Οι καιροί ου μενετοί

Οι καιροί ου μενετοί

Τα μεγάλα βήματα στη ζωή, τα μεγάλα άλματα μπροστά, δεν περιμένουν ποτέ μέχρι να είμαστε έτοιμοι να τα κάνουμε. Αυτή είναι μια μεγάλη αλήθεια που έχει τις ρίζες της στην εποχή του Θουκυδίδη ο οποίος είπε το περίφημο "Οι καιροί ου μενετοί", που σημαίνει ότι οι κατάλληλες ευκαιρίες δεν περιμένουν και πρέπει να αναλάβουμε δράση. Στην κλινική πρακτική, παρατηρούμε συχνά ότι αυτή η αναβλητικότητα δεν είναι αδράνεια, αλλά μια ενεργητική διαδικασία διαχείρισης άγχους. Από ψυχολογική άποψη, η ικανότητα να δράσουμε παρά την αβεβαιότητα αποτελεί βασικό στοιχείο της ψυχικής ανθεκτικότητας και προσαρμοστικότητας.

Πολλοί είναι οι άνθρωποι που φοβούνται να κάνουν αυτά τα μεγάλα βήματα. Φοβούνται να αγαπήσουν, να διεκδικήσουν τη δουλειά των ονείρων τους.

Αλλά για να γίνουμε δυνατοί πρέπει πρώτα να υπάρξουμε αδύναμοι. Γινόμαστε ικανοί ενώ πριν δεν ήμασταν. Και γινόμαστε έτοιμοι όντας πρώτα εντελώς απροετοίμαστοι. Ο στόχος δεν είναι να τα μάθουμε όλα αμέσως. Ο στόχος είναι να βυθιστούμε στο άγνωστο και να δηλώσουμε άξιοι και ικανοί να βρεθούμε εκεί. Να ζήσουμε το χάος μέχρι να ξεκαθαρίσει.

Στην πραγματικότητα, ποτέ δεν θα είμαστε 100% έτοιμοι για οτιδήποτε. Ούτε για τη δουλειά των ονείρων μας ούτε για μια απλή δουλειά. Ούτε για το άτομο που θελουμε να περάσουμε μαζί του όλη μας τη ζωή και ούτε για το άτομο που θα περάσουμε μόνο μια νύχτα μαζί του. Η ζωή είναι ένα μεγάλο, τρομακτικό άγνωστο και απλά πρέπει να αποφασίσουμε σε ποια μέρη της θέλουμε να βυθιστούμε ούτως ή άλλως. Το άγνωστο που μας συγκινεί ή το άγνωστο που μας κουράζει. Το άγνωστο που μας εμπνέει ή το άγνωστο που μας διαλύει.

Κανένα ρίσκο δεν είναι ποτέ απλό. Θα αποτύχεις και θα σε επικρίνουν ανεξάρτητα από το ποιο μονοπάτι ζωής θα ακολουθήσεις, γιατί λοιπόν να μην επιλέξεις αυτό που σε προκαλεί; Γιατί να μην κανείς επιλογές που θα σε εξελίξουν; Γιατί να μην αφιερώσεις την καρδιά και την ψυχή σου σε κάτι που σε εμπνέει και σε αναζωογονεί και τελικά σε κάνει καλύτερο επειδή το έκανες;

Δεν χρειάζεται να είμαστε έτοιμοι για οτιδήποτε βρεθεί στο δρόμο μας στη ζωή. Εξελισσόμαστε σε όποια μονοπάτια ακολουθούμε με περιέργεια και ανοιχτή καρδιά. Απλώς πρέπει να ρισκάρουμε να κάνουμε αυτά τα πρώτα βήματα, είτε είμαστε έτοιμοι είτε όχι.

Αρπάξτε τις ευκαιρίες

Από τη στιγμή που θα χάσεις μια ευκαιρία δεν πρόκειται ποτέ να εμφανιστεί ξανά, ειδικά όχι όταν τη χρειάζεσαι. Το δυσάρεστο είναι ότι όταν χαθεί μια ευκαιρία, μπορεί εύκολα να προκαλέσει αρνητικές επιπτώσεις στο ταξίδι σας προς την επιτυχία.¹ Bruch, E. E., et al. (2017). Decision-making processes in social contexts. Annual Review of Sociology, 43, 207-227.

Με τον ίδιο τρόπο που τα αεροπλάνα δεν περιμένουν κανέναν, έτσι και οι ευκαιρίες δεν περιμένουν κανέναν. Από τη στιγμή που θα χάσετε μια ευκαιρία, θα περάσει αρκετός χρόνος για να εμφανιστεί μια άλλη ευκαιρία.

Πολλοί από εμάς χάνουμε ευκαιρίες στη ζωή μας για αδικαιολόγητους λόγους. Για παράδειγμα επειδή δεν είμαστε έτοιμοι ή επειδή φοβόμαστε να κάνουμε μια κίνηση στο άγνωστο ή απλά επειδή τεμπελιάζουμε.

Η προετοιμασία αυξάνει την ικανότητά μας να αναγνωρίζουμε και να αξιοποιούμε ευκαιρίες όταν παρουσιάζονται.

Όσον αφορά τις χαμένες ευκαιρίες λόγω φόβου, φανταστείτε τι θα σας είχε συμβεί αν φοβόσασταν μήπως πέσετε όταν ήσασταν ακόμα νήπιο και μαθαίνατε να περπατάτε. Σημαίνει ότι θα μπουσουλούσατε ακόμη και σήμερα; Μπορείτε να φανταστείτε να μπουσουλάτε στα 40, όχι επειδή έχετε κάποια αναπηρία, αλλά επειδή φοβάστε να περπατήσετε; Δυστυχώς, υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που ακόμη μπουσουλάνε σε πολλούς τομείς της ζωής τους. Γιατί; Επειδή απέτυχαν μια φορά και αποφάσισαν να ζουν με το φόβο για να μην αποτύχουν ξανά.³ Kircanski, K., et al. (2012). Feelings into words: Contributions of language to exposure therapy. Psychological Science, 23(10), 1086-1091. Όλοι όσοι πέτυχαν είχαν κάποιους φόβους μέσα τους. Η διαφορά είναι ότι δεν άφησαν τους φόβους να τους κυριεύσουν. Ο Μαρκ Τουέιν είπε ότι, "Το θάρρος είναι αντίσταση στον φόβο, κυριαρχία στον φόβου, όχι απουσία φόβου". Μην χάσετε την ευκαιρία να ζήσετε τη ζωή σας εξαιτίας του φόβου. Η έρευνα στον τομέα της γνωσιακής-συμπεριφοριστικής ψυχολογίας δείχνει ότι η αποφυγή λόγω φόβου μπορεί να διατηρήσει ή να επιδεινώσει το άγχος με την πάροδο του χρόνου.

Ας μιλήσουμε για τις χαμένες ευκαιρίες λόγω της τεμπελιάς. Ξέρετε τι πυροδοτεί αυτό που εσφαλμένα ονομάζουμε "τεμπελιά"; Συχνά πρόκειται για έναν μηχανισμό άμυνας  απέναντι σε στόχους που μας προκαλούν δέος. Όταν το κίνητρο απουσιάζει, συχνά υποκρύπτεται μια δυσλειτουργία στο σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου.² Maia, T. V., et al. (2017). An integrative perspective on the role of dopamine in schizophrenia. Biological Psychiatry, 81(1), 52-66. Ο Άντονι Ρόμπινς λέει, "Οι άνθρωποι δεν είναι τεμπέληδες. Απλώς έχουν ανίσχυρους στόχους, δηλαδή στόχους που δεν τους εμπνέουν". Αν έχετε ένα στόχο που σας εμπνέει, τι θα μπορούσατε να κάνετε για αυτό; Θα κάνατε τα πάντα για να τον επιτύχετε. Όσο αναλαμβάνετε δράση τόσο πιο κοντά θα έρχεστε στην επίτευξη του ονείρου σας, τόσο περισσότερο κίνητρο έχετε για να πετύχετε το όνειρο σας ότι και να γίνει. Υπάρχει κάτι που είναι ανάγκη να γνωρίζετε, "Η επιτυχία δεν είναι εύκολη και σίγουρα δεν είναι για τεμπέληδες." Η συμπεριφορική ενεργοποίηση , μια τεχνική που υποστηρίζεται από ερευνητικά δεδομένα, τονίζει τη σημασία της δράσης ως προκαταρκτικού βήματος για την αλλαγή του συναισθήματος και την αύξηση της κινητοποίησης.

Σε ένα χρόνο από τώρα θα εύχεστε να είχατε αρχίσει να κάνετε αυτά που θέλατε να κάνετε σήμερα. Γιατί; Επειδή σήμερα υπάρχουν κάποιες διαθέσιμες ευκαιρίες που δεν θα υπάρχουν σε τρεις μήνες από τώρα. Υπάρχουν ορισμένα ευνοϊκά στοιχεία που δεν θα είναι εκεί για εσάς εκείνη τη στιγμή. Ό,τι κι αν θέλετε να κάνετε, καλύτερα να το κάνετε τώρα.

Κανείς δεν μπορεί να γνωρίζει σε ποιες πτυχές της ζωής σας χάσατε ευκαιρίες εξαιτίας της τεμπελιάς, του φόβου ή επειδή δεν ήσασταν προετοιμασμένοι. Είναι σημαντικό να κάνετε μια αυτοαξιολόγηση και να μην χάσετε καμία ευκαιρία από εδώ και στο εξής.  Να είστε ειλικρινείς με τον εαυτό σας και να προσδιορίσετε τι μπορεί να ήταν/είναι αυτό και στη συνέχεια να εργαστείτε για να αποφύγετε την επανάληψη του ίδιου λάθους.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Bruch, E. E., et al. (2017). Decision-making processes in social contexts. Annual Review of Sociology, 43, 207-227. [link]
2. ↸2.Maia, T. V., et al. (2017). An integrative perspective on the role of dopamine in schizophrenia. Biological Psychiatry, 81(1), 52-66. [link]
3. ↸3.Kircanski, K., et al. (2012). Feelings into words: Contributions of language to exposure therapy. Psychological Science, 23(10), 1086-1091. [link]