Ικιγκάι: τα μυστικά της Ιαπωνίας για μια μακρά και ευτυχισμένη ζωή

Ικιγκάι

Το Ικιγκάι είναι μια ιαπωνική φιλοσοφία ζωής που εστιάζει στο νόημα, την καθημερινή ισορροπία και την προσωπική ευεξία. Αποτελεί την Ιαπωνική εκδοχή του Δανέζικου hygge. Ωστόσο, υπάρχουν ουσιαστικές διαφορές ανάμεσα στο hygge και στο ικιγκάι. Το hygge αποτελεί την πρακτική του να μην κάνεις τίποτα και να απολαμβάνεις κάθε στιγμή. Ενώ το ικιγκάι είναι η πρακτική του να μένουμε πάντα δραστήριοι και να κάνουμε κάτι, με προσοχή, υπομονή και χαρά.

Η φιλοσοφία του ικιγκάι έχει ως σκοπό να αγκαλιάσουμε όλα όσα κάνουμε. Για πολλούς ανθρώπους, αυτή η στάση ζωής λειτουργεί ως ένα χρήσιμο πλαίσιο για περισσότερη ικανοποίηση και συνέπεια στην καθημερινότητα.

Κυριολεκτικά το ικιγκάι σημαίνει ο σκοπός της ζωής μας, ο λόγος της ύπαρξής μας και όλα όσα μας δίνουν πραγματικά νόημα, και υποστηρίζουν την ψυχική μας ευεξία. Εμποτίζει τη μέρα μας με πάθος, με όραμα για τη ζωή και την επαγγελματική μας πορεία.

Οι Ιάπωνες πιστεύουν ότι δεν πρέπει ποτέ να σταματάμε να κάνουμε πράγματα που μας ενισχύουν το ικιγκάι. Στην πραγματικότητα, αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι Ιάπωνες δεν μιλάνε ποτέ για συνταξιοδότηση, επειδή δεν βγαίνουν ποτέ σε σύνταξη. Επιδιώκουν ενεργά όλα όσα τους δίνουν χαρά.

Ο κάθε άνθρωπος έχει το δικό του ικιγκάι σύμφωνα με το οποίο μπορεί να καλλιεργήσει μια γεμάτη και ευτυχισμένη ζωή.

Τι είναι το ικιγκάι;

Το ικιγκάι έχει τις ρίζες του στην Οκινάουα και αναφέρεται συχνά στη δημοφιλή βιβλιογραφία ως μια προσέγγιση που δίνει έμφαση στον σκοπό και στην καθημερινή συνέπεια. Η Οκινάουα αναφέρεται συχνά ως περιοχή με υψηλή συγκέντρωση πολύ ηλικιωμένων ανθρώπων.

Αν υπάρχει αλήθεια πίσω από την ιδέα ότι "το πνεύμα υπερισχύει της ύλης" ή ότι η ψυχική ισορροπία μπορεί να επηρεάζει θετικά τις καθημερινές συνήθειες (π.χ. ύπνο, κίνηση, σχέσεις), χωρίς αυτό να ισοδυναμεί με ιατρική υπόσχεση ή εγγύηση μακροζωίας, οι κάτοικοι της Οκινάουα φαίνεται να κάνουν κάτι καλά. Σύμφωνα με μελέτες το χρήσιμο πλαίσιο για να ανακαλύψει κάποιος την αίσθηση του σκοπού είναι η ισορροπία, η ανακάλυψη της ισορροπίας ανάμεσα στους τέσσερις πυλώνες του ικιγκάι:¹ Alimujiang, A., et al. (2019). Association between life purpose and mortality among US adults older than 50 years. JAMA Network Open, 2(5), e194270

1. Τι (ή ποιον) αγαπάω;
2. Σε τι είμαι καλός; Τι ταλέντα και χαρίσματα έχω;
3. Τι μπορώ να κάνω για να κερδίσω χρήματα/μια αξιοπρεπή διαβίωση;
4. Και τελικά, τι χρειάζεται ο κόσμος; Τι μπορώ εγώ να προσφέρω;

Καθώς οι απαντήσεις σε αυτές τις ερωτήσεις δημιουργούν τα βασικά θεμέλια του ικιγκάι, αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να υιοθετήσουμε μια απλουστευμένη στάση ζωής. Είναι απολύτως δυνατό να εφαρμόσουμε την έννοια του ικιγκάι στον τρόπο ζωής μας ώστε μπορεί να ενισχύσουμε την ευεξία μας. Το ικιγκάι είναι μια αρχαία φιλοσοφία, ωστόσο έχει επιβιώσει εδώ και χιλιάδες χρόνια στην Ιαπωνία.

Ποια είναι τα βασικά θεμέλια του ικιγκάι;

Το ικιγκάι είναι διαφορετικό για τον καθένα, αλλά ένα πράγμα είναι κοινό, ότι όλοι ψάχνουμε να βρούμε το νόημα της ζωής μας. Όταν έχουμε αφιερώσει χρόνο για να ανακαλύψουμε όλα όσα μας δίνουν νόημα, τότε η ζωή μας είναι πιο γεμάτη και ικανοποιητική. Το ένστικτο και η περιέργεια έχουν τεράστια δύναμη και μας βοηθούν να ανακαλύψουμε το δικό μας ικιγκάι.

Μερικοί βασικοί κανόνες του ικιγκάι περιλαμβάνουν:

1. Μείνε δραστήριος, καλλιέργησε στόχους και ενδιαφέροντα σε κάθε ηλικία
2. Μην γεμίζεις το στομάχι σου
3. Δεν χρειάζεται να βιάζεσαι
4. Να έχεις δίπλα σου καλούς φίλους
5. Χαμογέλα
6. Κάνε άσκηση
7. Διατήρησε την επαφή με τη φύση
8. Πες ευχαριστώ
9. Ζήσε τη στιγμή
10. Ακολούθησε το ικιγκάι σου

Ουσιαστικά, το ικιγκάι είναι ο λόγος για να ξυπνήσουμε το πρωί.

Για τους περισσότερους ανθρώπους η καθημερινότητα είναι γεμάτη άγχος. Σε πολλές χώρες σε όλο τον κόσμο οι άνθρωποι περνούν πολλές ώρες στο γραφείο τους και φυσικά υπό τον έλεγχο αυστηρών κανόνων. Η υπερεργασία δεν είναι κάτι ασυνήθιστο και τα τελευταία δρομολόγια των τρένων τα μεσάνυχτα είναι γεμάτα με ανθρώπους που φοράνε κοστούμια. Πώς αντιμετωπίζουν όλη αυτή την πίεση;

Συχνά παρατηρούμε ότι η έλλειψη νοήματος οδηγεί σε μια κατάσταση "υπαρξιακού κενού", η οποία μπορεί να εκδηλωθεί ως χρόνιο στρες ή επαγγελματική εξουθένωση (burnout), όταν η καθημερινότητα γίνεται μηχανική.

Το μυστικό τους έχει να κάνει με το Ιαπωνικό ικιγκάι, ως ιδέα που μπορεί να βοηθήσει πολλούς ανθρώπους να οργανώσουν μια ζωή με περισσότερο νόημα και ικανοποίηση. Οι Ιάπωνες πιστεύουν ότι οι μικρές απολαύσεις στην καθημερινότητα συχνά συνδέονται με μια πιο ικανοποιητική εμπειρία ζωής.

Ικιγκάι, τρόπος ζωής και ευεξία

Στην Ιαπωνία υπάρχουν κάποιες πόλεις με ανθρώπους που συχνά περιγράφονται ως ιδιαίτερα μακρόβιοι. Πώς συνδέεται το ικιγκάι με επιλογές τρόπου ζωής που οι άνθρωποι συχνά θεωρούν υποστηρικτικές για την υγεία;

Σε όλο τον κόσμο υπάρχουν κάποιες περιοχές που ονομάζονται Γαλάζιες Ζώνες και είναι περιοχές στις οποίες ζούνε οι μακροβιότεροι άνθρωποι. Μια τέτοια ζώνη υπάρχει στην Οκινάουα, ένα απομακρυσμένο νησί με αξιοσημείωτα υψηλό αριθμό αιωνόβιων. Στις Γαλάζιες ζώνες είναι και η δική μας Ικαρία, η οποία έχει επίσης γίνει διεθνώς γνωστή για αφηγήσεις και έρευνες γύρω από την υγιή γήρανση και τον τρόπο ζωής.

Σύμφωνα με τις μελέτες που έγιναν στις Γαλάζιες Ζώνες τα στοιχεία έδειξαν ότι παράγοντες που έχουν συσχετιστεί σε έρευνες παρατήρησης με καλύτερους δείκτες υγείας και μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής είναι η διατροφή, η άσκηση, ένας σκοπός ζωής και οι καλοί κοινωνικοί δεσμοί.³ Li, Y., et al. (2018) Impact of healthy lifestyle factors on life expectancies in the US population Circulation, 138(4), 345-355 Στις κοινωνίες αυτές οι άνθρωποι κάνουν σωστή διαχείριση του χρόνου, έχουν ελάχιστο στρες, καταναλώνουν ελάχιστο κρέας και κάνουν άσκηση. Απολαμβάνουν καθημερινά ένα περίπατο στη φύση ή στα περιβόλια τους.

Καθώς η υγιεινή διατροφή παίζει κύριο ρόλο στην υγιή γήρανση, το ικιγκάι επίσης είναι πολύ σημαντικό.

Μια από τις πιο δημοφιλείς παροιμίες στην Οκινάουα είναι η "Χάρα χάτσι μπου", που χρησιμοποιείται πριν ή μετά το φαγητό και σημαίνει κάτι σαν "η κοιλιά γεμάτη στο 80%". Αυτή η παροιμία υποδεικνύει ότι δεν πρέπει να τρώμε μέχρι να νιώσουμε φουσκωμένοι.  Για αυτό και οι κάτοικοι της Οκινάουα γεμίζουν το στομάχι τους κατά 80%. Δεν θέλουν να νιώθουν κορεσμό και να υποβάλλουν τον οργανισμό τους σε μια μακρά πέψη που για κάποιους μπορεί να είναι πιο “βαριά” και λιγότερο άνετη.

Ικιγκάι και κοινωνικές επαφές

Επίσης είναι πολύ σημαντική η δημιουργία ισχυρών δεσμών στις τοπικές κοινωνίες. Οι άνθρωποι στηρίζουν ο ένας τον άλλο στις δυσκολίες.² Wang, F., et al. (2023) A systematic review and meta-analysis of 90 cohort studies of social isolation, loneliness and mortality Nature Human Behaviour, 7(8), 1307-1319 Αυτή η αίσθηση του ανήκειν και της αλληλοβοήθειας δημιουργεί σιγουριά και μπορεί να υποστηρίζει την ψυχική ανθεκτικότητα και την ποιότητα ζωής.

Το ικιγκάι είναι αυτό που μας κάνει να νιώθουμε ότι η δουλειά μας κάνει τη διαφορά στις ζωές των ανθρώπων.

Το πως ο κάθε άνθρωπος βρίσκει νόημα στη δουλειά του είναι ένα θέμα με τεράστιο ενδιαφέρον. Αυτό που δίνει κίνητρο σε πολλούς εργαζομένους είναι ότι η δουλειά που κάνουν επηρεάζει την ευεξία άλλων ανθρώπων και βλέπουν ανθρώπους που βιώνουν άμεσα τις επιδράσεις της δουλειάς τους.

Αυτό που ισχύει στη ζωή μας γενικά είναι ότι αντί να κάνουμε προσπάθειες να αντιμετωπίσουμε την πείνα παγκοσμίως, μπορούμε να αρχίσουμε με μικρά βήματα βοηθώντας ανθρώπους που είναι δίπλα μας, όπως μια τοπική εθελοντική ομάδα.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Alimujiang, A., et al. (2019). Association between life purpose and mortality among US adults older than 50 years. JAMA Network Open, 2(5), e194270 [link ]
2. ↸2.Wang, F., et al. (2023) A systematic review and meta-analysis of 90 cohort studies of social isolation, loneliness and mortality Nature Human Behaviour, 7(8), 1307-1319 [link ]
3. ↸3.Li, Y., et al. (2018) Impact of healthy lifestyle factors on life expectancies in the US population Circulation, 138(4), 345-355 [link]