Όνειρα - ποια είναι η εξήγηση και η σημασία τους;
Η ερμηνεία των ονείρων ανέκαθεν προβλημάτιζε τους ανθρώπους και υπήρξαν εκ αρχαιοτάτων χρόνων "ονειροκρίτες" με σκοπό να τα εξηγήσουν. Σήμερα υπάρχουν πολλές διαφορετικές θεωρίες σχετικά με τα όνειρα και την ερμηνεία τους. Ο Φρόιντ περιέγραψε τα όνειρα ως "το βασιλικό δρόμο" προς το ασυνείδητο. Πίστευε ότι αντανακλούν τις ασυνείδητες σκέψεις, τα συναισθήματα και τις καταπιεσμένες (σεξουαλικές και επιθετικές) επιθυμίες μας, και για αυτό η εξήγησή τους έχει τεράστια σημασία στην ψυχανάλυση.
Ο ύπνος και τα όνειρα είναι αναπόσπαστα κομμάτια της ζωής. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν ότι τα όνειρα επηρεάζουν τη ζωή τους ή μπορεί να πιστεύουν ότι έχουν μια σχέση με τα γεγονότα της καθημερινότητας, ή πως είναι προφητικά. Για πολλούς είναι μια συγχώνευση άχρηστων εικόνων ή μια ενεργοποίηση τυχαίων νευρώνων στον εγκέφαλο.
Η αλήθεια είναι όμως ότι όσο μένουμε ξύπνιοι, έχουμε την τάση να καταπιέζουμε στο ασυνείδητο μέρος του εγκεφάλου μας εκείνες τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τις ιδέες που μας αναστατώνουν, μας πονάνε ή μας φοβίζουν περισσότερο. Ωστόσο, τα ασυνείδητο μυαλό δεν είναι ένα απολύτως κλειστό θησαυροφυλάκιο και τίποτα από όσα τοποθετούμε εκεί μέσα δεν παραμένει για πάντα κρυφό και ξεχασμένο. Αυτές οι απωθημένες σκέψεις και ιδέες έχουν συχνά τον τρόπο τους να κάνουν την εμφάνιση τους με διαφορετικούς τρόπους, όπως τα όνειρα.
Ψυχολογικές θεωρίες για τα όνειρα
Σύμφωνα με τον Αμερικανικό Ψυχολογικό Σύλλογο (APA), τα όνειρα ορίζονται ως ένα νευροβιολογικό φαινόμενο κατά τη διάρκεια του ύπνου, που βιώνεται ως μια αλληλουχία εικόνων, σκέψεων και συναισθημάτων.11 Είναι σύνθετα, αφηρημένα και πολλές φορές ξεπερνούν τη φαντασία μας. Ανέκαθεν οι άνθρωποι προσπαθούσαν να εξηγήσουν τα όνειρα, και ο κάθε λαός/κουλτούρα έχει το δικό του "ονειροκρίτη". Ιστορικότερο παράδειγμα αποτελούν τα «Ονειροκριτικά» του Αρτεμίδωρου,10 τα οποία μελετήθηκαν από τη σύγχρονη ψυχιατρική ως πρώιμη μορφή ψυχανάλυσης, καθώς η μεθοδολογία τους εστίαζε στα σωματικά βιώματα του ονειρευόμενου και όχι σε υπερφυσικά αίτια.9
Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι πίστευαν ότι τα όνειρα είναι μια μορφή διορατικότητας και η ερμηνεία τους ήταν πολύ σημαντική για το σχεδιασμό των μαχών. Από την άλλη μεριά, οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι πίστευαν ότι τα όνειρα είχαν μεταφυσική προέλευση και προμήνυαν το μέλλον, και αυτό είναι και κάτι που διατηρείται ως πεποίθηση σήμερα ανά τον κόσμο. Σε άλλες περιπτώσεις τα όνειρα θεωρούνται μηνύματα από το υπερπέραν, από το Θεό και Αγγέλους, από ανθρώπους που έχουν φύγει από τη ζωή.
Ο Φρόυντ πίστευε ότι τα όνειρα είναι μια έκφραση των καταπιεσμένων συγκρούσεων ή επιθυμιών. Επίσης είχαν σχέση με την σεξουαλική μας φύση. Ο Καρλ Γιούνγκ είχε μια πιο αυστηρή προσέγγιση, και εξηγούσε τα όνειρα ως ένα είδος "ενέργειας", μια απελευθέρωση αόριστων συναισθημάτων και σκέψεων από το ασυνείδητο, που παρασύρουν αφηγήσεις από τις ανώτερες περιοχές του εγκεφάλου.
Στη σύγχρονη ψυχολογία, τα όνειρα ερμεινεύονται πολύ πιο ουσιαστικά, όχι απλοϊκά με βάση ένα ονειροκρίτη. Οι ψυχοθεραπευτές εξηγούν τα όνειρα σε πιο βαθύ ψυχολογικό επίπεδο και γνωρίζουν πως τα όνειρα έχουν πολλαπλές λειτουργίες: είναι ο τρόπος με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται πληροφορίες της καθημερινότητας, ο τρόπος που επικοινωνεί κανείς με τον ίδιο του τον εαυτό, με το ασυνείδητό και το υποσυνείδητο, ο τρόπος που ο εγκέφαλος ξεχωρίζει τις σημαντικές από τις άχρηστες πληροφορίες,12 και μας κρατά σε εγρήγορση για δύσκολες ή "απειλητικές" ψυχολογικές καταστάσεις.
Γιατί βλέπουμε όνειρα;
Πάρα των μεγάλο αριθμό μελετών σχετικά με τα όνειρα και τον ύπνο, το γιατί ονειρευόμαστε δεν είναι ξεκάθαρο. Αυτό που είναι ξεκάθαρο είναι πως υπάρχει μια τεράστια νευρολογική δραστηριότητα στη διάρκεια του ύπνου, ειδικά στη φάση REM.1 4 Η φάση ύπνου REM είναι η περίοδος που διαρκεί περίπου 90-120 λεπτά, συνήθως κατά το δεύτερο μισό του νυχτερινού μας ύπνου. Κατά μέσο όρο περνάμε 1.2-2 ώρες συνολικά σε REM ύπνο και κατά τη διάρκεια μιας τυπικής νύχτας βλέπουμε περίπου 4-6 όνειρα (που αντιστοιχούν στους κύκλους ύπνου).8
Όνειρα παρατηρούνται και στην φάση NREM, με διαφορετικά, συνήθως πιο αποσπασματικά χαρακτηριστικά. Η ανάκληση των ονείρων ποικίλλει σημαντικά, υπάρχουν άνθρωποι που θυμούνται κάθε μέρα κάποιο όνειρο, ενώ άλλοι δεν θυμούνται κανένα και για αυτό λένε ότι δεν βλέπουν όνειρα.
Ερευνητικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι τα όνειρα και ο ύπνος REM έχουν κεντρικό ρόλο στην ψυχική μας υγεία,6 καθώς συμβάλλουν στην επεξεργασία βιωμάτων και τη ρύθμιση των συναισθημάτων.2 Μέσα από αυτές τις διαδικασίες, ο εγκέφαλος φαίνεται να ενισχύει την ικανότητά μας να προσαρμοζόμαστε στις καθημερινές προκλήσεις. Αντιθέτως, οι σοβαρές και επίμονες διαταραχές του ύπνου (που συχνά αποδιοργανώνουν την ονειρική λειτουργία) έχουν συσχετιστεί ισχυρά με ψυχολογική δυσφορία και την επιδείνωση ψυχικών παθήσεων.3 5 Για παράδειγμα, η έγκαιρη αντιμετώπιση των διαταραχών ύπνου θεωρείται σήμερα ως ένας από τους βασικότερους τροποποιήσιμους παράγοντες για την πρόληψη της άνοιας και την προστασία της μακροχρόνιας εγκεφαλικής υγείας.7
Είναι σημαντικά τα όνειρα;
Τα όνειρα είναι κάτι τελείως προσωπικό και έχουν ψυχολογική σημασία για το άτομο που τα βλέπει, καθώς μπορεί να αποτελούν μια ασυνείδητη αντανάκλαση των εσωτερικών ανησυχιών, φόβων, επιθυμιών, ελπίδων και φαντασιώσεων.
Ανεξαρτήτως των θρησκευτικών πεποιθήσεών σας, τα όνειρα προέρχονται από τον εγκέφαλο και όχι από το υπερπέραν, δεν έχουν μεταφυσική προέλευση. Σήμερα με την ψυχοθεραπεία μπορούμε να ερμηνεύσουμε σχεδόν τα πάντα στα όνειρα μας, και αυτό έχει τεράστια σημασία γιατί ο ίδιος μας ο εαυτός μας δείχνει τι μας απασχολεί ή προς τα που πρέπει να στρέψουμε τη ζωή μας.
Πότε βγαίνουν τα όνειρα αληθινά;
Τα όνειρα δεν κρύβουν μεταφυσικά ή προφητικά μηνύματα. Δεν είναι προφητείες, αλλά δημιουργήματα του εγκεφάλου μας ως αποτέλεσμα των πληροφοριών που έχουμε συνειδητά (ή ασυνείδητα) συλλέξει, των ανησυχιών και των φόβων μας. Ως εκ τούτου, το αν θα βγει κάποιο όνειρο αληθινό, εξαρτάται: αν αφορά εμάς, από τις πράξεις μας, αν αφορά άλλους, από τις πράξεις τους.
Δεν πρέπει να υποτιμάμε τη σημασία των ονείρων και πρέπει να δίνουμε μεγάλη προσοχή ιδίως όταν τα όνειρα είναι επαναλαμβανόμενα ή εφιάλτες, καθώς μπορεί να αντανακλούν βαθύτερα, ανεπεξέργαστα προβλήματα ή έντονα συναισθήματα που ο εγκέφαλος προσπαθεί να διαχειριστεί και να νοηματοδοτήσει.
Συχνά όνειρα και ψυχολογικές ερμηνείες - ονειροκρίτης
Παραδοσιακά, οι διάφοροι ονειροκρίτες προσπαθούν να δώσουν μια γενική ερμηνεία, βασισμένοι στην κουλτούρα του κάθε λαού. Ψυχοθεραπευτικά μπορούμε να πούμε ορισμένα πράγματα γενικεύοντας, για ορισμένα συχνά όνειρα, παρόλο αυτά χρειάζεται ειδική ερμηνεία για τον κάθε άνθρωπο ξεχωριστά. Και αυτό γιατί τα όνειρα είναι συμβολικά και ως εκ τούτου για κάθε άνθρωπο ένα πρόσωπο, ένα αντικείμενο ή μια κατάσταση σε ένα όνειρο μπορεί να σημαίνει κάτι διαφορετικό.
1. Μας κυνηγούν
Αυτό είναι ένα πολύ συχνό όνειρο που είναι εύκολο να μείνει στη μνήμη μας επειδή το άγχος που νιώθουμε είναι τόσο ζωντανό. Αυτό το όνειρο μπορεί να αντιπροσωπεύει ένα φόβο από τον οποίο κάνουμε προσπάθεια να ξεφύγουμε ή μια γενικότερη αγχώδης προσωπικότητα. Αυτού του είδους τα όνειρα συμβάλλουν στην κατανόηση των πτυχών της ζωής μας που χρειάζονται περισσότερη προσοχή.
2. Πτώση από ύψος
Αυτό το όνειρο συχνά έχει σχέση με τις ανασφάλειες και τις ανησυχίες και μπορεί να σημαίνει ότι κάτι στη ζωή μας είναι εκτός ελέγχου. Ίσως να νιώθουμε ότι δεν υπάρχει τίποτα να κάνουμε για αυτό. Μπορεί επίσης να ερμηνευθεί ως η αίσθηση αποτυχίας για κάτι ή ότι έχουμε χάσει τον έλεγχο σε όσα μας συμβαίνουν.
3. 'Εγκυος
Αυτό μπορεί να αφορά γυναίκες, αλλά και άντρες! Το όνειρο εγκυμοσύνης μεταφορικά μπορεί να σημαίνει ότι κυοφορείτε κάτι καινούργιο, ότι είσαστε σε μια διαδικασία αλλαγής, που κάτι καινούργιο θα έρθει στη ζωή σας (ένας νέος εαυτός για παράδειγμα). Από την άλλη μεριά, μπορεί να σημαίνει για τις γυναίκες μια βαθιά επιθυμία για εγκυμοσύνη. Παραδοσιακά, αν κοιτάξει κανείς σε ονειροκρίτη και καζαμίες, το να δει κανείς τον εαυτό του έγκυο σε όνειρο συνδέεται με στεναχώρια ή βάσανα, ωστόσο καλό θα ήταν να μην δίνετε καμία σημασία σε αυτή την ερμηνεία.
4. Μωρό
Ο συμβολισμός ενός μωρού (ή μιας γέννας) σε ένα όνειρο ψυχολογικά αντιπροσωπεύει συχνά νέα ξεκινήματα και την ανάγκη για αυτοφροντίδα. Ένα μωρό στο όνειρο συμβολίζει την δυνατότητα για προσωπική ανάπτυξη και μεταμόρφωση, υποδεικνύοντας μια νέα αρχή ή την εμφάνιση νέων πτυχών του εαυτού μας. Από την άλλη πλευρά, αναλόγως και το συνολικό περιεχόμενο του ονείρου, μπορεί φυσικά να σημαίνει ότι είστε έτοιμη να γίνετε μητέρα/πατέρας.
5. Πεθαμένος στα όνειρα
Εάν εμφανιστεί κάποιος νεκρός στα όνειρα, μπορεί να σημαίνει πολλά πράγματα από ψυχολογικής απόψεως. Καταρχήν όταν έρχεται στα όνειρα ένα αγαπημένο σας πρόσωπο που έχει πεθάνει, μπορεί να σας λείπει ή να έχετε ορισμένα άλυτα ψυχολογικά ζητήματα μαζί του μέσα σας. Να ξεκαθαρίσουμε ότι τα όνειρα δεν έχουν μεταφυσική χροιά, και ότι δεν πρόκειται για ένα μήνυμα από το υπερπέραν, αλλά ο εαυτός σας προσπαθεί να σας πει κάτι, χρησιμοποιώντας συμβολισμούς, για παράδειγμα με το πρόσωπο κάποιου πεθαμένου που σας μιλάει, όπως μια γιαγιά ή παππού. Η (ασυνείδητη) αυτή επιλογή ενός προσώπου που έχει πεθάνει δεν είναι τυχαία, μπορεί να αφορά αυτό που το πρόσωπο αντιπροσώπευε για εσάς, τη σχέση που είχατε μαζί του ή τη στάση ζωή του και τις αξίες του.
6. Θάνατος
Τα όνειρα σχετικά με κάποιο θάνατο είναι συνηθισμένα και συχνά δεν είναι τόσο δυσοίωνα όσο ακούγονται. Συχνά συμβολίζουν ένα τέλος ή μια μετάβαση στη ζωή σας, όπως για παράδειγμα το τέλος μιας σχέσης, μιας δουλειάς ή μιας σημαντικής φάσης ζωής. Το να ονειρεύεστε τον δικό σας θάνατο μπορεί να σημαίνει επιθυμία για προσωπική ανάπτυξη και το να αφήσετε πίσω παλιές συνήθειες. Το να ονειρεύεστε ότι ένα μέλος της οικογένειας ή ένας φίλος πεθαίνει είναι συχνά απλώς μια αντανάκλαση της ανησυχίας σας για την υγεία τους, και όχι κάτι το προφητικό.
Τα όνειρα θανάτου μπορεί να υποδηλώνουν καταπιεσμένα συναισθήματα, άγχος ή άγχος στην ζωή σας. Επίσης, το να παρακολουθήσετε μια κηδεία σε ένα όνειρο υποδηλώνει ότι υπάρχει ένας κύκλος στη ζωή σας έχει ολοκληρωθεί, και είναι καιρός να αφήσετε το παρελθόν και να προχωρήσετε.
7. Φίδι
Γενικά ένα φίδι στον ύπνο συμβολίζει κάποιον ύπουλο κίνδυνο, ιδίως αν είναι μέσα στο σπίτι σας. Όμως, από την άλλη μεριά τα φίδια στα όνειρα συχνά συμβολίζουν τη μεταμόρφωση και την ανάγκη για προσωπική αλλαγή.
8. Δίνουμε εξετάσεις ή συνέντευξη
Όταν κάποιος βλέπει τον εαυτό του να τρέχει σε άδειες αίθουσες διδασκαλίας ή κτίρια και ψάχνει που πρέπει να είναι, αλλά δεν μπορεί να το βρει που είναι ή τι είναι ανάγκη να κάνει. Αυτό είναι ένα συχνό όνειρο που μπορεί να έχει διαφορετικές ερμηνείες με παρόμοια σημασία. Μπορεί να αντιπροσωπεύει την αίσθηση του ελέγχου ή της κριτικής. Τις εκκρεμότητες στις οποίες φοβάται ότι δεν θα ανταπεξέλθει. Ίσως ένα άτομο να έχει την αίσθηση ότι δεν αντιμετωπίζει τις προκλήσεις στη ζωή του ή να μην νιώθει έτοιμο να ανακτήσει τον έλεγχο. Επίσης μπορεί να σημαίνει ότι υπάρχει κάτι που έχει παραμελήσει ή ξεχάσει.
9. Πέφτουν τα δόντια
Τα όνειρα με δόντια που κουνιούνται ή πέφτουν, με ή χωρίς αίματα, αντανακλούν κυρίως θέματα χαμηλής αυτοπεποίθησης, είναι ουσιαστικά φόβος αποτυχίας, ότι δεν θα καταφέρουμε να ανταπεξέλθουμε σε μια δυσκολία που έχουμε να αντιμετωπίσουμε.
10. Πετάμε
Τέτοια όνειρα μπορεί να σημαίνουν ότι νιώθουμε πως βρισκόμαστε στην κορυφή του κόσμου και έχουμε τον έλεγχο σε όσα έχουν αξία για εμάς. Ίσως, να έχουμε αποκτήσει πρόσφατα μια καινούργια οπτική ή γνώση. Επίσης, μπορεί να αντιπροσωπεύει την ισχυρή θέληση, την αυτοπεποίθηση και την ανάγκη για ελευθερία. Αν στο όνειρο κάνουμε προσπάθεια για να πετάξουμε, αυτό μπορεί να σημαίνει ότι κάποιος ή κάτι αποτελεί εμπόδιο για τα σχέδιά μας.
11. Κλάμα
Το κλάμα στα όνειρα μπορεί να έχει διάφορες ερμηνείες, που αντανακλούν τη συναισθηματική κατάσταση και τα άλυτα συναισθήματα. Η εξήγηση μπορεί να διαφέρει αναλόγως το πλαίσιο του ονείρου. Το κλάμα σε ένα όνειρο συχνά σημαίνει την απελευθέρωση καταπιεσμένων συναισθημάτων. Αυτό θα μπορούσε να αφορά συναισθήματα θλίψης, άγχους ή στρες που δεν έχουν αντιμετωπιστεί επαρκώς. Τα όνειρα με κλάμα μπορεί επίσης να είναι μια αντίδραση σε γεγονότα ή σε κάποιο ψυχικό τραύμα. Ψυχολογικά, μπορεί επίσης να υποδηλώνει ότι το άτομο αντιμετωπίζει προβλήματα πέρα από τις αντοχές του, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για υποστήριξη από τρίτους ή αλλαγές στη ζωή.
Όνειρα και ψυχοθεραπεία
Η ψυχοθεραπεία προσφέρει ένα ασφαλές περιβάλλον για να εξερευνήσετε τα όνειρά σας, τη σημασία τους και να αναγνωρίσετε τα πιθανά θέματα που κρύβονται από πίσω. Με την ψυχοθεραπεία μπορεί κανείς να εξηγήσει τη βαθιά σημασία των ονείρων. Θα μπορείτε να ανακαλύψετε να βρείτε το "γιατί" που υπάρχει πίσω από ένα συγκεκριμένο όνειρο και τι σημαίνει ακριβώς για εσάς.
Με τη βοήθεια του ψυχοθεραπευτή θα μπορέσετε να κατανοήσετε τα όνειρά σας, να αναγνωρίσετε τη σημασία τους, τα μηνύματα και τις ιδέες, όπως επίσης τις νέες προοπτικές και τις πιθανές ερμηνείες. Η ψυχοθεραπεία σας δίνει την δυνατότητα να κατανοήσετε καλύτερα το ασυνείδητο μυαλό σας. Και κατά συνέπεια όλα όσα θέλει να σας πει μέσα από τα όνειρά σας.
Τα όνειρα μπορούν να μας επηρεάζουν σημαντικά
Είναι ξεκάθαρο ότι τα όνειρα και οι εφιάλτες έχουν τεράστια σημασία και παίζουν σημαντικό ρόλο στη ζωή μας. Αντιπροσωπεύουν τις ανησυχίες, τους φόβους και τα συναισθήματά μας, περιέχουν μηνύματα τα οποία δεν είναι εύκολο να τα διακρίνουμε. Ένας ψυχοθεραπευτής μπορεί να σας βοηθήσει να καταλάβετε το πραγματικό νόημα των ονείρων σας, και να αντιμετωπίσετε τους φόβους και τις ανησυχίες σας για το μέλλον.
Αν αφιερώσουμε λίγο χρόνο για να κατανοήσουμε τα όνειρά μας και τις πιθανές ερμηνείες τους τότε η πληφοροφία μπορεί να είναι σημαντική για να καταλάβουμε περισσότερο τον εαυτό μας. Μας προσφέρουν την ευκαιρία να δούμε τι συμβαίνει στα πιο βαθιά κομμάτια του εαυτού μας, μια ευκαιρία αυτογνωσίας. Η ψυχοθεραπεία μας δίνει την ευκαιρία να εξερευνήσουμε περαιτέρω τον εαυτό και τα όνειρά μας.
Αν όμως οι επαναλαμβανόμενοι εφιάλτες ή οι διαταραχές του ύπνου επηρεάζουν σημαντικά την καθημερινή σας λειτουργία, ή συνοδεύονται από συμπτώματα άγχους ή κατάθλιψης, είναι σημαντικό να αναζητήσετε επαγγελματική βοήθεια. Ένας ψυχίατρος μπορεί να αξιολογήσει τα διάφορα συμπτώματα και να προτείνει την κατάλληλη βοήθεια.3 5
Βιβλιογραφία
- 1.Scammell, T. E., et al. (2017). Neural Circuitry of Wakefulness and Sleep. Neuron, 93(4), 747–765. [Neural Mechanisms of Sleep]
- 2.Palmer, C. A., & Alfano, C. A. (2017). Sleep and emotion regulation: An organizing, integrative review. Sleep Medicine Reviews, 31, 6–16. [Sleep and Emotion Regulation]
- 3.Freeman, D., et al. (2020). Sleep disturbance and psychiatric disorders. The Lancet Psychiatry, 7(7), 628–637. [Sleep and Psychiatric Disorders]
- 4.National Institute of Neurological Disorders and Stroke. (2025). Brain basics: Understanding sleep. National Institutes of Health. [NINDS Brain Basics Understanding Sleep]
- 5.Wichniak, A., et al. (2025). Report from the WPA Section on Psychiatry and Sleep‐Wakefulness Disorders. World Psychiatry, 24(1), 148–149. [Psychiatry and Sleep Disorders]
- 6.Hertenstein, E., et al. (2019). Insomnia as a predictor of mental disorders: A systematic review and meta-analysis. Sleep Medicine Reviews, 43, 96–105. [Insomnia and Psychiatric Risk]
- 7.Livingston, G., et al. (2020). Dementia prevention, intervention, and care: 2020 report of the Lancet Commission. The Lancet, 396(10248), 413–446. [Sleep as Neuroprotective Factor]
- 8.Brown, R. E., et al. (2012). Control of Sleep and Wakefulness. Physiological Reviews, 92(3), 1087–1187. [Physiology of Sleep Stages]
- 9.Scott, C. B. (2022). The Body, Experience, and the History of Dream-Science in Artemidorus’Oneirocritica. Apeiron, 56(1), 131–161. [Empirical Roots of Dream Science]
- 10.Harris-McCoy, D. E. (2012). Artemidorus' Oneirocritica: Text, Translation, and Commentary. Oxford University Press [Academic Text on Oneiromancy]
- 11.American Psychological Association. (n.d.). Dream. In APA dictionary of psychology. Retrieved January 24, 2026 [APA Dictionary Dream Definition]
- 12.Nir, Y., & Tononi, G. (2010). Dreaming and the brain: from phenomenology to neurophysiology. Trends in Cognitive Sciences, 14(2), 88–100. [Neurophysiology of the Dreaming Brain]