγμα αναγκάζει τους ενήλικες να καταπιέζουν την ανάγκη τους για αποφόρτιση, γεγονός που επιταχύνει την τελική εξουθένωση.

Η κατάρρευση μας κάνει να νιώθουμε ευάλωτοι, αδύναμοι και κατακλυζόμαστε από το στρες και τα συναισθήματα. Ωστόσο, είναι κάτι απολύτως φυσιολογικό μετά από περιόδους έντονης υπερκόπωσης και αβεβαιότητας. Και όλοι μας έχουμε ακούσει για την κρίση μέσης ηλικίας όπου κάποιος αρχίζει να έχει αμφιβολίες για το νόημα ή το σκοπό στη ζωή του, περίοδος κατά την οποία μπορεί να έχει κάποιο meltdown.

Κανένας άνθρωπος δεν είναι τέλειος και όταν νιώθουμε πίεση μπορεί να υποκύπτουμε σε αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές. Η απογοήτευση, το άγχος, και η κατάθλιψη μπορεί να οδηγούν σε συναισθηματικές εκρήξεις, σε αυτό που πολλοί αποκαλούν "meltdown". Μερικές φορές μπορεί να μας κατακλύζουν τα δυσάρεστα συναισθήματα και δεν μπορούμε να τα ελέγξουμε ή να τα κρύψουμε από τους άλλους. Για αυτό η συναισθηματική κατάρρευση μπορεί να οδηγεί σε διαφορετικά συμπτώματα, όπως νεύρα, κλάματα, φωνές.

Ποιες είναι οι αιτίες του meltdown;

Συχνά συμβαίνουν πράγματα ή καταστάσεις που πυροδοτούν την συναισθηματική κατάρρευση. Αυτές οι στιγμές έντονου στρες μπορεί να οδηγούν στην κατάρρευση εάν ξεπεραστούν οι αντοχές και τα ψυχολογικά όρια του ανθρώπου. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας , η επαγγελματική εξουθένωση (burnout) αναγνωρίζεται ως σύνδρομο που προκύπτει από χρόνιο εργασιακό στρες το οποίο δεν έχει τεθεί υπό επιτυχή διαχείριση.⁴

Συχνές αιτίες της συναισθηματικής κατάρρευσης περιλαμβάνουν:

Υπερκόπωση: όταν κάποιος έχει πάντα πολλά πράγματα να κάνει στη δουλειά και δεν μπορεί να ανταπεξέλθει, τότε είναι πιθανό να έρθει υπερκόπωση, συναισθηματική κατάρρευση και burnout.³
Συσσωρευμένο στρες: το συσσωρευμένο άγχος και στρες λόγω προβλημάτων και και εμπειριών ζωής μπορεί να μην έχει τρόπο να εκτονωθεί. Αυτή η κατάσταση οδηγεί στην συναισθηματική κατάρρευση αν κάποιος δεν μπορεί να βρει ένα τρόπο για να ηρεμήσει.
Συναισθηματική εξουθένωση: αυτό συμβαίνει όταν τα συναισθήματα και το άγχος συσσωρεύονται χωρίς να υπάρχει απελευθέρωση.² Η συναισθηματική εξουθένωση μπορεί να προκαλεί την συναισθηματική κατάρρευση, ειδικά αν ένα άτομο δεν μπορεί να βρει ανακούφιση.
Ανεπίλυτες τραυματικές εμπειρίες: τα ανεπίλυτα ψυχικά τραύματα μπορεί να μένουν μέσα μας, και όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με δυσκολίες τότε να νιώθουμε τα ίδια συναισθήματα που μας προκαλούσαν αρχικά. Αυτό εξηγεί το γιατί τα ανεπίλυτα τραύματα μπορεί να οδηγούν στην συναισθηματική κατάρρευση ακόμη και χρόνια μετά την τραυματική εμπειρία.
Αδυναμίας έκφρασης των συναισθημάτων: η καταπίεση των συναισθημάτων μπορεί να οδηγεί σε συναισθηματικές εκρήξεις.
Αισθητηριακή υπερφόρτωση: αυτό συμβαίνει όταν ο εγκέφαλος δέχεται πολλά ερεθίσματα ταυτόχρονα. Η αισθητηριακή υπερφόρτωση μπορεί να οδηγεί στην συναισθηματική κατάρρευση εξαιτίας του άγχους που προκαλεί το φιλτράρισμα των ερεθισμάτων και η διαχείριση των καταστάσεων.

Στρατηγικές υποστήριξης σε περιόδους έντονης πίεσης

Είναι ωφέλιμο να αναγνωρίζουμε πότε χρειάζεται να κάνουμε παύση, να παίρνουμε βαθιές αναπνοές, και να δίνουμε χρόνο στον εαυτό μας να συνέλθει και να ανακτήσουμε τον έλεγχο των συναισθημάτων μας.
Το πρώτο βήμα είναι να ελέγξετε τα συναισθήματά σας και να κάνετε ένα βήμα πίσω από όλα όσα σας προκαλούν ένταση. Η κατάρρευση προκύπτει όταν κάποιος νιώθει έντονο στρες πέρα από αυτό που μπορεί να αντέξει το μυαλό του. Ακριβώς όπως το σώμα μας ανεβάζει πυρετό για να δείξει ότι παλεύει ενάντια σε κάτι, η συναισθηματική κατάρρευση είναι μια μορφή "συναισθηματικού πυρετού". Ο χρόνος ανασύνταξης είναι απαραίτητος για τη διατήρηση της ψυχολογικής ισορροπίας.

Ως ψυχοθεραπευτής, συχνά εξηγώ στους θεραπευόμενους ότι αυτή η "κατάρρευση" δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας, αλλά έναν αναγκαίο, αν και επώδυνο, μηχανισμό του νευρικού συστήματος για να επιβάλει την απαραίτητη παύση που το άτομο αρνιόταν να δώσει στον εαυτό του.

Όταν αφιερώνουμε χρόνο στην ξεκούραση και στην αυτογνωσία, μπορούμε να σπάσουμε τον κύκλο της κατάρρευσης. Μπορούμε να δούμε πιο καθαρά τις ανάγκες μας, τι μας συμβαίνει, γιατί φτάσαμε σε αυτό το σημείο. Και το κυριότερο, πως να βγούμε από αυτές τις καταστάσεις.

Τρόποι ενίσχυσης της συναισθηματικής ανθεκτικότητας

Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζετε τρόπους για να αποφύγετε την συναισθηματική κατάρρευση, ειδικά αν νιώθετε ευάλωτοι στο στρες και αντιδράτε συναισθηματικά. Η φροντίδα της ψυχικής ευεξίας υποστηρίζει την ικανότητα διαχείρισης στρεσογόνων παραγόντων.

Κάποιοι τρόποι για να αποτρέψετε το meltdown περιλαμβάνουν:

Δραστηριότητες που αγαπάτε: μπορείτε να κάνετε ορισμένα χόμπι που σας δίνουν χαρά, όποιο και αν είναι αυτό. Αυτό συμβάλλει στη ρύθμιση της έντασης και στην καλλιέργεια ψυχικής ανθεκτικότητας.
Ενσυνειδητότητα: οι διάφορες πρακτικές ενσυνειδητότητας, όπως ο διαλογισμός, έχουν πολλαπλά οφέλη στη διάθεση, τη συγκέντρωση και τον εγκέφαλο. Ο διαλογισμός βοηθά στον καλύτερο έλεγχο των συναισθημάτων.
Φύση και ζώα: η επαφή με τη φύση και τα ζώα βοηθά να έχετε καλύτερη διάθεση. Όταν περνάτε περισσότερο χρόνο στη φύση (ακόμα και απλά για πεζοπορία) τότε η συχνή επαφή με τη φύση σχετίζεται με βελτιωμένη αίσθηση ηρεμίας. Ένα κατοικίδιο μπορεί επίσης να προσφέρει μεγάλη συναισθηματική αποφόρτιση.
Ημερολόγιο: το ημερολόγιο είναι ένας υποστηρικτικός τρόπος για την ανακούφιση της έντασης και την ενίσχυση της αυτογνωσίας σας.
Επαρκής ύπνος: ο καλός ύπνος είναι πολύ σημαντικός για το σώμα και το μυαλό. Ο επαρκής ύπνος διευκολύνει τη γνωστική και συναισθηματική ρύθμιση των εμπειριών της ημέρας.
Άσκηση: η σωματική άσκηση οδηγεί στην απελευθέρωση ενδορφινών, οι οποίες συμβάλλουν στην σταθεροποίηση της διάθεσης και στη μείωση του στρες.
Έκφραση των συναισθημάτων: όταν επιτρέπετε στον εαυτό σας να κλάψει ή να ξεσπάσει του δίνετε τη δυνατότητα να απελευθερώσει την ένταση. Πάρτε λίγο χρόνο για να εκτονώσετε τον εκνευρισμό σας, και θα νιώσετε καλύτερα.

Η φροντίδα του εαυτού αποτελεί προτεραιότητα

Μην περιμένετε να φτάσετε στα πρόθυρα της συναισθηματικής κατάρρευσης για να φροντίσετε τον εαυτό σας. Δεν χρειάζεται να νιώθετε τύψεις επειδή θέλετε να πάρετε άδεια για να ξεκουραστεί το σώμα σας και το μυαλό σας.

Η ψυχοθεραπεία ανοίγει το δρόμο της αυτοβελτίωσης και της αυτοφροντίδας. Μόνο εσείς μπορείτε να προσφέρετε στον εαυτό σας όσα έχει ανάγκη.

Βιβλιογραφία

1.Maslach, C., et al. (2016). Understanding the burnout experience: recent research and its implications for psychiatry. World Psychiatry, 15(2), 103-111. [Stress Triggers Emotional Burnout]
2.Shanafelt, T. D., et al. (2012). Burnout and satisfaction with work-life balance among US physicians relative to the general US population. Archives of Internal Medicine, 172(18), 1377-1385. [Accumulated Emotions Cause Exhaustion]
3.West, C. P., et al. (2016). Interventions to prevent and reduce physician burnout: a systematic review and meta-analysis. The Lancet, 388(10057), 2272-2281. [Preventing Workplace Burnout Interventions]
4.World Health Organization. (2019). Burn-out an "occupational phenomenon": International Classification of Diseases. [WHO Burnout Occupational Syndrome]

Meltdown – τι είναι;