OTC φάρμακα – τι είναι;

Τι είναι τα OTC φάρμακα

Το OTC σημαίνει "Over The Counter", αναφερόμενο σε φάρμακα και άλλα προϊόντα που μπορούν να αγοραστούν χωρίς ιατρική συνταγή. Αυτά προορίζονται συνήθως για αυτοφροντίδα και χρησιμοποιούνται για τη διαχείριση της συμπτωματολογίας σε περιπτώσεις όπως πονοκεφάλοι, κρυολογήματα ή ήπιες δερματικές ενοχλήσεις. Τα OTC φάρμακα ελέγχονται από υγειονομικές αρχές, όπως ο ΕΟΦ και ο FDA στην Αμερική, για να διασφαλιστεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητά τους όταν χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις οδηγίες.⁴ U.S. Food and Drug Administration (FDA). (2024). Understanding Over-the-Counter Medicines.

Ενώ διατίθενται χωρίς ιατρική συνταγή, συνιστάται στους καταναλωτές να συμβουλεύονται επαγγελματίες υγείας εάν έχουν ερωτήσεις σχετικά με την κατάλληλη χρήση ενός προϊόντος OTC ή εάν έχουν υποκείμενες παθήσεις υγείας.

Είδη OTC

Τα μη συνταγογραφούμενα φάρμακα (OTC) καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα κατηγοριών, προσφέροντας υποστήριξη σε διάφορες ήπιες καταστάσεις υγείας και συμπτώματα που μπορούν να διαχειριστούν με ασφάλεια χωρίς ιατρική συνταγή. Αυτές οι κατηγορίες περιλαμβάνουν:

• Διαχείριση ήπιου πόνου: φάρμακα όπως η παρακεταμόλη, η ιβουπροφαίνη και η ασπιρίνη συμβάλλουν συνήθως στην προσωρινή υποχώρηση ενοχλήσεων όπως ο πονοκέφαλος και ο ήπιος μυϊκός πόνος.¹ Bally, M., et al. (2017). Risk of acute myocardial infarction with NSAIDs in real world use: bayesian meta-analysis of individual patient data. The BMJ, 357, j1909.
• Διαχείριση συμπτωμάτων βήχα, κρυολογήματος και αλλεργίας: Περιλαμβάνει αποσυμφορητικά (π.χ. ψευδοεφεδρίνη), κατασταλτικά του βήχα (π.χ. δεξτρομεθορφάνη) και σπρέι.
• Φάρμακα για αλλεργίες: αντιïσταμινικά χωρίς συνταγή (π.χ. λοραταδίνη) και ρινικά σπρέι για τη διαχείριση συμπτωμάτων όπως φτέρνισμα και καταρροή.
• Φυτικά συμπληρώματα και υποβοηθητικά διάθεσης: ουσίες όπως το εκχύλισμα βαλσαμόχορτου (St. John's Wort), η βαλεριάνα, καθώς και προϊόντα με CBD ή 5-HTP, τα οποία σε καμία περίπτωση δεν υποκαθιστούν την ψυχιατρική διάγνωση και τις εγκεκριμένες αντικαταθλιπτικές αγωγές.² Gartlehner, G., et al. 2011). Comparative benefits and harms of second-generation antidepressants for treating major depressive disorder: An updated meta-analysis. Annals of Internal Medicine, 155(11), 772-785.
• Υποβοηθητικά ύπνου: φυτικά σκευάσματα όπως η βαλεριάνα, η μελατονίνη και άλλα που συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου χωρίς να αποτελούν ιατρική θεραπεία για την αϋπνία.
• Πεπτικό σύστημα: τα OTC φάρμακα αυτής της κατηγορίας στοχεύουν στη διαχείριση ενοχλήσεων όπως η καούρα, η δυσπεψία, η περιστασιακή διάρροια και η δυσκοιλιότητα. Παραδείγματα περιλαμβάνουν αντιόξινα (π.χ. υδροξείδιο του αργιλίου), αναστολείς αντλίας πρωτονίων (π.χ. ομεπραζόλη),³ Xie, Y., et al. (2019). Estimates of all cause mortality and cause specific mortality associated with proton pump inhibitors among US veterans: cohort study. The BMJ, 365, l1580. καθαρτικά (π.χ. Dulcolax) και αντιδιαρροϊκά (π.χ. Imodium).
• Περιποίηση δέρματος και τοπικές εφαρμογές: προϊόντα που συμβάλλουν στη διαχείριση ήπιων συμπτωμάτων, επιφανειακών ερεθισμών του δέρματος και μικροεκδορών. Σκευάσματα όπως κρέμες υδροκορτιζόνης ή τοπικά αντισηπτικά χρησιμοποιούνται προσωρινά για ήπιες καταστάσεις.
• Φροντίδα ματιών και αυτιών: OTC οφθαλμικές σταγόνες για συμπτώματα ξηροφθαλμίας ή προσωρινή μείωση της ερυθρότητας, καθώς και διαλύματα καθαρισμού αυτιών περιλαμβάνονται σε αυτή την κατηγορία.
• Διαχείριση βάρους: ορισμένα προϊόντα OTC έχουν σχεδιαστεί για να υποστηρίζουν την απώλεια βάρους ή τον έλεγχο της όρεξης.
• Επείγουσα αντισύλληψη: περιλαμβάνονται σκευάσματα όπως το χάπι της επόμενης ημέρας, τα οποία χορηγούνται υπό προϋποθέσεις από τον φαρμακοποιό.
• Βιταμίνες και συμπληρώματα: αν και δεν ταξινομούνται ως φάρμακα, πολλές βιταμίνες, μέταλλα και συμπληρώματα διατροφής πωλούνται OTC για την προώθηση της ψυχικής και σωματικής υγείας.
• Ομοιοπαθητικά σκευάσματα και ανθοϊάματα: ανήκουν στην συμπληρωματική/εναλλακτική ιατρική (Complementary and Alternative Medicine, CAM), φάρμακα όπως το Rescue Remedy.

Αυτές οι κατηγορίες αντικατοπτρίζουν το ευρύ φάσμα των OTC φαρμάκων που διατίθενται για την υποστήριξη και διαχείριση κοινών, ήπιων προβλημάτων υγείας χωρίς την ανάγκη ιατρικής συνταγής, αν και η ιατρική συμβουλή παραμένει πολύτιμη.

Ασφάλεια των OTC

Ο ΕΟΦ και ο FDA απαιτούν οι ετικέτες OTC φαρμάκων να ακολουθούν συγκεκριμένες οδηγίες για να παρέχουν σαφείς πληροφορίες στους καταναλωτές σχετικά με το περιεχόμενό τους και τις ενδείξεις χρήσης τους.
Τα OTC φάρμακα είναι διαθέσιμα για αγορά χωρίς ιατρική συνταγή και μπορούν να ληφθούν από διάφορα σημεία, όπως φαρμακεία και σούπερ μάρκετ.

Αντίθετα, τα συνταγογραφούμενα φάρμακα απαιτείται να γραφούν από γιατρό και πωλούνται μόνο στα φαρμακεία. Προορίζονται για συγκεκριμένες ιατρικές καταστάσεις που απαιτούν ιατρική διάγνωση και παρακολούθηση, όπως λοιμώξεις ή χρόνιες ασθένειες. Τα συνταγογραφούμενα φάρμακα είναι ισχυρότερα από τα OTC φάρμακα και ενέχουν παρενέργειες εάν δεν χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις οδηγίες. Υποβάλλονται σε μια πολύ πιο αυστηρή διαδικασία έγκρισης, συμπεριλαμβανομένων κλινικών δοκιμών, για να διασφαλιστεί η ασφάλεια και η αποτελεσματικότητα για την προβλεπόμενη κατάσταση.

Επιπλέον, τα OTC φάρμακα μπορεί να μοιράζονται μεταξύ ατόμων σε ορισμένες περιπτώσεις (π.χ., αναλγητικά), ενώ τα συνταγογραφούμενα φάρμακα προορίζονται αυστηρά για χρήση από το άτομο στο οποίο συνταγογραφούνται.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Bally, M., et al. (2017). Risk of acute myocardial infarction with NSAIDs in real world use: bayesian meta-analysis of individual patient data. The BMJ, 357, j1909. [link ]
2. ↸2.Gartlehner, G., et al. 2011). Comparative benefits and harms of second-generation antidepressants for treating major depressive disorder: An updated meta-analysis. Annals of Internal Medicine, 155(11), 772-785. [link]
3. ↸3.Xie, Y., et al. (2019). Estimates of all cause mortality and cause specific mortality associated with proton pump inhibitors among US veterans: cohort study. The BMJ, 365, l1580. [link]
4. ↸4.U.S. Food and Drug Administration (FDA). (2024). Understanding Over-the-Counter Medicines. [link]