Παγκόσμια ημέρα φιλίας

Παγκόσμια ημέρα φιλίας

Η φιλία είναι μια πολύπλοκη έννοια και σημαίνει κάτι διαφορετικό για τον κάθε άνθρωπο. Αυτό όμως που ισχύει είναι ότι οι δυνατές φιλίες έχουν πολλά ψυχολογικά οφέλη. Η Παγκόσμια Ημέρα Φιλίας γιορτάζεται στις 30 Ιουλίου και αποτελεί μια υπενθύμιση για την αξία της φιλίας στη ζωή μας.

Ένας πραγματικός φίλος έχει τεράστια αξία και είναι ένα από τα σημαντικότερα πράγματα στη ζωή μας. Όλοι χρειαζόμαστε φίλους. Είναι ζωτικής σημασίας για την ψυχική μας υγεία και ο πυρήνας κάθε σχέσης. Οι φίλοι μας κρατούν υγιείς, προσγειωμένους και μας υποστηρίζουν. Είναι εκεί για εμάς στις καλές και στις κακές στιγμές. Οι φίλοι μας βοηθούν να ξεπεράσουμε τις δυσκολίες και να γιορτάσουμε τις επιτυχίες μας.

Γιατί οι φιλίες είναι σημαντικές;

Οι φιλίες περιλαμβάνουν αμοιβαία κατανόηση και αναπτύσσονται επειδή δύο άνθρωποι έχουν πολλά κοινά. Οι φίλοι μπορεί να συναντιούνται καθημερινά ή λίγες φορές, ενώ άλλοι μπορεί να έχουν να βρεθούν χρόνια λόγω της απόστασης

Οι σχέσεις που κρατάνε χρόνια, και χαρακτηρίζονται από αγάπη και νοιάξιμο προσφέρουν βαθιά ικανοποίηση. Οι θετικές κοινωνικές σχέσεις έχουν πολλά οφέλη στην ψυχική μας ευημερία, ενώ ερευνητικά δεδομένα υποδεικνύουν πως συνδέονται θετικά με τη γενικότερη ποιότητα ζωής και μπορούν να λειτουργήσουν υποστηρικτικά σε άτομα που βιώνουν χρόνιες σωματικές ενοχλήσεις. Οι φιλίες δημιουργούν την αίσθηση της σύνδεσης στη ζωή μας, μας στηρίζουν στις δύσκολες στιγμές, περιορίζουν το αίσθημα της μοναξιάς και προάγουν συνολικά την ευεξία (σχετίζονται με καλύτερα επίπεδα αρτηριακής πίεσης και συμβάλλουν στη διατήρηση ενός υγιούς τρόπου ζωής).¹ Golaszewski et al. (2022). Social Isolation, Loneliness, and Cardiovascular Disease Among Older Women. JAMA Network Open, 5(2), e2146461.

Οι φιλίες έχουν πολλαπλά οφέλη:

• Αυξάνουν την αίσθηση ικανοποίησης και υποστηρίζουν τη διαχείριση του καθημερινού στρες ² Michelle G Newman et al. (2020). The value of maintaining social connections for mental health in older adults. The Lancet Public Health, 5(1), e42-e49
• Βελτιώνουν την αυτοπεποίθηση και την αυτοεκτίμηση
• Παρέχουν σημαντική συναισθηματική στήριξη κατά τη διάρκεια εξαιρετικά δύσκολων περιόδων (π.χ. διαζύγιο, χρόνιες παθήσεις, ανεργία, πένθος)
• Ενισχύουν την αίσθηση του σκοπού
• Ενθαρρύνουν έναν πιο υγιεινό τρόπο ζωής (π.χ. άσκηση, σωστή διατροφή).⁴ Our Epidemic of Loneliness and Isolation: The U.S. Surgeon General’s Advisory on the Healing Effects of Social Connection and Community (U.S. Department of Health and Human Services).

Ουσιαστικές Σχέσεις και Εξέλιξη

Μια φιλία επιτρέπει στους ανθρώπους να ανοιχτούν και να γνωρίσουν άλλους ανθρώπους. Δίνει την ευκαιρία για συζητήσεις, ανιδιοτέλεια και εξέλιξη. Προάγει την αποδοχή και την αμοιβαία κατανόηση που βασίζεται στην εμπιστοσύνη.

Η φιλία λειτουργεί ως συναισθηματική ασπίδα απέναντι στην σκληρότητα και τις προκαταλήψεις. Μας προσφέρει ενθάρρυνση και υποστήριξη, και μας βοηθά να ξεπεράσουμε τα όρια μας.
Οι ουσιαστικές σχέσεις αποτελούν ευκαιρίες για κοινωνική και συναισθηματική ανάπτυξη. Η απομόνωση και η μοναξιά δημιουργούν πολλά θέματα ψυχικής υγεία. Η φιλία μας ανεβάζει τη διάθεση, μας δίνει ελπίδα και θάρρος να συνεχίσουμε.

1. Φιλίες στην παιδική ηλικία

Οι φιλίες της παιδικής ηλικίας δημιουργούνται όταν ακόμη διαμορφωνόμαστε ως άνθρωποι, και τυπικά περιλαμβάνουν συμμαθητές της ίδιας ή παρόμοιας ηλικίας. Αυτές οι σχέσεις βασίζονται στις κοινές εμπειρίες, στο σχολείο ή εξωσχολικά. Οι φιλίες είναι ένα υγιές κομμάτι στη ζωή κάθε παιδιού και έφηβου, καθώς τους προσφέρουν ευκαιρίες να χτίσουν σημαντικές δεξιότητες για τις σχέσεις και να έχουν επικοινωνία με ανθρώπους έξω από την οικογένεια τους που θα καταλαβαίνουν πως νιώθουν.³ Orben et al. (2020). The effects of social deprivation on adolescent development and wellbeing. The Lancet Child & Adolescent Health, 4(8), 634-640. Κάποιοι άνθρωποι διατηρούν τους φίλους της παιδικής τους ηλικίας σε όλη τους τη ζωή , ενώ άλλοι χάνουν την επαφή με τους παιδικούς τους φίλους λόγω του διαφορετικού δρόμου που έχουν ακολουθήσει στη ζωή.

2. Φιλίες στην ενήλικη ζωή

Το να βρει κάποιους φίλους στην ενήλικη ζωή είναι πολύ πιο δύσκολο. Οι υποχρεώσεις κάνουν πολύ δύσκολη την εύρεση χρόνου, πράγμα που σημαίνει ότι αυτές οι φιλίες για να διατηρηθούν θέλουν πολύ περισσότερο κόπο και προσπάθεια. Επιπλέον, οι ενήλικες γνωρίζουν την προσωπικότητα τους και τα ενδιαφέροντα τους, σε αντίθεση με τα παιδιά που τα ανακαλύπτουν σταδιακά και είναι πιο εύκολο να ταιριάζουν με περισσότερους φίλους. Ωστόσο, η φιλία στην ενήλικη ζωή είναι εξίσου σημαντική όπως σε κάθε άλλο στάδιο της ζωής, και σίγουρα κάποιες φιλίες είναι ουσιαστικές και κρατούν χρόνια, δεκαετίες ή για μια ζωή.

3. Φιλίες στην οικογένεια

Μερικοί άνθρωποι κάνουν φιλίες με τα άτομα μέσα από τις οικογένειες τους. Δεν είναι ασυνήθιστο οι συγγενείς ή τα ξαδέρφια να γίνονται καλοί φίλοι.

Δημιουργία και διατήρηση φιλίας στην ενήλικη ζωή

Αν και στην ενήλικη ζωή είναι πιο δύσκολο να κάνουμε νέους φίλους, τα κοινά ενδιαφέροντα και οι αξίες είναι ένα καλό σημείο για να βρείτε ανθρώπους με τους οποίους μπορεί να ταιριάζετε. Υπάρχουν πολλοί τρόποι για να γνωρίσετε νέους ανθρώπους, να γραφτείτε σε μαθήματα, να γραφτείτε σε ομάδες στο Facebook. Για να μπορέσετε να διατηρήσετε τις φιλίες σας, πρέπει να θυμάστε πάντα ότι κάθε φιλία πρέπει να την φροντίζετε. Στην εποχή μας η τεχνολογία βοηθά να διατηρούμε την επαφή μας με ανθρώπους που βρίσκονται πολύ μακριά μέσω email, βιντεοκλήσεων.

Για να μπορέσει να διατηρηθεί μια φιλία χρειάζεται συμπόνια, ειλικρίνεια και εμπιστοσύνη. Οι φιλίες ευημερούν όταν και οι δύο πλευρές νιώθουν ελεύθερες να επικοινωνήσουν για τις επιθυμίες ή τις ανάγκες τους, και κάθε άτομο μπορεί να εκφραστεί ελεύθερα όταν προκύπτουν θέματα.

Κάποιοι άνθρωποι δυσκολεύονται να διατηρήσουν τις φιλίες τους και αυτό που μπορεί να τους βοηθήσει είναι να εξερευνήσουν τα διαπροσωπικά μοτίβα που επαναλαμβάνονται και να ξεπεράσουν τα εμπόδια.

Ως επαγγελματίας ψυχικής υγείας, διαπιστώνω πως πολλές φορές η δυσκολία σύναψης νέων σχέσεων στους ενήλικες δεν πηγάζει από έλλειψη ενδιαφέροντος, αλλά από ασυνείδητους φόβους απόρριψης. Η αναγνώριση αυτών των μοτίβων στον ασφαλή χώρο της θεραπείας επιτρέπει το χτίσιμο πιο αυθεντικών δεσμών.

Πότε πρέπει να τελειώσει μια φιλία;

Υπάρχουν πολλοί λόγοι που μπορεί να οδηγήσουν στο τέλος μιας φιλίας. Κάποιες φιλίες είναι πολύ ικανοποιητικές στην αρχή αλλά γίνονται λιγότερο ικανοποιητικές με τον καιρό. Πότε πρέπει να τελειώσει μια φιλία; Για να βρείτε την απάντηση πρέπει να κάνετε τις ακόλουθες ερωτήσεις στον εαυτό σας:

• Πώς νιώθω όταν περνάω χρόνο με αυτό το άτομο;
• Οι θετικές εμπειρίες που έχουν σχέση με τη φιλία υπερισχύουν των αρνητικών εμπειριών;
• Τι μου προσφέρει αυτή η φιλία;
• Τι προσφέρω εγώ στο άλλο άτομο;
• Πόσο ισορροπημένη είναι η φιλία; Και οι δύο παίρνουμε και δίνουμε;

Υπάρχουν στιγμές στις οποίες πλέον δεν έχετε κοινά ενδιαφέροντα και αξίες με κάποιον φίλο σας. Αυτό που πρέπει να θυμάστε είναι ότι οι φιλίες πρέπει να σας προσφέρουν χαρά, υποστήριξη και φροντίδα.

Μέσα από την κλινική πρακτική, παρατηρούμε συχνά πως ο τερματισμός μιας φιλίας μπορεί να πυροδοτήσει συναισθήματα πένθους, αντίστοιχα με αυτά ενός ρομαντικού χωρισμού. Πρόκειται για μια απολύτως φυσιολογική αντίδραση του ψυχισμού που απαιτεί χρόνο και αυτοφροντίδα προκειμένου να αφομοιωθεί η απώλεια.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Golaszewski et al. (2022). Social Isolation, Loneliness, and Cardiovascular Disease Among Older Women. JAMA Network Open, 5(2), e2146461. [link]
2. ↸2.Michelle G Newman et al. (2020). The value of maintaining social connections for mental health in older adults. The Lancet Public Health, 5(1), e42-e49 [link]
3. ↸3.Orben et al. (2020). The effects of social deprivation on adolescent development and wellbeing. The Lancet Child & Adolescent Health, 4(8), 634-640. [link]
4. ↸4.Our Epidemic of Loneliness and Isolation: The U.S. Surgeon General’s Advisory on the Healing Effects of Social Connection and Community (U.S. Department of Health and Human Services). [link]