Αγχώδης κνίδωση
Το στρες έχει σημαντική επίδραση στην υγεία μας, επηρεάζοντας όλα μας το σώμα. Εκτός από την υψηλή αρτηριακή πίεση, τους πονοκεφάλους και την κόπωση, μπορεί να προκαλέσει και ψυχοσωματικές εκδηλώσεις, όπως κνίδωση κνίδωση, στην οποία περίπτωση μιλάμε για αγχώδης κνίδωση.
Πως μοιάζει η αγχώδης κνίδωση;
Ο εγκέφαλος μας επικοινωνεί με όλο το σώμα μας. Όταν νιώθουμε άγχος, το σώμα μας εμφανίζει ψυχοσωματικά συμπτώματα.
Η αγχώδης κνίδωση μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε σημείο στο σώμα, αλλά συνήθως εντοπίζεται στο πρόσωπο, τον λαιμό, το στήθος ή τα χέρια. Τα εξανθήματα (πομφοί) είναι κόκκινα, ανυψωμένα και μπορεί να κυμαίνονται σε μέγεθος από μικροσκοπικές κουκίδες έως μεγάλες πλάκες. Μερικές φορές, αυτά τα εξανθήματα προκαλούν κνησμό, αίσθηση καύσους ή μυρμηγκιάσματος. Γενικά, ένα εξάνθημα υποχωρεί μέσα σε 24 ώρες, αλλά νέα εξανθήματα μπορεί να εμφανιστούν όταν εξαφανίζονται τα παλιά. Η διαχείριση του στρες μπορεί να συμβάλλει στη μείωση της συχνότητας εμφάνισης των εξανθημάτων λόγω άγχους.
Πώς το άγχος προκαλεί σωματικά συμπτώματα;
Όταν αντιμετωπίζετε άγχος, το σώμα ενεργοποιεί το μηχανισμό πάλης ή φυγής (fight or flight), και απελευθερώνει ορμόνες του στρες, όπως η αδρεναλίνη και η κορτιζόλη. Αυτές οι ορμόνες είναι ουσιαστικές για την επιβίωση μας, αλλά όταν υπάρχει υπερενεργοποίηση αυτών, οδηγούν και σε κάποιες παρενέργειες. Προκαλούν ένα εύρος σωματικών συμπτωμάτων, όπως οι δερματικές αντιδράσεις.2
Επιπλέον, το άγχος επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα. Αυξάνει την απελευθέρωση ισταμίνης, μιας ένωσης που σχετίζεται με τη φλεγμονή και τον κνησμό.3 Σαν αποτέλεσμα, το δέρμα εμφανίζει ερυθρότητα, ειδικά σε περιοχές όπου συσσωρεύεται η ένταση, όπως ο λαιμός, τα χέρια ή το πρόσωπο.
Ο ρόλος του νευρικού συστήματος
Το νευρικό σύστημα παίζει σημαντικό ρόλο στις επιδράσεις του άγχους. Το άγχος αυξάνει την αντίδραση του νευρικού συστήματος, έτσι απλές αισθήσεις και ερεθίσματα μοιάζουν πιο έντονες. Για παράδειγμα, ο κνησμός μπορεί να μοιάζει ανυπόφορος, και όσο κάποιος επικεντρώνεται σε αυτό, τόσο χειρότερος γίνεται. Το άγχος μας κάνει πιο ευαίσθητους σε αισθήσεις όπως η φαγούρα ή η δυσφορία. Η υπερβολική σκέψη ενισχύει αυτές τις αισθήσεις.
Πώς το στρες επηρεάζει το δέρμα
Το δέρμα αντανακλά και αυτό την εσωτερική μας υγεία. Το άγχος μπορεί να διαταράξει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, προκαλώντας μια υπερβολική φλεγμονώδη αντίδραση. Αυτό οδηγεί στην ερυθρότητα, τον κνησμό ή το εξάνθημα.
Το άγχος προκαλεί μυϊκή ένταση που επίσης περιορίζει τη ροή του αίματος, και συμβάλλει σε αισθήσεις όπως το μυρμήγκιασμα, η φαγούρα. Αυτές οι αισθήσεις εμφανίζονται σε περιοχές του σώματος που συσσωρεύεται το στρες, όπως οι παλάμες, το τριχωτό της κεφαλής ή οι ώμοι.
Ψυχολογική επίδραση
Η σύνδεση ανάμεσα στο άγχος και στα δερματικά συμπτώματα είναι συχνά ένας φαύλος κύκλος. Το άγχος οδηγεί σε εξανθήματα, τα οποία προκαλούν περισσότερο στρες, και ο κύκλος επαναλαμβάνεται. Όσο περισσότερο σκέφτεται κάποιος το εξάνθημα τόσο χειρότερο γίνεται.
Τα συναισθήματα επηρεάζουν την αγχώδη κνίδωση
Κάποιοι άνθρωποι νιώθουν ντροπή όταν εμφανίζουν εξανθήματα. Αυτό είναι αλήθεια αν αυτό συμβαίνει ξαφνικά και απρόσμενα. Τα συμπτώματα επιδεινώνονται αν το άγχος επιμένει, και αν οι γύρω σας παρατηρούν τα σημάδια πάνω σας αυτό χειροτερεύει το άγχος σας.
Ποιες είναι οι αιτίες της αγχώδους κνίδωσης;
Η αγχώδης κνίδωση συχνά επηρεάζει ανθρώπους που έχουν υποκείμενα δερματικά θέματα, όπως το έκζεμα, η ψωρίαση, η ροδόχρους νόσος ή οι αλλεργίες που προκαλούνται από περιβαλλοντικούς παράγοντες όπως η γύρη ή συγκεκριμένα φαγητά. Κάποιοι άνθρωποι εμφανίζουν εξανθήματα από το φως του ήλιου ή λόγω των αλλαγών στον καιρό. Ακόμη και αν δεν υπάρχουν υποκείμενα δερματικά θέματα, μπορεί κάποιος να εμφανίζει αγχώδη κνίδωση.
Σε καταστάσεις στρες, το σώμα απελευθερώνει ενώσεις που προάγουν τη φλεγμονή και κάνουν το δέρμα πιο ευαίσθητο. Αυτό μπορεί να προκαλέσει μια έξαρση.
Το στρες δημιουργεί ένταση στο σώμα και οδηγεί στην απελευθέρωση κορτιζόλης και αδρεναλίνης στην κυκλοφορία του αίματος, η οποία μπορεί να πυροδοτήσει δερματικές αντιδράσεις. Αν η κνίδωση επιμένει για διάστημα μεγαλύτερο των 6 εβδομάδων, τότε χαρακτηρίζεται ως χρόνια και απαιτεί ιατρική εκτίμηση για τον αποκλεισμό άλλων συστηματικών παθήσεων.
Πώς θα καταλάβω αν το εξάνθημα οφείλεται στο άγχος;
Δυστυχώς, είναι δύσκολο να γνωρίζει κάποιος αν το εξάνθημα που εμφανίζει οφείλεται στο άγχος. Μπορεί να είναι αποτέλεσμα μιας αλλεργικής αντίδρασης, ενός προϊόντος που χρησιμοποιείτε, ή λόγω του ιδρώτα. Ο καλύτερος τρόπος για να διαπιστώσετε αν αυτό το εξάνθημα προκαλείται από το άγχος είναι να αποκλείσετε άλλες πιθανές αιτίες. Αν δεν έχετε κάποια αλλεργία, ή αν δεν έχετε εκτεθεί στον ήλιο ίσως το εξάνθημα να οφείλεται στο άγχος.
Αν δεν διαχειριστείτε το άγχος, τότε το εξάνθημα μπορεί να επιδεινωθεί. Κάποιοι άνθρωποι δεν μπορούν να αποδεχτούν ότι έχουν θέματα άγχους. Όμως, με αυτή τη στάση ενδέχεται να επιβαρύνουν την κατάσταση.
Μερικές φορές, αυτό που πιστεύετε ότι είναι αγχώδης κνίδωση μπορεί να είναι κάτι άλλο, όπως το έκζεμα ή ένα τσίμπημα από έντομα. Μπορεί να έχετε δερματίτιδα που να οφείλεται σε αλλεργιογόνα όπως κάποιες χημικές ενώσεις ή νευροδερματίτιδα.
Η αγχώδης κνίδωση είναι επικίνδυνη;
Στις περισσότερες περιπτώσεις η αγχώδης κνίδωση δεν είναι επικίνδυνη και εξαφανίζεται μόλις το άγχος υποχωρεί. Ωστόσο, αν το εξάνθημα επιμένει, επιδεινώνεται ή συνοδεύεται από άλλα συμπτώματα, είναι σημαντικό να μιλήσετε με έναν γιατρό. Σε σπάνιες περιπτώσεις, αυτό που μοιάζει με αγχώδης κνίδωση μπορεί να είναι ένα σημάδι αλλεργικής αντίδρασης ή μιας άλλης υποκείμενης νόσου.
Θεραπεία αγχώδους κνίδωσης
Η αγχώδης κνίδωση είναι σπάνια ένα σοβαρό πρόβλημα, αλλά καλό είναι να μιλήσετε με το γιατρό σας. Στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί μέσα σε λίγες μέρες, ωστόσο μπορεί να επανέρχεται. Κάποιες φορές επιμένει για περίπου 6 εβδομάδες.1
Καλό είναι να αποφεύγετε να ξύνετε το εξάνθημα, γιατί μπορεί να επιδεινώσετε την κατάσταση και να μεταδώσετε τα βακτήρια στο δέρμα.
Οι κομπρέσες και οι παγοκύστες μπορούν να προσφέρουν ανακούφιση από το οίδημα και τον κνησμό (αλλά δεν πρέπει να εφαρμόζονται απευθείας στο δέρμα). Τα αντιϊσταμινικά επίσης βοηθούν στον έλεγχο των συμπτωμάτων. Αν το εξάνθημα δεν υποχωρεί μέσα σε μια εβδομάδα, ή τα συμπτώματα επιδεινώνονται, καλό είναι να μιλήσετε με το γιατρό σας.
Αν το εξάνθημα δεν υποχωρεί μέσα σε μια εβδομάδα, ή τα συμπτώματα επιδεινώνονται, καλό είναι να μιλήσετε με το γιατρό σας.
Αντιμετώπιση αγχώδους κνίδωσης
Για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του εξανθήματος, είναι σημαντική η παράλληλη διαχείριση του άγχους. Η μείωση των συμπτωμάτων του άγχους μπορεί να οδηγήσει σε βελτίωση της κλινικής εικόνας. Μπορείτε να ξεκινήσετε ψυχοθεραπεία ή τεχνικές αναπνοών. Τα εξανθήματα χρειάζονται κάποιες μέρες για να υποχωρήσουν. Είναι σημαντικό να μην ξύνετε τα εξανθήματα και να μην φοράτε ρούχα ή κρέμες που επιδεινώνουν τα συμπτώματα.
Αν τα συμπτώματα επιδεινώνονται ή διαρκούν πάνω από έξι εβδομάδες, είναι καλύτερο να μιλήσετε με το γιατρό σας. Ίσως να κρίνει απαραίτητο να λάβετε κάποια φαρμακευτική αγωγή για την ερυθρότητα και το οίδημα. Αν έχουν πρηστεί τα χείλη σας ή το πρόσωπο σας, δυσκολεύεστε να αναπνεύσετε, είναι ανάγκη να ζητήσετε άμεσα ιατρική βοήθεια.
Το άγχος μπορείτε να το αντιμετωπίσετε με τη βοήθεια της ψυχοθεραπείας. Με τεχνικές όπως η γιόγκα, ο διαλογισμός θα μπορείτε να χαλαρώνετε.
Διαχείριση άγχους
Το στρες είναι απλά η αντίδραση του σώματος σε ψυχοπιεστικές καταστάσεις. Αν εμφανίσετε αγχώδη, ψυχοσωματική κνίδωση, μπορεί αυτό να είναι ένα προειδοποιητικό σημάδι ότι χρειάζεται να διαχειριστείτε το στρες στη ζωή σας.
Ακόμη και αν δεν μπορείτε να αλλάξετε μια κατάσταση, μπορείτε να μάθετε να διαχειρίζεστε τις αντιδράσεις σε συνθήκες πίεσης. Όταν έχετε τον έλεγχο του στρες, μπορεί η αγχώδης κνίδωση να είναι πιο ήπια.
Τι μπορείτε να κάνετε για να αντιμετωπίσετε το στρες;
Υπάρχουν πολλές στρατηγικές που μπορείτε να εφαρμόσετε:
- Σωματική άσκηση: Γιόγκα, Τάι Τσι, περπάτημα ή οποιαδήποτε μορφή ήπιας άσκησης.
- Κοινωνική αλληλεπίδραση: Βόλτες με φίλους και ποιοτικός χρόνος με την οικογένεια.
- Τεχνικές χαλάρωσης: Ασκήσεις αναπνοών και διαλογισμός (mindfulness).
- Ψυχαγωγία: Ακρόαση μουσικής, διάβασμα βιβλίων ή παρακολούθηση podcast.
- Ενυδάτωση: Η σωστή ενυδάτωση συμβάλλει στην υγεία του δέρματος.
- Κρύες κομπρέσες: Εφαρμογή για προσωρινή ανακούφιση από τον κνησμό.
Μπορείτε να αντιμετωπίσετε το άγχος και τις δερματικές εκληδώσεις
Το άγχος και το στρες μπορεί να προκαλεί αγχώδη κνίδωση, η οποία ίσως να χειροτερεύει με τον καιρό. Ευτυχώς υπάρχουν διαθέσιμες μέθοδοι διαχείρισης για το άγχος. Αν είστε επιρρεπείς στην αγχώδη κνίδωση, μια σημαντική θεραπευτική επιλογή είναι η διαχείριση του άγχους μέσω της ψυχοθεραπείας.
Βιβλιογραφία
- 1.Maurer, M., et al. (2022). The EAACI/GA²LEN/EuroGuiDerm/APAAACI guideline for the definition, classification, diagnosis and management of urticaria. Allergy, 77(3), 734–766. [Global Urticaria Management Guidelines]
- 2.Tefft, K. R., et al. (2022). Diagnosis of stress-associated dermatologic conditions in New York City safety-net hospitals during the COVID-19 pandemic. Journal of the American Academy of Dermatology, 87(5), e177–e179. [Stress-Induced Dermatologic Diagnosis]
- 3.Konstantinou, G. N., & Konstantinou, G. N. (2020). Psychological Stress and Chronic Urticaria: A Neuro-immuno-cutaneous Crosstalk. A Systematic Review of the Existing Evidence. Clinical Therapeutics, 42(5), 771–782. [Psychological Stress and Urticaria]