Βαρεμάρα – γιατί βαριέμαι;

Βαρεμάρα - γιατί βαριέμαι;

Η βαρεμάρα είναι ένα συχνό ανθρώπινο βίωμα και μπορεί να σχετίζεται με τη ρουτίνα, την έλλειψη νοήματος, την περιορισμένη κοινωνική επαφή ή με δυσκολίες ψυχικής υγείας.

Όταν η ρουτίνα της καθημερινότητας είναι μονότονη, είναι δύσκολο να διαχειριστούμε τα συναισθήματα της βαρεμάρας. Αν και η ρουτίνα έχει πολλά οφέλη, είναι εξίσου σημαντικό να υπάρχει και μια αλλαγή στις δραστηριότητες της καθημερινότητας για να διαχειριστούμε καλύτερα την αίσθηση της βαρεμάρας. Είναι σημαντικό να εξερευνούμε νέες δραστηριότητες και να θέτουμε ουσιαστικούς στόχους ώστε να νιώθουμε ενθουσιασμό για τη ζωή.

Αν η αίσθηση αυτή επιμένει και επηρεάζει την καθημερινότητά σας, αξίζει να την παρατηρήσετε πιο προσεκτικά και, όταν χρειάζεται, να μιλήσετε με έναν ψυχίατρο.

Γιατί νιώθω βαρεμάρα;

Όταν κάποιος νιώθει συνεχώς βαρεμάρα με τη ζωή του αυτό μπορεί να συμβαίνει για πολλούς λόγους. Μια αυστηρή ρουτίνα, όπως το να δουλεύει τις ίδιες ώρες ή να κάνει το ίδιο πρόγραμμα άσκησης, μπορεί να προκαλεί συναισθήματα βαρεμάρας. Η βαρεμάρα μπορεί να είναι επίσης ένα σημάδι ότι οι τρέχουσες δραστηριότητες ή συνθήκες δεν ταυτίζονται με τα ενδιαφέροντα ή τις αξίες κάποιου.

1. Έλλειψη ποικιλίας στη ρουτίνα

Όταν δεν υπάρχει καμία αλλαγή στην καθημερινή σας ρουτίνα αυτό μπορεί να συμβάλλει στα συναισθήματα βαρεμάρας και στασιμότητας. Όταν οι δραστηριότητες της καθημερινότητας γίνονται μονότονες και επαναλαμβανόμενες, υπάρχει λίγος χώρος για αυθορμητισμό και ενθουσιασμό. Αυτό όμως μπορεί να οδηγήσει στο burnout.

2. Περιορισμένες κοινωνικές σχέσεις

Αν ένα άτομο έχει περιορισμένες κοινωνικές σχέσεις με τους άλλους, μπορεί να νιώθει βαρεμάρα και αποσύνδεση από τον κόσμο γύρω του. Με την αύξηση της τηλεργασίας τα τελευταία χρόνια, οι άνθρωποι περνούν πολλές μέρες χωρίς να έχουν επαφή με άλλους ανθρώπους, και αυτό οδηγεί στην απομόνωση.

3. Απομάκρυνση από τις αξίες

Όταν κάποιος νιώθει αποσυνδεδεμένος από τις αξίες του και όσα είναι σημαντικά για αυτόν, τότε νιώθει αποσυνδεδεμένος από τον εαυτό του. Οι αξίες μας καθορίζουν τις πεποιθήσεις μας και μας καθοδηγούν ώστε να νιώθουμε ικανοποίηση. Όταν ζούμε σύμφωνα με τις αξίες μας επιτρέπουμε στον εαυτό μας να νιώθει συνδεδεμένος με τους άλλους και με τον κόσμο. Η αποσύνδεση από τις αξίες μας μπορεί να οδηγεί σε συναισθήματα στασιμότητας και βαρεμάρας.

4. Κατάθλιψη

Αν νιώθετε συνεχώς βαρεμάρα που δεν υποχωρεί, αυτό ενδέχεται να σχετίζεται με ευρύτερα θέματα ψυχικής υγείας, όπως η κατάθλιψη. Μόνο ένας ψυχίατρος μπορεί να κάνει αξιόπιστη αξιολόγηση και διάγνωση. Η κατάθλιψη μπορεί να προκαλεί ανηδονία, η οποία χαρακτηρίζεται από την έλλειψη κινήτρου και ενέργειας.⁴ World Health Organization (WHO). Depressive disorder (depression). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα κάποιος να μην κάνει πράγματα που του προσφέρουν χαρά και ικανοποίηση. Επιπλέον, η ανηδονία μπορεί να οδηγεί στην απομόνωση, η οποία εντείνει τα συναισθήματα βαρεμάρας.

Συχνά σημάδια και συμπτώματα της κατάθλιψης είναι:

• Πεσμένη διάθεση με συναισθήματα θλίψης, κενού ή έλλειψης χαράς
• Μειωμένο ενδιαφέρον για δραστηριότητες που ήταν απολαυστικές
• Χαμηλά επίπεδα ενέργειας και έντονη κόπωση
• Αλλαγές στην όρεξη ή στο βάρος
• Αλλαγές στον ύπνο
• Συναισθήματα απελπισίας ή αβοηθητότητας
• Δυσκολία στη συγκέντρωση
• Αυτοκτονικές σκέψεις

Στην κλινική πράξη, δεν αξιολογούμε ποτέ ένα μόνο σύμπτωμα μεμονωμένα. Η διάρκεια, η ένταση, η λειτουργική επιβάρυνση και η συνύπαρξη άλλων συμπτωμάτων είναι αυτά που καθοδηγούν μια υπεύθυνη εκτίμηση.

5. Η τεχνολογία επηρεάζει την ικανότητα συγκέντρωσης

Η εξάρτηση από την τεχνολογία επίσης επηρεάζει τα συναισθήματα βαρεμάρας που μπορεί να νιώθει κάποιος. Στις μέρες μας, οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν πρόσβαση στην τεχνολογία, υπάρχουν απεριόριστες επιλογές διασκέδασης που τελικά οδηγούν στην αποσύνδεση από τον κόσμο. Υπάρχουν επίσης στοιχεία που δείχνουν ότι η τεχνολογία επηρεάζει την προσοχή ενός ατόμου.

6. Έλλειψη στόχων

Η έλλειψη στόχων μπορεί να αυξάνει τα συναισθήματα βαρεμάρας στην καθημερινότητα. Η επίτευξη των στόχων μας προσφέρει ικανοποίηση, κίνητρο και έμπνευση. Όταν αποτυγχάνουμε και δεν πετυχαίνουμε αυτό που θέλουμε, νιώθουμε στάσιμοι, και αυτό περιορίζει την επιθυμία μας να πάρουμε νέα ρίσκα.

7. Συνεχείς ευθύνες της ενηλικίωσης

Το να είναι κάποιος ενήλικας αυτό σημαίνει ότι αναλαμβάνει συνεχώς νέες ευθύνες. Η δουλειά, το σπίτι, τα οικονομικά, οι υποχρεώσεις. Αυτές οι απαιτήσεις μπορεί να οδηγούν σε έναν επαναλαμβανόμενο κύκλο που προκαλεί μονοτονία και αίσθημα κενού.

8. Έλλειψη της αίσθησης του παιχνιδιού και της περιέργειας

Πολλοί από εμάς ξεχνάμε πως να διασκεδάζουμε, να είμαστε περιπετειώδεις, περίεργοι. Ως ενήλικες, συχνά η προτεραιότητά μας είναι οι ευθύνες, οι υποχρεώσεις. Η μονοτονία να υπάρχει η ίδια ρουτίνα κάθε μέρα μπορεί να μας στερεί το κίνητρο και την επιθυμία για νέα πράγματα. Η στασιμότητα συμβάλλει στα συναισθήματα βαρεμάρας.

9. Παθητική χρήση τεχνολογίας και social media

Όλοι μας σκρολάρουμε ασυναίσθητα στα social media — πιάνουμε το κινητό μας για ένα λεπτό και ξαφνικά έχουν περάσει 20 λεπτά. Τα social media αποτελούν μια παθητική δραστηριότητα που προσφέρει στον εγκέφαλό μας ντοπαμίνη και μας οδηγεί να την επαναλαμβάνουμε, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στα συναισθήματα βαρεμάρας και αποσύνδεσης. Με τον ίδιο τρόπο, η παρακολούθηση σειρών και ταινιών μπορεί να γίνει κομμάτι μιας μονότονης ρουτίνας και ενδέχεται να επηρεάζει αρνητικά τον ύπνο σας.

Η παθητική και παρατεταμένη χρήση των social media, ιδιαίτερα πριν από τον ύπνο, έχει συσχετιστεί σε μελέτες με χειρότερη ποιότητα ύπνου και με δυσμενείς δείκτες ψυχικής υγείας, ειδικά στους νεότερους χρήστες. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε χρήση είναι επιβλαβής, αλλά ότι η ένταση, η διάρκεια και η ώρα χρήσης παίζουν σημαντικό ρόλο.

Είναι φυσιολογικό να νιώθω βαρεμάρα στη ζωή μου;

Είναι φυσιολογικό όλοι μας να νιώθουμε βαρεμάρα κάποιες στιγμές. Η ρουτίνα, οι υποχρεώσεις, η καθημερινότητα μπορεί να μας στερούν το κίνητρο. Αν και η περιστασιακή βαρεμάρα είναι φυσιολογική, η επίμονη βαρεμάρα μπορεί να έχει επιβλαβείς επιδράσεις, όπως τα θέματα ψυχικής υγείας και συμπεριφοράς.

Πότε η βαρεμάρα γίνεται πρόβλημα;

Η μακροχρόνια βαρεμάρα μπορεί να έχει αρνητική επίδραση στην συνολική ικανοποίηση από τη ζωή, και να αυξάνει τον κίνδυνο για θέματα ψυχικής υγείας.

1. Μπορεί να οδηγεί σε θέματα ψυχικής υγείας

Τα χρόνια συναισθήματα βαρεμάρας είναι γνωστό ότι επηρεάζουν την ψυχική υγεία και έχουν σχέση με την κατάθλιψη και το άγχος.² Eastwood et al. (2012). The unengaged mind: Defining boredom in terms of attention. Perspectives on Psychological Science, 7(5), 482–495. Η βαρεμάρα συχνά σχετίζεται με την έλλειψη κινήτρου και ευχαρίστησης, πράγμα που συμβάλλει ή επιδεινώνει τα συναισθήματα κατάθλιψης. Η βαρεμάρα μπορεί επίσης να προκαλεί ανήσυχες σκέψεις και συναισθήματα, με αποτέλεσμα το έντονο στρες.

2. Αυξάνει τα αρνητικά συναισθήματα

Οι μελέτες δείχνουν ότι υπάρχει μια ισχυρή σύνδεση ανάμεσα στη βαρεμάρα και στην κακία. Η βαρεμάρα, ο θυμός και η επιθετικότητα έχουν στενή σχέση μεταξύ τους, καθώς τα άτομα που βαριούνται αντιδρούν πιο επιθετικά. Αυτό κατά συνέπεια επηρεάζει αρνητικά τις σχέσεις με τους άλλους.

3. Επηρεάζει αρνητικά την παραγωγικότητα

Πολλοί άνθρωποι προσπαθούν να διαχειριστούν τη βαρεμάρα και δεσμεύονται σε περισπασμούς όπως η τηλεόραση ή η ενασχόληση με το κινητό τους, με αποτέλεσμα να αποσπάται η προσοχή τους από αυτό που κάνουν. Η βαρεμάρα έχει σχέση με την αναβλητικότητα, καθώς είναι πιο δύσκολο κάποιος να συγκεντρωθεί σε μια εργασία όταν δεν έχει κίνητρο και ενδιαφέρον. Η βαρεμάρα μπορεί να επηρεάζει την απόδοση σε πολλές πτυχές της ζωής όπως η δουλειά και το σχολείο.

4. Αυξάνει την παρορμητικότητα

Υπάρχουν άνθρωποι που διαχειρίζονται τη βαρεμάρα με ριψοκίνδυνες και παρορμητικές συμπεριφορές, όπως ο τζόγος, η χρήση ουσιών. Σε αυτές τις περιπτώσεις νιώθουν άβολα όταν βαριούνται και θέλουν να δοκιμάσουν κάτι για να ανακουφίσουν αυτό το συναίσθημα. Η δέσμευση σε ριψοκίνδυνες συμπεριφορές είναι μια προσπάθεια να καταπιέσουν τα συναισθήματα της βαρεμάρας με ανθυγιεινούς τρόπους, πράγμα που σχετίζεται με περισσότερα θέματα ψυχικής υγείας.³ Mugon et al. (2018).A failure to launch: Regulatory modes and boredom proneness. Frontiers in Psychology, 9, 1126.

Τι μπορώ να κάνω αν νιώθω βαρεμάρα;

Υπάρχουν αρκετές στρατηγικές που μπορούν να σας βοηθήσουν να επαναφέρετε κίνητρο και ενθουσιασμό στην καθημερινότητά σας.

1. Θέστε νέους στόχους

Όταν θέτουμε στόχους, προκαλούμε τον εαυτό μας να επιτύχει ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα. Όταν δουλεύουμε για την επίτευξη των στόχων μας αυτό μας επιτρέπει να νιώθουμε μια αίσθηση επιτεύγματος και να βελτιώνουμε τον εαυτό μας. Αυτοί οι στόχοι μπορεί να έχουν σχέση με πολλές πτυχές της ζωής μας, όπως η καριέρα ή η υγεία.

2. Πάρτε αποστάσεις από την τεχνολογία

Είναι πολύ εύκολο να μένετε παγιδευμένοι στα social media, πράγμα που συμβάλλει στα συναισθήματα βαρεμάρας. Η συνεχής ενασχόληση με τα social media μπορεί να γίνει μονότονη και κουραστική. Για αυτό είναι σημαντικό να κάνετε ένα διάλειμμα και να αποσυνδέεστε από την τεχνολογία, και αυτό θα σας δώσει το χώρο για να εξερευνήσετε καινούργια πράγματα, νέες δραστηριότητες, και να επανασυνδεθείτε με τους αγαπημένους σας.

3. Μείνετε δραστήριοι

Η σωματική δραστηριότητα μπορεί να συμβάλλει στη βελτίωση της διάθεσης και να λειτουργήσει υποστηρικτικά στην αντιμετώπιση των καταθλιπτικών συμπτωμάτων, όταν εντάσσεται σωστά στο συνολικό πλάνο φροντίδας. Ασκήσεις  όπως το περπάτημα, το τζόγκινγκ, η γιόγκα και η ενδυνάμωση έδειξαν κλινικά χρήσιμη επίδραση στα συμπτώματα της κατάθλιψης.

Η άσκηση σχετίζεται με αύξηση ενδορφινών, ενώ έρευνες δείχνουν ότι μπορεί να συμβάλλει στη βελτίωση της διάθεσης και της συναισθηματικής ευεξίας.¹ Noetel et al. (2024). Effect of exercise for depression: systematic review and network meta-analysis of randomised controlled trials. The BMJ, 384, e075847.

Από θεραπευτική σκοπιά, βοηθούν περισσότερο οι μικρές και σταθερές κινήσεις παρά οι υπερβολικοί στόχοι. Ακόμη και 10-15 λεπτά ήπιας δραστηριότητας μπορούν να λειτουργήσουν ως ρεαλιστική αρχή για κάποιον που νιώθει ψυχικά μπλοκαρισμένος.

Ωστόσο, σε περίπτωση κλινικής κατάθλιψης ή άλλων θεμάτων ψυχικής υγείας, η άσκηση θα πρέπει να εντάσσεται στο πλαίσιο ενός συνολικού θεραπευτικού σχεδίου υπό την καθοδήγηση ενός ψυχιάτρου- ψυχοθεραπευτή.

4. Αποκτήστε νέα χόμπι

Εξερευνήστε νέα χόμπι και ενδιαφέροντα και αυτό θα σας βοηθήσει να έχετε ποικιλία στη ζωή σας και να νιώθετε χαρά και ικανοποίηση. Η βαρεμάρα μπορεί να είναι ένα κίνητρο για να δοκιμάσετε καινούργια πράγματα, που δεν είχατε κάνει ποτέ ξανά. Γραφτείτε σε ένα νέο άθλημα ή ξεκινήστε μια δημιουργική απασχόληση.

5. Βρείτε χρόνο για να διατηρείτε την επαφή σας με το υποστηρικτικό σας σύστημα

Η αλληλεπίδραση με τα αγαπημένα σας πρόσωπα, όπως η οικογένεια και οι φίλοι, βοηθά στην συνολική ευεξία και στην ικανοποίηση από τη ζωή.

6. Δημιουργήστε νέες σχέσεις

Καλό είναι να συναντάτε νέους ανθρώπους και αυτό θα σας βοηθήσει να χτίσετε μια νέα κοινωνική ζωή. Όταν περνάτε χρόνο με άλλους ανθρώπους δεν νιώθετε βαρεμάρα και απομόνωση στην καθημερινότητα. Κάντε εγγραφή σε κάποιον οργανισμό με ανθρώπους που έχουν κοινά ενδιαφέροντα με εσάς, κοινές αξίες και έτσι θα δημιουργήσετε υγιείς και ουσιαστικές σχέσεις.

7. Ανακαλύψτε τις αξίες σας

Όταν ζούμε τη ζωή μας σύμφωνα με τις αξίες μας, τότε νιώθουμε μια πιο βαθιά σύνδεση με τον εαυτό μας και με όσα έχουν αξία για εμάς. Η βαρεμάρα μπορεί να σας βοηθήσει να ανακαλύψετε τις αξίες σας και να κάνετε θετικές αλλαγές. Βρείτε χρόνο για να αναγνωρίσετε τις αξίες και τις αρχές σας, σύμφωνα με τις οποίες θα ζείτε τη ζωή σας.

8. Ζητήστε βοήθεια

Αν ανησυχείτε ότι τα συναισθήματα βαρεμάρας ή κατάθλιψης επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινότητά σας, συνιστάται να απευθυνθείτε σε  ψυχοθεραπευτή για ολοκληρωμένη αξιολόγηση.

9. Επιλέξτε διαφορετικές ευκαιρίες καριέρας

Αν νιώθετε στάσιμοι και βαριέστε με τη δουλειά σας, μπορεί να είναι ωφέλιμο να εξερευνήσετε νέες επαγγελματικές ευκαιρίες. Η βαρεμάρα που αφορά τη δουλειά μπορεί να έχει τις ρίζες σε πολλούς λόγους, όπως το ότι δεν έχετε αρκετό χώρο για εξέλιξη. Η εξερεύνηση νέων επαγγελματικών ευκαιριών μπορεί σταδιακά να επαναφέρει τη διάθεση και το κίνητρο.

10. Μείνετε δημιουργικοί

Κάντε δημιουργικές δραστηριότητες ώστε να αντιμετωπίσετε τη βαρεμάρα. Μια νέα δραστηριότητα ή ένα παλιό χόμπι που έχετε παραμελήσει, σας δίνουν το χώρο να εκφραστείτε δημιουργικά. Η δημιουργικότητα ενισχύει την ικανοποίηση.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Noetel et al. (2024). Effect of exercise for depression: systematic review and network meta-analysis of randomised controlled trials. The BMJ, 384, e075847. [link]
2. ↸2.Eastwood et al. (2012). The unengaged mind: Defining boredom in terms of attention. Perspectives on Psychological Science, 7(5), 482–495. [link]
3. ↸3.Mugon et al. (2018).A failure to launch: Regulatory modes and boredom proneness. Frontiers in Psychology, 9, 1126. [link]
4. ↸4.World Health Organization (WHO). Depressive disorder (depression). [link]