Κατάθλιψη υψηλής λειτουργικότητας

Κατάθλιψη υψηλής λειτουργικότητας

Οι άνθρωποι με κατάθλιψη υψηλής λειτουργικότητας μοιάζουν χαρούμενοι, επιτυχημένοι, δουλεύουν σκληρά και έχουν μια απολύτως "φυσιολογική" ζωή. Ωστόσο, η πραγματικότητα για κάποιον με κατάθλιψη υψηλής λειτουργικότητας είναι πολύ διαφορετική.

Αυτή η μορφή κατάθλιψης προκαλεί όμοια συμπτώματα με αυτά της κατάθλιψης, τα οποία όμως είναι λιγότερο σοβαρά. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι γενικά μπορούν να τα καταφέρουν με την καθημερινότητα τους, και δεν είναι εντελώς ανίκανοι λόγω της κατάθλιψης τους. Μπορούν να τα πηγαίνουν καλά στη δουλειά ή στο σχολείο, να έχουν φυσιολογικές κοινωνικές σχέσεις και να είναι συνεπείς στις υποχρεώσεις τους.

Ωστόσο, η κατάθλιψη υψηλής λειτουργικότητας μπορεί να είναι μια χρόνια ασθένεια. Βέβαια, τα συμπτώματα της είναι λιγότερο σοβαρά από άλλες μορφές κατάθλιψης, όμως αυτό δεν σημαίνει ότι είναι μια ασήμαντη κατάσταση.³ Vandeleur et al. (2017). Prevalence and correlates of DSM-5 major depressive and related disorders in the community. Psychiatry Research.

Επειδή η κατάθλιψη υψηλής λειτουργικότητας είναι λιγότερο εμφανής από άλλους τύπους κατάθλιψης, μπορεί να παραβλεφθεί από τους γιατρούς, και ακόμη και τους ίδιους τους ανθρώπους που πάσχουν από αυτή. Ωστόσο, έχει αρνητικές επιδράσεις στην ποιότητα ζωής, πράγμα το οποίο εξηγεί γιατί είναι σημαντικό οι άνθρωποι με κατάθλιψης υψηλής λειτουργικότητας να ζητούν βοήθεια.

Η κατάθλιψη υψηλής λειτουργικότητας επίσης είναι γνωστή ως δυσθυμία ή επίμονη καταθλιπτική διαταραχή.

Κατάθλιψη υψηλής λειτουργικότητας και ήπια κατάθλιψη

Τα χαρακτηριστικά της κατάθλιψης υψηλής λειτουργικότητας περιλαμβάνουν:

• Χρόνια πεσμένη διάθεση
• Ήπια ως μέτρια συμπτώματα κατάθλιψης
• Αδυναμία ή δυσκολία να ανταποκριθεί κανείς στις καθημερινές του δραστηριότητες

Είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι η κατάθλιψη, είτε είναι υψηλής λειτουργικότητας είτε όχι, μπορεί να έχει σοβαρές επιδράσεις στην ψυχική και στην σωματική υγεία των ανθρώπων.

Αιτίες κατάθλιψης υψηλής λειτουργικότητας

Η κατανόηση της αιτίας της κατάθλιψης υψηλής λειτουργικότητας βοηθά στην αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου και στην ανάπτυξη αποτελεσματικών θεραπευτικών επιλογών.

1. Βιολογικοί παράγοντες

Στην κλινική πράξη παρατηρούμε συχνά ότι τα άτομα με οικογενειακό ιστορικό κατάθλιψης τείνουν να εμφανίζουν τα πρώτα συμπτώματα νωρίτερα — συνήθως κατά την εφηβεία ή την πρώιμη ενηλικίωση — γεγονός που καθιστά την πρώιμη αναγνώριση ιδιαίτερα σημαντική.

Η γενετική προδιάθεση και η χημική ανισορροπία στον εγκέφαλο παίζει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της κατάθλιψης υψηλής λειτουργικότητας. Οι άνθρωποι με οικογενειακό ιστορικό κατάθλιψης είναι πιο επιρρεπείς στην κατάθλιψη.

2. Ψυχολογικοί παράγοντες

Τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας όπως η τελειοθηρία, η χαμηλή αυτοεκτίμηση και η τάση εσωτερίκευσης του στρες μπορεί να συμβάλλουν στην έναρξη της κατάθλιψης υψηλής λειτουργικότητας. Αυτά τα χαρακτηριστικά μπορεί να οδηγούν τους ανθρώπους να κρύβουν τις δυσκολίες τους, έτσι είναι δύσκολο οι άλλοι να αναγνωρίσουν ότι χρειάζονται βοήθεια.

3. Περιβαλλοντικοί παράγοντες

Ψυχοπιεστικά γεγονότα της ζωής, όπως τα ψυχικά τραύματα, η απώλεια ενός αγαπημένου ή οι σημαντικές αλλαγές στη ζωή, μπορεί να οδηγούν στην κατάθλιψη υψηλής λειτουργικότητας. Επιπλέον, η κοινωνική πίεση για επιτυχία και διατήρηση μιας συγκεκριμένης εικόνας μπορεί να επιδεινώνει τα συναισθήματα ανεπάρκειας και να συμβάλλει στην ανάπτυξη των συμπτωμάτων της κατάθλιψης.

Συμπτώματα κατάθλιψης

Η κατάθλιψη μπορεί να εκδηλώνεται με πολλούς τρόπους, και τα συμπτώματα μπορεί να ποικίλουν. Ωστόσο, υπάρχουν κάποια κοινά σημάδια που δείχνουν ότι κάποιος παλεύει με την κατάθλιψη.

Συναισθηματικά και ψυχολογικά συμπτώματα:

• Επίμονη θλίψη ή αίσθηση κενού
• Ευερεθιστότητα ή νευρικότητα
• Απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης
• Συναισθήματα ενοχών
• Δυσκολία στη συγκέντρωση ή στη λήψη αποφάσεων
• Συχνές σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονίας

Συμπεριφορικά συμπτώματα:

• Απομόνωση από τις κοινωνικές επαφές
• Μειωμένη παραγωγικότητα ή απόδοση
• Αλλαγές στον ύπνο
• Έλλειψη αυτοφροντίδας
• Αποφυγή καταστάσεων
• Χρήση ουσιών

Σωματικά συμπτώματα:

• Κόπωση ή χαμηλή ενέργεια
• Αλλαγές στην όρεξη ή στο βάρος

Θεραπείες για την κατάθλιψη υψηλής λειτουργικότητας

Η αναζήτησή βοήθειας είναι ζωτικής σημασίας για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης υψηλής λειτουργικότητας. Οι θεραπευτικές επιλογές διαφέρουν ανάλογα με τις ανάγκες και τις προτιμήσεις του κάθε ανθρώπου.⁴ American Psychological Association. Clinical Practice Guideline for the Treatment of Depression Across Three Age Cohorts (2019).

1. Ψυχοθεραπεία

Η ψυχοθεραπεία αποτελεί μια τεκμηριωμένη κλινική προσέγγιση για την υποστήριξη ατόμων με επίμονη καταθλιπτική διαταραχή, καθώς βοηθά στην αναγνώριση και στην αλλαγή του αρνητικού τρόπου σκέψης και συμπεριφοράς.² Schramm et al.(2017). Effect of Disorder-Specific vs Nonspecific Psychotherapy for Chronic Depression: A Randomized Clinical Trial. JAMA Psychiatry.

2. Φαρμακευτική αγωγή

Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα συμβάλλουν στη διαχείριση της συμπτωματολογίας. Αυτά τα φάρμακα βοηθούν στην επαναφορά της ισορροπίας στους νευροδιαβιβαστές του εγκεφάλου και μπορούν να συνδυαστούν με την ψυχοθεραπεία για βέλτιστα αποτελέσματα.¹ Keller et al. (2001). A comparison of nefazodone, the cognitive behavioral-analysis system of psychotherapy, and their combination for the treatment of chronic depression. New England Journal of Medicine.

Η επιλογή και η δοσολογία της φαρμακευτικής αγωγής αποφασίζεται πάντα σε συνεργασία με ψυχίατρο, ο οποίος λαμβάνει υπόψη το πλήρες κλινικό ιστορικό, τις τυχόν αλληλεπιδράσεις και τη γενικότερη κατάσταση υγείας του ατόμου.

3. Αλλαγές στον τρόπο ζωής

Οι συνήθειες παίζουν σημαντικό ρόλο στην ψυχική υγεία. Η τακτική άσκηση, η ισορροπημένη διατροφή και ο επαρκής ύπνος αποτελούν υποστηρικτικά μέτρα που βοηθούν στην καλύτερη διαχείριση της συμπτωματολογίας και να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των ασθενών.

4. Ενσυνειδητότητα και τεχνικές χαλάρωσης

Η ενσυνειδητότητα και οι τεχνικές χαλάρωσης, όπως ο διαλογισμός ή η γιόγκα, βοηθούν στη διαχείριση του στρες και βελτιώνουν την ψυχική υγεία. Αυτές οι πρακτικές μπορούν εύκολα να γίνουν κομμάτι της καθημερινότητας και να προάγουν την ψυχική ανθεκτικότητα.

Τι μπορεί να βοηθήσει στην κατάθλιψη υψηλής λειτουργικότητας;

Κάποιες πρακτικές συμβουλές για την διαχείριση της κατάθλιψης υψηλής λειτουργικότητας περιλαμβάνουν:

• Αναγνωρίστε τα συναισθήματα σας: είναι σημαντικό να αναγνωρίσετε τα συναισθήματα σας και να μην τα καταπιέζετε.
• Ζητήστε υποστήριξη: μιλήστε στους φίλους, στα μέλη της οικογένειας σας και μοιραστείτε τις εμπειρίες σας.
• Θέστε ρεαλιστικούς στόχους: σπάστε όσα έχετε να κάνετε σε μικρότερα κομμάτια και γιορτάστε κάθε μικρή νίκη και επίτευγμα για να ενισχύσετε την αυτοπεποίθηση σας.
• Κάντε την αυτοφροντίδα προτεραιότητα: κάντε δραστηριότητες που σας δίνουν χαρά και σας χαλαρώνουν, και να θυμάστε ότι η αυτοφροντίδα είναι απαραίτητη για την ψυχική υγεία.

Πώς μπορώ να στηρίξω κάποιον με κατάθλιψη υψηλής λειτουργικότητας;

Κάποιες φορές είναι δύσκολο να στηρίξετε ένα άτομο με κατάθλιψη υψηλής λειτουργικότητας. Ωστόσο, υπάρχουν κάποια πράγματα που μπορείτε να κάνετε:

• Αναγνωρίστε την εμπειρία του, δείξτε συμπόνια και μην κάνετε κριτική.
• Προσφέρετε πρακτική βοήθεια με τις δουλειές της καθημερινότητας, ενθαρρύνετε την αυτοφροντίδα.
• Σεβαστείτε το χώρο ενώ προσφέρετε υποστήριξη.
• Μην προσπαθείτε να "διορθώσετε" την κατάσταση.
• Ενθαρρύνετε τις κοινωνικές επαφές.
• Ενθαρρύνετε την αναζήτησή βοήθειας.

Οι άνθρωποι με κατάθλιψη υψηλής λειτουργικότητας μπορεί να νιώθουν ότι οι δυσκολίες τους δεν είναι σοβαρές ή δεν αξίζουν την προσοχή, αλλά ακόμη και έτσι αξίζουν την υποστήριξη. Πολλοί άνθρωποι ανησυχούν ότι θα είναι βάρος στους άλλους ή νιώθουν ότι δεν πρέπει να χρειάζονται βοήθεια. Στηρίξτε τους και πείτε τους ότι αξίζουν τη βοήθεια, ανεξάρτητα με το πόσο καλά φαίνεται να διαχειρίζονται την κατάσταση. Η κατάθλιψη είναι μια νόσος, ακόμη και αν δεν προκαλεί σοβαρή αναπηρία.

Η θεραπεία της κατάθλιψης υψηλής λειτουργικότητας περιλαμβάνει πολλές επιλογές, αλλά αρχικά οι ασθενείς είναι ανάγκη να βρουν την ρίζα της κατάθλιψης, να αποκτήσουν νέες δεξιότητες διαχείρισης και να χτίσουν ένα υποστηρικτικό σύστημα, να βελτιώσουν την ευεξία τους.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Keller et al. (2001). A comparison of nefazodone, the cognitive behavioral-analysis system of psychotherapy, and their combination for the treatment of chronic depression. New England Journal of Medicine. [link]
2. ↸2.Schramm et al.(2017). Effect of Disorder-Specific vs Nonspecific Psychotherapy for Chronic Depression: A Randomized Clinical Trial. JAMA Psychiatry. [link]
3. ↸3.Vandeleur et al. (2017). Prevalence and correlates of DSM-5 major depressive and related disorders in the community. Psychiatry Research. [link]
4. ↸4.American Psychological Association. Clinical Practice Guideline for the Treatment of Depression Across Three Age Cohorts (2019). [link]