Τα οφέλη της μοναξιάς
Για τους περισσότερους από εμάς, η μοναξιά είναι μια αρνητική κατάσταση. Η κοινωνία μας δεν μας βοηθά να κατανοήσουμε τη σημασία της. Όταν είμαστε μόνοι μας νιώθουμε ότι κουβαλάμε ένα κοινωνικό στίγμα, νιώθουμε απομονωμένοι και στο περιθώριο. Αυτή η αντίληψη της μοναξιάς ίσως μας κάνει να μην νιώθουμε άνετα με τον εαυτό μας ή με την επιλογή που κάναμε. Μας επιβάλλεται μια κατάσταση όπου ένα άτομο δεν είναι κοινωνικά αποδεκτό όταν δεν ανταποκρίνεται στις προσδοκίες των άλλων.
Μέσα από την κλινική μου εμπειρία στην ψυχοθεραπευτική πράξη, παρατηρώ συχνά πως οι άνθρωποι συγχέουν την επώδυνη αίσθηση του να νιώθεις μόνος με την απόλυτα υγιή ανάγκη για προσωπικό χώρο. Η κατανόηση αυτής της διάκρισης αποτελεί συχνά το πρώτο βήμα για τη συναισθηματική ισορροπία.
Επιλογή ή αναγκαστική λύση;
Άλλες φορές, ίσως να νιώθουμε ότι κάνουμε κάτι λάθος ή έχουμε κάποιες ατέλειες που μας οδηγούν στη μοναξιά. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η κοινωνική απομόνωση ενδέχεται να αποτελεί σύμπτωμα υποκείμενων κλινικών οντοτήτων, όπως η κοινωνική αγχώδης διαταραχή ή η καταθλιπτική διαταραχή, οι οποίες χρήζουν αξιολόγησης από ειδικό ψυχικής υγείας. Άλλες φορές οι άνθρωποι μπορεί να μας έχουν στεναχωρήσει και απαγοητεύσει, μέσα από ψυχικά τραύματα και σοκ που δεχτήκαμε, και καταλήγουμε στη μοναξιά ως μηχανισμό αντιμετώπισης, προσπαθώντας να διαχειριστούμε τη συναισθηματική δυσφορία, ώστε να μην πληγωθούμε ξανά.
Οι περισσότερες έρευνες δείχνουν ότι η παρατεταμένη κοινωνική απομόνωση αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου για τη σωματική και ψυχική υγεία.1 2 3 Μάλιστα, διεθνείς υγειονομικοί φορείς αναγνωρίζουν πλέον τη μοναξιά ως μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας.4 Αλλά υπάρχουν πολλά οφέλη όταν περνάμε χρόνο με τον εαυτό μας, αρκεί να υπάρχει ισορροπία στη διατήρηση ισχυρών και υποστηρικτικών κοινωνικών σχέσεων.
1. Βελτιώνεται η συγκέντρωση και η μνήμη
Όταν δουλεύουμε μόνοι μας μπορούμε να μείνουμε προσηλωμένοι σε αυτό που κάνουμε, πράγμα το οποίο βελτιώνει την απομνημόνευση και την συγκέντρωση.
2. Ευκαιρία για αυτογνωσία
Το να είμαστε μόνοι μας είναι σημαντικό κομμάτι της εξέλιξης του εαυτού μας και της αυτογνωσίας. Μας επιτρέπει να μάθουμε καλύτερα τον εαυτό μας. Έχουμε τη δυνατότητα να επικεντρωθούμε στα ενδιαφέροντά μας, σε κάποιο χόμπι, να διαβάσουμε ένα βιβλίο αυτοβελτίωσης. Όταν ασχολούμαστε με τον εαυτό μας έχουμε μια μεγάλη ευκαιρία να κάνουμε δημιουργικές επιλογές και να δώσουμε προσοχή σε αυτές χωρίς να ανησυχούμε για το τι σκέφτονται οι άλλοι.
3. Ενισχύει την δημιουργικότητα
Όταν προσπαθούμε μαζί με τους συνεργάτες μας να βρούμε νέες ιδέες σίγουρα θα οδηγηθούμε κάπου, αλλά οι μελέτες έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι μπορούν να λύσουν καλύτερα μόνοι τους τα προβλήματα που προκύπτουν. Όταν κάποιος δουλεύει μόνος του έχει πιο καινοτόμες ιδέες χωρίς την πρόσθετη κοινωνική πίεση.
4. Βελτιώνονται οι σχέσεις
Οι πραγματικές φιλίες και οι ισχυρές κοινωνικές σχέσεις είναι πολύ σημαντικές για την ψυχική υγεία και την ευεξία, αλλά το να κάνουμε ένα διάλειμμα μια φορά ίσως να μας βοηθήσει να εκτιμήσουμε περισσότερο αυτές τις σχέσεις.
Στις συνεδρίες με τους θεραπευόμενους, διαπιστώνω τακτικά ότι η διατήρηση μιας υγιούς απόστασης μας επιτρέπει να επαναπροσδιορίσουμε τα όριά μας, γεγονός που τελικά οδηγεί σε πιο αυθεντικές, ώριμες και ανθεκτικές διαπροσωπικές συνδέσεις.
5. Γινόμαστε πιο παραγωγικοί
Η ομαδική δουλειά βελτιώνει τη συνεργασία και την καινοτομία , αλλά μπορεί επίσης να προκαλεί σύγχυση. Ακόμη και αν προσπαθούμε να επικεντρωθούμε σε ένα πράγμα κάθε φορά, έχει αποδειχθεί ότι αυτό ενδέχεται να περιορίσει την παραγωγικότητα.
6. Γινόμαστε πιο συμπονετικοί
Οι έρευνες δείχνουν ότι σε ένα σημαντικό ποσοστό η μοναξιά μπορεί να μας βοηθήσει να αναπτύξουμε μεγαλύτερη συμπόνια για τους γύρω μας.
Φυσικά, όταν περνάμε χρόνο μόνοι μας δεν είναι πάντα εύκολο, ειδικά όταν η τεχνολογία έχει αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι περνούν χρόνο μόνοι τους. Ακόμη και όταν είμαστε με τον εαυτό μας, ίσως να μην σταματάμε να επικοινωνούμε με τους άλλους.
Μοναξιά ή μοναχικότητα; Επιλογή ή αποτέλεσμα;
Η ψυχοθεραπεία παρέχει ένα επιστημονικά τεκμηριωμένο πλαίσιο για την καλύτερη κατανόηση του εαυτού και τη διαχείριση προσωπικών δυσκολιών.
Βιβλιογραφία
- 1.Dan Blazer, et al. (2020). Social Isolation and Loneliness in Older Adults—A Mental Health/Public Health Challenge. JAMA Psychiatry, 77(10), 990-991. [link]
- 2.Holt-Lunstad, J., et al. (2015). Loneliness and social isolation as risk factors for mortality: A meta-analytic review. Perspectives on Psychological Science, 10(2), 227-237. [link]
- 3.Orben, A., et al. (2020). The effects of social deprivation on adolescent development and mental health. The Lancet Child & Adolescent Health, 4(8), 634-640. [link]
- 4.U.S. Surgeon General (2023). Our Epidemic of Loneliness and Isolation. [link]