TOKOVYS – φάρμακο διακοπής καπνίσματος / Παρενέργειες

TOKOVYS - διακοπή καπνίσματος, παρενέργειες

Το TOKOVYS (προφέρεται το-κo-βείς) είναι ένα φάρμακο που κυκλοφόρησε στην Ελλάδα το 2024 για τη διακοπή του καπνίσματος και τη μείωση της επιθυμίας για νικοτίνη σε καπνιστές που επιθυμούν να διακόψουν το κάπνισμα. Ο θεραπευτικός στόχος του Tokovys είναι η μόνιμη διακοπή της χρήσης νικοτινούχων προϊόντων. Η δραστική ουσία του Tokovys είναι ένα φυτικό αλκαλοειδές, η κυτισινικλίνη (κυτισίνη) και αυτό το κάνει να διαφέρει από τα υπόλοιπα συνθετικά φάρμακα για τη διακοπή του καπνίσματος. Στην Ευρώπη η κυτισίνη κυκλοφορεί εδώ και χρόνια, γνωστή ως Tabex και Desmoxan.

Το Tokovys πρέπει να λαμβάνεται μόνο από όσους έχουν σοβαρή πρόθεση να απεξαρτηθούν από τη νικοτίνη. Ο χρήστης θα πρέπει να γνωρίζει, ότι η ταυτόχρονη χορήγηση του φαρμάκου με το κάπνισμα ή με τη χρήση προϊόντων που περιέχουν νικοτίνη, μπορεί να οδηγήσει σε επιδείνωση των παρενεργειών της νικοτίνης.

Λήψη Tokovys

Η διάρκεια της θεραπείας είναι 25 ημέρες. Η συνιστώμενη δόση είναι μία συσκευασία του Tokovys (περιέχει 100 δισκία) η οποία είναι αρκετή για μία πλήρη θεραπεία.

Το Tokovys είναι για χρήση από το στόμα και θα πρέπει με λαμβάνεται με μια κατάλληλη ποσότητα νερού, σύμφωνα με το παρακάτω πρόγραμμα:

Το κάπνισμα θα πρέπει να διακοπεί όχι αργότερα από την 5η ημέρα θεραπείας. Θα πρέπει να μιλήσετε με το γιατρό σας σε περίπτωση που δεν μπορείτε να διακόψετε το κάπνισμα μέσα σε 5 ημέρες από την έναρξη της θεραπείας με Tokovys. Το κάπνισμα δεν θα πρέπει να συνεχιστεί κατά τη διάρκεια της θεραπείας καθώς οι ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να επιδεινωθούν.

Σε περίπτωση αποτυχίας της θεραπείας, η θεραπεία θα πρέπει να διακοπεί και να συνεχιστεί ξανά μετά από 2 με 3 μήνες.

Μηχανισμός δράσης Tokovys

Το δραστικό συστατικό του Tokovys είναι ένα φυτικό αλκαλοειδές, η κυτισινικλίνη (cytisinicline) από το φυτό Λαβούρνο (Laburnum anagyroides) με μια χημική δομή όμοια της νικοτίνης. Η κυτισινικλίνη ανταγωνίζεται τη νικοτίνη για τους ίδιους υποδοχείς και σταδιακά εκτοπίζει τη νικοτίνη λόγω της ισχυρότερης δέσμευσής της. Έχει μικρότερη ικανότητα να διεγείρει τους νικοτινικούς υποδοχείς και λιγότερη ποσότητα από τη νικοτίνη περνάει στο κεντρικό νευρικό σύστημα. Στο κεντρικό νευρικό σύστημα η κυτισινικλίνη δρα στον μηχανισμό που εμπλέκεται στην εξάρτηση από τη νικοτίνη και στην απελευθέρωση νευροδιαβιβαστών. Αποτρέπει την εξαρτώμενη από τη νικοτίνη πλήρη ενεργοποίηση του μεσομεταιχμιακού ντοπαμινεργικού συστήματος και αυξάνει μέτρια τα επίπεδα ντοπαμίνης στον εγκέφαλο, κάτι που ανακουφίζει τα κεντρικά συμπτώματα της στέρησης της νικοτίνης.¹ Rigotti, N. A., et al. (2025). Cytisinicline for smoking cessation: The ORCA phase 3 replication randomized clinical trial. JAMA Internal Medicine, 185(6), 648.

Στο περιφερικό νευρικό σύστημα, η κυτισινικλίνη διεγείρει και στη συνέχεια προκαλεί την παράλυση των αυτόνομων γαγγλίων του νευρικού συστήματος, προκαλεί αντανακλαστική διέγερση της αναπνοής και έκκριση κατεχολαμινών από το φλοιό των επινεφριδίων, αυξάνει την αρτηριακή πίεση και προλαμβάνει τα περιφερικά συμπτώματα από τη στέρηση της νικοτίνης. Επιτρέπει τη σταδιακή μείωση της εξάρτησης από τη νικοτίνη και τη διακοπή του καπνίσματος χωρίς να προκαλέσει συμπτώματα στέρησης.

Παρενέργειες Tokovys

Πολύ συχνές παρενέργειες: αλλαγή στην όρεξη (κυρίως αύξηση), αύξηση σωματικού βάρους, ζάλη, ευερεθιστότητα, αλλαγές στη διάθεση, άγχος, αυξημένη αρτηριακή πίεση (υπέρταση), ξηροστομία, διάρροια, εξάνθημα, κόπωση, διαταραχή ύπνου (αϋπνία, υπνηλία, λήθαργος, μη φυσιολογικά όνειρα, εφιάλτες), πονοκέφαλοι, αυξημένος καρδιακός ρυθμός, ναυτία, αλλαγές στη γεύση, καούρα, δυσκοιλιότητα, έμετος, κοιλιακό άλγος (ειδικά στην άνω κοιλιακή χώρα), μυϊκός πόνος.

Λιγότερο συχνές παρενέργειες: δυσκολία στη συγκέντρωση, μειωμένος καρδιακός ρυθμός, διάταση κοιλίας, κάψιμο της γλώσσας, αίσθημα κακουχίας.

Οδηγίες Tokovys

Στο φύλλο οδηγιών του Tokovys μπορείτε να δείτε αναλυτικά τις πλήρεις παρενέργειες, όπως έχουν καταγραφεί από τις μελέτες και τις αναφορές των ασθενών. Ωστόσο δεν είναι απαραίτητο ότι ένας ασθενής θα εμφανίσει παρενέργειες με τη λήψη του Tokovys.

Προφυλάξεις χρήσης Tokovys

Κατά τη χρήση του Tokovys, η σημαντικότερη προφύλαξη δεν αφορά μόνο το ίδιο το σκεύασμα, αλλά τις φυσιολογικές αλλαγές που συμβαίνουν στον οργανισμό λόγω της διακοπής του καπνίσματος.

Ως ψυχίατρος, οφείλω να επισημάνω μια κρίσιμη λεπτομέρεια που συχνά παραβλέπεται: ο καπνός του τσιγάρου (οι υδρογονάνθρακες της καύσης και όχι η νικοτίνη) προκαλεί επαγωγή (δηλαδή αυξημένη λειτουργία) ενός ηπατικού ενζύμου, του CYP1A2, το οποίο μεταβολίζει πολλά φάρμακα. Όταν λοιπόν κόβετε το κάπνισμα με το Tokovys, η λειτουργία αυτού του ενζύμου επανέρχεται στο φυσιολογικό, με αποτέλεσμα τα επίπεδα ορισμένων φαρμάκων στο αίμα να αυξηθούν απότομα (έως και 50-70%), οδηγώντας πιθανώς σε τοξικότητα.

Αυτό είναι κλινικά κρίσιμο εάν λαμβάνετε:

• Αντιψυχωσικά φάρμακα: κυρίως κλοζαπίνη (Leponex) και ολανζαπίνη (Zyprexa).
• Άλλα φάρμακα: Θεοφυλλίνη (για το άσθμα), Ροπινιρόλη (για τη νόσο Parkinson) και Τακρίνη.
• Ορμονικά αντισυλληπτικά: προς το παρόν είναι άγνωστο αν το Tokovys μπορεί να μειώσει την αποτελεσματικότητα των συστηματικά δρώντων ορμονικών αντισυλληπτικών. Εάν παίρνετε συστηματικά δρώντα ορμονικά αντισυλληπτικά, για λόγους ασφαλείας θα πρέπει να προσθέσετε μια δεύτερη μέθοδο φραγμού (π.χ. προφυλακτικά) κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

Αντενδείξεις Tokovys

Το Tokovys δεν είναι κατάλληλο για όλους. Σύμφωνα με το φύλλο οδηγιών, η χρήση του αντενδείκνυται στις παρακάτω περιπτώσεις:

• Καρδιαγγειακά Νοσήματα: ιστορικό πρόσφατου εμφράγματος, ασταθής στηθάγχη, σοβαρές αρρυθμίες ή πρόσφατο εγκεφαλικό επεισόδιο.
• Εγκυμοσύνη & Θηλασμός: δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα ασφαλείας, επομένως η χρήση απαγορεύεται.
• Ηλικιακοί Περιορισμοί: δεν συνιστάται σε άτομα κάτω των 18 ετών ή άνω των 65 ετών (λόγω έλλειψης κλινικής εμπειρίας σε αυτές τις ηλικίες).
• Νεφρική/Ηπατική Λειτουργία: απαιτείται προσοχή ή αποφυγή σε άτομα με σοβαρή νεφρική ή ηπατική ανεπάρκεια (συμβουλευτείτε τον γιατρό σας).
• Αλλεργίες: υπερευαισθησία στην κυτισινικλίνη ή σε κάποιο από τα έκδοχα του φαρμάκου.

Άλλα φάρμακα για τη διακοπή καπνίσματος

Για τη διακοπή του καπνίσματος, χρησιμοποιούνται επίσης τα υποκατάστατα νικοτίνης NRT (Nicotine Replacement Therapy όπως τσίχλες Nicorette, σπρέϊ, έμπλαστρα)² Schnoll, R. A., et al. (2015). Long-term Nicotine Replacement Therapy. JAMA Internal Medicine, 175(4), 504., η βουπροπιόνη (Wellbutrin, Zyban), το Champix και το ηλεκτρονικό τσιγάρο, όπως το IQOS ("άτμισμα").

Τα ποσοστά επιτυχούς διακοπής του καπνίσματος διαφέρουν μεταξύ των διαφόρων φαρμάκων και μεθόδων. Στον παρακάτω πίνακα βλέπετε συγκριτικές εκτιμήσεις αποτελεσματικότητας (μακροπρόθεσμα, στον 1 χρόνο) σύμφωνα με ορισμένες μελέτες.³ Lindson, N., et al. (2019). Different doses, durations and modes of delivery of nicotine replacement therapy for smoking cessation. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2019(4).

Σύγκριση Tokovys vs Champix

Σύμφωνα με τις πρόσφατες κλινικές μελέτες (ORCA-2 και ORCA-3 δημοσιευμένες στο JAMA)¹ Rigotti, N. A., et al. (2025). Cytisinicline for smoking cessation: The ORCA phase 3 replication randomized clinical trial. JAMA Internal Medicine, 185(6), 648., η κυτισινικλίνη (Tokovys) επέδειξε εξαιρετικά υψηλά ποσοστά διακοπής καπνίσματος, συγκρίσιμα με αυτά της βαρενικλίνης, αλλά με σημαντικά καλύτερη ανοχή. Συγκεκριμένα, οι χρήστες του Tokovys ανέφεραν λιγότερες γαστρεντερικές διαταραχές (ναυτία) και αϋπνία σε σχέση με τη βαρενικλίνη. Αυτό καθιστά το Tokovys μια σημαντική επιλογή για άτομα που φοβούνται τις παρενέργειες των ισχυρότερων φαρμάκων.

Η μεγαλύτερη δυσκολία στη διακοπή καπνίσματος

Υπάρχουν διάφοροι παράγονες που δρουν ως εμπόδια στη διακοπή του καπνίσματος.

Η κύρια δυσκολία της διακοπής του καπνίσματος δεν έχει να κάνει με τον εθισμό, αλλά με την ευχαρίστηση, δηλαδή οι καπνιστές απολαμβάνουν το κάπνισμα ως συνήθεια. Και πολύ συχνά, είναι η μόνη συνήθεια που έχουν για να "κρατηθούν", δηλαδή να αντιμετωπίσουν το άγχος και να έχουν κάποια προσωπικά λεπτά ηρεμίας και γαλήνης.

Ένας εξαιρετικά σημαντικός παράγοντας, είναι ο κοινωνικός τρόπος ζωής και η επιρροή των φίλων. Όπως δείχνουν πολλαπλές μελέτες, οι καπνιστές επηρεάζονται από τους φίλους και τους συγγενείς τους που είναι καπνιστές, και δεν καταφέρουν να αντισταθούν όταν φίλοι τους προσφέρουν τσιγάρα, όταν κάνουν παρέα. Η εύκολη πρόσβαση στα τσιγάρα, η πλήξη, το άγχος και τα υψηλά επίπεδα στρες (είτε στην εργασία, είτε στην οικογένεια) αποτελούν παράγοντες που οδηγούν στην υποτροπή της χρήσης.

Είναι πολύ σημαντικό ο καπνιστής που θέλει να κόψει το τσιγάρο να είναι ψυχολογικά έτοιμος και προετοιμασμένος για το πρόγραμμα διακοπής. Διαφορετικά, οι λανθασμένες προσδοκίες ή το πρώτο άγχος, στρες ή βαρεμάρα που θα νιώσουν, θα τον οδηγήσει στη λύση που γνωρίζει, δηλαδή το να ξαναρχίσει το κάπνισμα.

Χρόνος απεξάρτησης από νικοτίνη

Υπό κανονικές συνθήκες (δηλαδή χωρίς κάποια θεραπευτική παρέμβαση), τα συμπτώματα στέρησης της νικοτίνης εμφανίζονται 4-24 ώρες αφού κάποιος καπνίσει το τελευταίο του τσιγάρο. Τα συμπτώματα κορυφώνονται περίπου 3 ημέρες μετά τη διακοπή του καπνίσματος και στη συνέχεια υποχωρούν σταδιακά τις επόμενες 3-4 εβδομάδες. Περίπου 2 ώρες μετά το κάπνισμα ενός τσιγάρου, το σώμα θα έχει αποβάλλει περίπου τη μισή ποσότητα της νικοτίνης.

Οφέλη διακοπής καπνίσματος

Υπάρχουν περίπου 600 συστατικά στα τσιγάρα. Όταν καίγονται, τα τσιγάρα δημιουργούν περισσότερες από 7.000 χημικές ουσίες. Τουλάχιστον 69 από αυτές τις χημικές ουσίες είναι γνωστό ότι προκαλούν καρκίνο και πολλές είναι τοξικές.

Δεν είναι εύκολο να αποφασίσετε να κόψετε το κάπνισμα, αλλά σύντομα θα νιώσετε τα οφέλη του μη καπνίσματος. Εάν σταματήσετε το κάπνισμα, τότε τα οφέλη στην υγεία είναι τα παρακάτω:

• Μετά από 20 λεπτά: η αρτηριακή πίεση και ο σφυγμός επανέρχονται στο φυσιολογικό
• 8 ώρες: τα επίπεδα οξυγόνου στο αίμα επανέρχονται στο φυσιολογικό
• 24 ώρες: οι πνεύμονες αρχίζουν να καθαρίζουν τη συσσώρευση πίσσας
• 48 ώρες: η γεύση και η όσφρηση βελτιώνονται σημαντικά
• 72 ώρες: η κυκλοφορία βελτιώνεται, κάνοντας το περπάτημα, το ανέβασμα σκαλοπατιών και το τρέξιμο πολύ πιο εύκολο
• 72 ώρες: η αναπνοή γίνεται πιο εύκολη και τα επίπεδα ενέργειας αυξάνουν
• 2-12 εβδομάδες: ο βήχας, ο συριγμός και τα προβλήματα αναπνοής βελτιώνονται καθώς η λειτουργία των πνευμόνων αυξάνεται έως και 10% 3-9 μήνες: ο κίνδυνος καρδιακής προσβολής (εμφράγματος) μειώνεται στο μισό

Οι πρώτες εβδομάδες είναι οι πιο δύσκολες γιατί εμφανίζεται η επιθυμία για κάπνισμα και τα συμπτώματα διακοπής του καπνίσματος. Ωστόσο όπως δείχνουν οι εμπειρίες καπνιστών, αυτές οι επιπτώσεις μειώνονται με χρόνο και θα γίνεται ευκολότερο όσο περισσότερες μέρες δεν καπνίζετε.

Εμπόδια στη διακοπή καπνίσματος

Το Tokovys θα σας βοηθήσει να διακόψετε το κάπνισμα. Όμως θα χρειαστείτε επίσης:

• θέληση
• πλάνο διακοπής καπνίσματος
• υποστήριξη από οικογένεια και φίλους
• συμβουλευτική ή πρόσθετη υποστήριξη. Οι περισσότεροι άνθρωποι χωρίς υποστήριξη, δεν καταφέρνουν να διακόψουν το κάπνισμα.⁴ Hartmann-Boyce, J., et al. (2019). Additional behavioural support as an adjunct to pharmacotherapy for smoking cessation. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2019(6).
• αλλαγές στη συμπεριφορά σας, ώστε να αποφεύγετε καταστάσεις που είναι πιθανό να καπνίσετε.

Η διακοπή του καπνίσματος, με ή χωρίς φαρμακευτική θεραπεία, έχει συσχετιστεί με επιδείνωση υποκείμενων ψυχιατρικών νόσων (π.χ. κατάθλιψη) και με διάφορα συμπτώματα. Για παράδειγμα, μπορεί να εμφανιστεί αίσθημα δυσφορίας ή καταθλιπτική διάθεση, αϋπνία, ευερεθιστότητα, απογοήτευση ή οργή, άγχος, έλλειψη συγκέντρωσης, ανησυχία, μειωμένος καρδιακός ρυθμός, έχουν αναφερθεί σε ασθενείς που επιχειρούν να διακόψουν το κάπνισμα.

Επίσης, οι καπνιστές συχνά προσπαθούν να ξεπεράσουν τη στέρηση νικοτίνης ή να διαχειριστούν το άγχος τους, αντικαθιστώντας το κάπνισμα με το φαγητό και αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει αύξηση της όρεξης, αυξημένη πρόσληψη θερμίδων και κατά συνέπεια αύξηση του σωματικού βάρους,

Άλλα κοινά συμπτώματα από τη στέρηση νικοτίνης είναι οι διαταραχές ύπνου, ο βήχας και η δυσκοιλιότητα.

Μπορώ να χρησιμοποιήσω το Tokovys;

To Tokovys πρέπει πάντα να λαμβάνεται σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού σας. Δεν πρέπει να ξεκινάτε το Tokovys μόνοι σας χωρίς ιατρική παρακολούθηση, επειδή διαβάσατε κριτικές ή προσωπικές γνώμες σε κάποιο forum.

Άλλες μέθοδοι για τη διακοπή καπνίσματος

Από την άλλη μεριά, το κάπνισμα εκτός από συνήθεια είναι και ένας τρόπος διαχείρισης του άγχους και άλλων δύσκολων συναισθημάτων. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να σας βοηθήσει με ουσιαστικό τρόπο να διαχειριστείτε καλύτερα το άγχος σας και τα όσα σας προβληματίζουν, έτσι ώστε να μην καταφεύγετε στο κάπνισμα για μια προσωρινή ανακούφιση.

Συμπληρωματικά, ο βελονισμός έχει θετικά αποτελέσματα στη διακοπή του καπνίσματος, καθώς με ειδικά αντικαπνιστικά σημεία (κυρίως στο αυτί, ωτοβελονισμός) βοηθάει τον οργανισμό να απεξαρτηθεί πιο γρήγορα και εύκολα από τη νικοτίνη.⁵ White, A. R., et al. (2014). Acupuncture and related interventions for smoking cessation. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2014(1).

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Rigotti, N. A., et al. (2025). Cytisinicline for smoking cessation: The ORCA phase 3 replication randomized clinical trial. JAMA Internal Medicine, 185(6), 648. [Cytisinicline]
2. ↸2.Schnoll, R. A., et al. (2015). Long-term Nicotine Replacement Therapy. JAMA Internal Medicine, 175(4), 504. [Nicotine Replacement]
3. ↸3.Lindson, N., et al. (2019). Different doses, durations and modes of delivery of nicotine replacement therapy for smoking cessation. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2019(4). [Nicotine replacement therapy]
4. ↸4.Hartmann-Boyce, J., et al. (2019). Additional behavioural support as an adjunct to pharmacotherapy for smoking cessation. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2019(6). [Support for smoking cessation]
5. ↸5.White, A. R., et al. (2014). Acupuncture and related interventions for smoking cessation. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2014(1). [Acupuncture and smoking]