Reparenting- φροντίζοντας το εσωτερικό παιδί
Ως ψυχοθεραπευτής γνωρίζω ότι το ταξίδι της επούλωσης δεν είναι κάτι εύκολο, αλλά μια διαδικασία ανακάλυψης του εαυτού και εξέλιξης. Το reparenting μπορεί να αποτελεί κομμάτι της συναισθηματικής φροντίδας. Το reparenting είναι η μέθοδος κάλυψης των συναισθηματικών κενών της παιδικής ηλικίας από τον ίδιο τον ενήλικα.
Το reparenting αναπτύχθηκε στη δεκαετία του 1970, και αποτελεί μια μεταμορφωτική μέθοδο για την φροντίδα και διαχείριση των συναισθηματικών δυσκολιών που προκλήθηκαν από την ανασφαλή προσκόλληση με τους φροντιστές στην παιδική ηλικία.
Φροντίζοντας και επικυρώνοντας αυτή την ευάλωτη πτυχή του εαυτού μας, μαθαίνουμε να του προσφέρουμε αγάπη και προστασία τα οποία μπορεί να έλειπαν στην παιδική ηλικία.
Για την επεξεργασία των θεμάτων προσκόλλησης πολλοί άνθρωποι ψάχνουν επιβεβαίωση και στοργή σε εξωτερικές πηγές, σε φιλίες, συντρόφους, πνευματικούς. Όμως, αυτό είναι μια προσωρινή λύση.
Με τη βοήθεια του reparenting μπορείτε να φροντίσετε το εσωτερικό σας παιδί. Μέσω αυτής της εσωτερικής δουλειάς, μπορείτε να γίνετε γονείς του εαυτού σας και να μάθετε την αυτοαγάπη, την αυτοπροστασία και την αυτοσυμπόνια.
Το reparenting σας βοηθά να αλλάξετε τον κύκλο της εξωτερικής επιβεβαίωσης και να καλλιεργήσετε μια βαθιά αίσθηση εμπιστοσύνης στον εαυτό σας και εσωτερική ανθεκτικότητα, τα οποία συμβάλλουν σε πιο υγιείς σχέσεις με τους άλλους.1
Το reparenting είναι η διαδικασία κατά την οποία δίνετε στον εαυτό σας όσα δεν λάβατε ως παιδί. Αυτή η εσωτερική δουλειά σας επιτρέπει να τιμήσετε ένα ζωτικό κομμάτι του εαυτού σας, δίνοντάς σας τη δυνατότητα να ανακτήσετε την ελευθερία δράσης πάνω στις σκέψεις, τις αποφάσεις και τις σχέσεις σας.
Η επανασύνδεση με το εσωτερικό παιδί μέσω του reparenting περιλαμβάνει δύο ξεχωριστές αλλά αλληλένδετες πτυχές:
1. Την ανάκτηση της χαράς και του παιχνιδιού
Αγκαλιάζοντας το ξέγνοιαστο πνεύμα και την απεριόριστη φαντασία του νεότερου εαυτού μας, μπορούμε να ανακαλύψουμε ξανά τις απλές απολαύσεις της ζωής. Είτε μοιραζόμαστε ανόητα αστεία, κάνουμε διασκεδαστικές δραστηριότητες ή απλά απολαμβάνουμε τη στιγμή, αυτή η πτυχή του εσωτερικού παιδιού μας ενθαρρύνει να εκφράζουμε τον εαυτό μας αυθεντικά και να αγκαλιάσουμε την αθωότητα.
2. Διαχείριση επώδυνων ή καταπιεσμένων αναμνήσεων
Για πολλούς ανθρώπους το ταξίδι του reparenting περιλαμβάνει την προσέγγιση των καταπιεσμένων και επώδυνων εμπειριών της παιδικής ηλικίας. Αυτή η διαδικασία απαιτεί κουράγιο και ευαλωτότητα καθώς συνειδητά επεξεργάζονται και βοηθούν στην κατανόηση των βαθιών συναισθηματικών αναγκών.
Αν και αυτό το ταξίδι μπορεί να μοιάζει τρομακτικό, ειδικά για τους ανθρώπους που δεν καλύπτονταν οι βασικές τους ανάγκες στην παιδική ηλικία, προσφέρει την ευκαιρία για εξέλιξη και συναισθηματική ωρίμανση.
Το reparenting δεν σημαίνει απλά ότι ανακαλύπτουμε την αθωότητα της παιδικής ηλικίας, σημαίνει ότι προσεγγίζουμε τους εσωτερικούς μας δαίμονες με συμπόνια και κουράγιο. Αγκαλιάζοντας όλες τις πτυχές του εαυτού μας, μπορούμε να κάνουμε ένα μεταμορφωτικό ταξίδι.
Οι πυλώνες του reparenting
1. Δομή και Όρια (Πειθαρχία)
Ουσιαστικά, η πειθαρχία στο reparenting περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός δομημένου και υποστηρικτικού πλαισίου για εξέλιξη και ανάπτυξη. Περιλαμβάνει ξεκάθαρα όρια, ρουτίνα και προσδοκίες που προσφέρουν σταθερότητα και ασφάλεια στο εσωτερικό παιδί.
Μέσω της αυτοπειθαρχίας, τα άτομα μαθαίνουν να θέτουν υγιή όρια, να καλλιεργούν τον αυτοέλεγχο και να αναλαμβάνουν την ευθύνη για τις πράξεις τους. Περιλαμβάνει συνέπεια, υπομονή, και συμπόνια στην καθοδήγηση του εσωτερικού παιδιού προς θετικές συμπεριφορές και επιλογές.
2. Χαρά
Η χαρά είναι ζωτικής σημασίας για το reparenting, και περιλαμβάνει τον εμπλουτισμό της ζωής με στιγμές παιχνιδιάρικης διάθεσης, αυθορμητισμού και ευχαρίστησης. Επίσης, σημαίνει την εκ νέου ανακάλυψη και την αποδοχή της έμφυτης αίσθησης του θαυμασμού και της περιέργειας που συχνά είναι θαμμένη κάτω από το βάρος των ευθυνών της ενηλικίωσης.
Μέσω της χαράς, τα άτομα μαθαίνουν να επανασυνδέονται με τον ενθουσιασμό του εσωτερικού τους παιδιού, βρίσκουν την ευτυχία σε απλά πράγματα και εμπειρίες. Περιλαμβάνει την καλλιέργεια της ευγνωμοσύνης, της δημιουργικότητας.
3. Έλεγχος των συναισθημάτων
Ο έλεγχος των συναισθημάτων είναι σημαντικός για το reparenting, καθώς περιλαμβάνει την ανάπτυξη δεξιοτήτων για την αναγνώριση, την κατανόηση και την διαχείριση των συναισθημάτων. Συμβάλλει στη δημιουργία ενός ασφαλούς και υποστηρικτικού περιβάλλοντος για την εξερεύνηση και την έκφραση των συναισθημάτων χωρίς κριτική ή καταπίεση.
Η εκμάθηση των δεξιοτήτων για τη ρύθμιση των συναισθημάτων δίνει τη δυνατότητα στα άτομα να μαθαίνουν να αναγνωρίζουν τα ερεθίσματα, να διαχειρίζονται το στρες και τα δύσκολα συναισθήματα με ανθεκτικότητα. Περιλαμβάνει εξάσκηση στην ενσυνειδητότητα, αυτογνωσία και αυτοσυμπόνια με σκοπό την συναισθηματική ισορροπία και ευεξία.
4. Αυτοφροντίδα
Η αυτοφροντίδα είναι θεμέλιος λίθος του reparenting, καθώς περιλαμβάνει την φροντίδα της συναισθηματικής, της σωματικής και της ψυχικής υγείας. Σημαίνει ότι συμπεριφερόμαστε στον εαυτό μας με ευγένεια, συμπόνια και τιμάμε τις ανάγκες και τα όρια μας. Πολλοί άνθρωποι συγχέουν την αυτοφροντίδα με την πολυτέλεια, όμως θεραπευτικά η αυτοφροντίδα είναι θεμέλιος λίθος για την υγεία μας.
Μέσω της αυτοφροντίδας, τα άτομα μπορούν να καλλιεργήσουν την αίσθηση της αξίας τους, επενδύοντας σε δραστηριότητες που αναζωογονούν το μυαλό, το σώμα και το πνεύμα. Περιλαμβάνει το χρόνο για χαλάρωση, την άσκηση, την αυτοαγάπη.
Συχνά παραμελημένες ανάγκες στην παιδική ηλικία
Τα παιδιά έχουν συγκεκριμένες συναισθηματικές ανάγκες που είναι θεμελιώδεις για την υγιή ανάπτυξή τους:
1. Επικύρωση των συναισθημάτων
Τα παιδιά απαιτούν επικύρωση των συναισθημάτων τους για να αναπτύξουν μια ισχυρή αίσθηση αυτογνωσίας και συναισθηματικής ρύθμισης. Όταν οι συναισθηματικές τους ανάγκες παραμελούνται, τα παιδιά δυσκολεύονται να κατανοήσουν και να εκφράσουν τα συναισθήματα τους, και αυτό οδηγεί σε δυσκολίες στη δημιουργία ασφαλούς προσκόλλησης.
2. Άνευ όρων αγάπη και αποδοχή
Κάθε παιδί αξίζει να νιώθει άνευ όρων αγάπη και αποδοχή για αυτό που είναι. Όταν αυτή η ανάγκη δεν καλύπτεται ίσως να νιώθει συναισθήματα ανασφάλειας, που επηρεάζουν την αυτοεκτίμηση και την ικανότητα να δημιουργήσει υγιείς σχέσεις στη διάρκεια της ζωής.
3. Ασφάλεια
Ένα ασφαλές περιβάλλον είναι ουσιαστικό για να αναπτυχθούν τα παιδιά. Η παραμέληση αυτής της ανάγκης μπορεί να οδηγεί σε συναισθήματα φόβου, ανησυχίας και δυσπιστίας, και να υπονομεύεται η ικανότητα του παιδιού να εξερευνήσει τον κόσμο.
4. Σταθερότητα και συνέπεια
Τα παιδιά ευημερούν σε ένα περιβάλλον με ρουτίνα και προβλεψιμότητα, το οποίο τους δίνει την αίσθηση της σταθερότητας και της ασφάλειας. Όταν αυτή η ανάγκη δεν καλύπτεται, τα παιδιά μπορεί να δυσκολεύονται με συναισθήματα χάους και αβεβαιότητας, πράγμα που οδηγεί σε δυσκολίες στη ρύθμιση των συναισθημάτων και των συμπεριφορών.
5. Ενσυναίσθηση και κατανόηση
Τα παιδιά έχουν ανάγκη ενήλικες που μπορούν να κατανοήσουν τις εμπειρίες τους. Η παραμέληση αυτής της ανάγκης μπορεί να οδηγήσει σε συναισθήματα απομόνωσης, καθώς τα παιδιά δυσκολεύονται να συνδεθούν με τους άλλους και να εκφράσουν τον εαυτό τους με αυθεντικό τρόπο.
Η ενσυναίσθηση και η κατανόηση βοηθά τα παιδιά να νιώσουν ότι κάποιος τα βλέπει, τα ακούει και αυτό συμβάλλει στην υγιή συναισθηματική ανάπτυξη τους.
Οφέλη του reparenting
1. Επεξεργασία των εμπειριών του παρελθόντος
Το reparenting προσφέρει την ευκαιρία να αναγνωρίσετε και να φροντίσετε τα συναισθηματικά τραύματα. Με αγάπη, φροντίδα που σας έλειπαν από την παιδική σας ηλικία, μπορείτε να διαχειριστείτε τις τραυματικές εμπειρίες σας και τον συναισθηματικό πόνο.3
2. Καλλιέργεια αυτοσυμπόνιας
Το reparenting βοηθά στην καλλιέργεια της αυτοφροντίδας και της αυτοαποδοχής. Προσφέροντας στον εαυτό σας την φροντίδα και την κατανόηση που είχατε ανάγκη ως παιδί, μαθαίνετε να συμπεριφέρεστε στον εαυτό σας με ευγένεια και συμπόνια, και αυτό ενισχύει την αυτοαγάπη.
3. Βελτίωση των σχέσεων
Καθώς μαθαίνετε να γίνεστε γονείς του εσωτερικού σας παιδιού, αναπτύσσετε μια βαθιά κατανόηση των αναγκών και των συναισθημάτων σας, πράγμα που επηρεάζει θετικά τις σχέσεις σας με τους άλλους. Η αυτογνωσία και η αυτοσυμπόνια σας βοηθούν να δημιουργήσετε υγιείς σχέσεις με τους ανθρώπους γύρω σας.
4. Ρύθμιση των συναισθημάτων
Οι τεχνικές του reparenting βελτιώνουν τις δεξιότητες ρύθμισης των συναισθημάτων καθώς προσφέρουν ένα ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον για την εξερεύνηση και την έκφραση των συναισθημάτων. Όταν μαθαίνετε να συντονίζεστε με τις ανάγκες του εσωτερικού σας παιδιού, αποκτάτε μεγαλύτερη συναισθηματική επίγνωση και ανθεκτικότητα, και αυτό σας επιτρέπει να διαχειριστείτε με μεγαλύτερη ηρεμία τις δύσκολες καταστάσεις.
5. Αλλαγή στα μοτίβα αυτοσαμποτάζ
Πολλές συμπεριφορές αυτοσαμποτάζ προέρχονται από τις πληγές της παιδικής ηλικίας. Το reparenting βοηθά να αναγνωρίσετε αυτά τα μοτίβα, ώστε να μπορέσετε να τα τροποποιήσετε και να απομακρυνθείτε από τις μη λειτουργικές συμπεριφορές και τα μοτίβα σκέψης που δεν σας εξυπηρετούν πλέον.
6. Εμπιστοσύνη στον εαυτό
Το reparenting περιλαμβάνει τη φροντίδα του εσωτερικού σας παιδιού και την κατανόηση των εμπειριών και των συναισθημάτων σας. Αυτή η διαδικασία ενισχύει την αυτοπεποίθηση και την πίστη στον εαυτό, και αυτό βοηθά να πετύχετε τους στόχους σας.
7. Ψυχική ανθεκτικότητα
Μέσω του reparenting αποκτάτε ψυχική ανθεκτικότητα μπροστά στις δυσκολίες. Όταν έχετε επεξεργαστεί τα τραύματα σας, χτίζετε την εσωτερική σας δύναμη και ανθεκτικότητα, και μπορείτε να αντιμετωπίσετε τις δυσκολίες με αντοχή.
Ασκήσεις reparenting
Οι παρακάτω τεχνικές αποτελούν βασικά εργαλεία που χρησιμοποιούμε στη θεραπευτική διαδικασία:
1. Διαλογισμός με το εσωτερικό σας παιδί
Αφιερώστε λίγο χρόνο για να έρθετε σε επαφή με τον εσωτερικό σας κόσμο μέσω του διαλογισμού. Για να αναλάβετε την ευθύνη και να φροντίσετε τις δικές σας ανάγκες, πρέπει να έρθετε σε επαφή με τα μηνύματα και τα σήματα που υπάρχουν μέσα σας. Μπορείτε να χαλαρώσετε, να κλείσετε τα μάτια σας και να φανταστείτε τον μικρότερο εαυτό σας.
2. Ακούστε συνειδητά τον εαυτό σας
Μια από τις πιο αποτελεσματικές ασκήσεις του reparenting είναι και μια από τις πιο απλές, σταματήστε και ακούστε. Αντί να πιέζεστε ή να αγνοείτε το σφίξιμο στο στήθος σας, στραφείτε μέσα σας με περιέργεια. Αναρωτηθείτε, “Τι νιώθω αυτή τη στιγμή;” και “Τι χρειάζομαι;” Στη συνέχεια περιμένετε για την απάντηση. Θα έρθει όχι από το μυαλό σας, αλλά από το σώμα σας και την εσωτερική σας εμπειρία.
Αυτή η τεχνική σας βοηθά να χτίσετε την εμπιστοσύνη στον εαυτό σας και να δίνετε προσοχή στο σώμα και στο μυαλό σας.
3. Γράμμα στο νεότερο εαυτό σας
Βρείτε χρόνο για να γράψετε ένα γράμμα στο εσωτερικό σας παιδί. Αφήστε το να μάθει όσα δεν είχε ακούσει μεγαλώνοντας: ότι είναι αρκετά καλό, ότι τα συναισθήματα του έχουν αξία.Αυτή η άσκηση βοηθά να αποκτήσετε μια συμπονετική σχέση με τον εαυτό σας.
Αν για παράδειγμα, ως παιδί μάθατε να ηρεμείτε μόνο σας επειδή κανένας δεν σας παρηγορούσε, γράψτε ένα γράμμα στο νεότερο εαυτό σας που θα σας ηρεμήσει και θα σας υπενθυμίσει ότι είναι ασφαλές να μιλάτε.
4. Φτιάξτε ένα κιτ ανακούφισης
Φτιάξτε ένα κουτί με πράγματα που σας προσφέρουν ηρεμία. Αντικείμενα όπως ένα μαντήλι, ένα πουλόβερ, μια φωτογραφία, χαλαρωτική μουσική. Έτσι, κάθε φορά που θα νιώθετε συναισθηματική δυσφορία θα μπορείτε να ηρεμήσετε.
5. Θέστε τα όρια που αποφεύγετε
Επιλέξτε ένα όριο που φοβάστε, είτε είναι για τη δουλειά, την οικογένεια, τους φίλους και κάντε ένα μικρό βήμα προς αυτό. Τα όρια είναι ουσιαστικό κομμάτι του reparenting επειδή προστατεύουν τις ανάγκες σας.
Αν εμφανίζετε αντίσταση, πάρτε λίγο χρόνο και δείτε την κατάσταση με περιέργεια. Σκεφτείτε, αυτός ο φόβος για τα όρια προέρχεται από ένα νεότερο κομμάτι του εαυτού μου; Συχνά ο φόβος ότι θα απογοητεύσετε τους άλλους, ότι θα σας εγκαταλείψουν προέρχεται από τις εμπειρίες της παιδικής ηλικίας όπου τα όρια σας δεν ήταν σεβαστά ή η αγάπη ήταν υπό όρους.
6. Ζήστε ξανά μια παιδική ανάμνηση με συμπόνια
Σκεφτείτε μια ανάμνηση που ακόμη σας φορτίζει συναισθηματικά. Φανταστείτε τον ενήλικο εαυτό σας να μπαίνει σε αυτή τη σκηνή με τον νεότερο εαυτό σας και να του προσφέρετε παρηγοριά, προστασία ή κατανόηση. Αυτή η άσκηση βοηθά να επεξεργαστείτε επώδυνες εμπειρίες και να απελευθερώσετε το συναισθηματικό φορτίο που κουβαλάτε.
7. Εξάσκηση στη λήψη υποστήριξης
Αμφισβητείστε την πεποίθηση ότι η αποδοχή βοήθειας είναι αδυναμία. Επιτρέψτε στον εαυτό σας να αποδεχτεί μικρές πράξεις και χειρονομίες ευγένειας.
Κατανοήστε ότι η ευαλωτότητα είναι δύναμη. Με τον καιρό, αυτή η πρακτική θα σας βοηθήσει να ρίξετε τα τείχη της υπερανεξαρτησίας και να δημιουργήσετε βαθιές σχέσεις.
8. Διαφορετικά κομμάτια του εαυτού
Ο κάθε άνθρωπος κουβαλά διαφορετικά κομμάτια μέσα του. Αυτά τα κομμάτια εμφανίζονται ως εσωτερικές φωνές ή μοτίβα σε διάφορες στιγμές. Κάποια κομμάτια προσπαθούν να μας κρατήσουν ασφαλείς. Αλλά κουβαλούν βαθύ πόνο και θλίψη από τις εμπειρίες της παιδικής ηλικίας.
Πολλά από αυτά τα κομμάτια σχηματίστηκαν στην παιδική ηλικία ως ένας τρόπος προσαρμογής στις ανικανοποίητες ανάγκες ή στις συναισθηματικές πληγές. Για παράδειγμα, ένα κομμάτι που πάντα προσπαθεί να ευχαριστήσει τους άλλους ίσως να έχει αναπτυχθεί για την αποφυγή συγκρούσεων σε ένα χαοτικό σπίτι.
Ο δρόμος της συναισθηματικής επούλωσης
Οι ανεπίλυτες τραυματικές εμπειρίες μπορεί να αφήσουν έντονα συναισθηματικά αποτυπώματα και να εκδηλωθούν ως καταπιεσμένα συναισθήματα, συμπεριφορές αυτοσαμποτάζ. Αυτές οι εμπειρίες επηρεάζουν σημαντικά την ενήλικη ζωή. Το εσωτερικό παιδί μπορεί ασυνείδητα να ψάχνει λύση για τις εμπειρίες του παρελθόντος.
Το reparenting είναι μια μεταμορφωτική διαδικασία που προσφέρει ένα δρόμο για την συναισθηματική ανάρρωση μέσω της φροντίδας και της προστασίας του εσωτερικού παιδιού.
Δεν είναι ανάγκη να κάνετε αυτό το ταξίδι μόνοι σας. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να σας προσφέρει την στήριξη και την καθοδήγηση που χρειάζεστε.2
Βιβλιογραφία
- 1.Arntz et al. (2022) Effectiveness of predominantly group schema therapy and combined individual and group schema therapy for borderline personality disorder: A randomized clinical trial. JAMA Psychiatry, 79(4), 329-338. [link ]
- 2.Cuijpers et al. (2024) Absolute and relative outcomes of psychotherapies for eight mental disorders: A systematic review and meta-analysis. World Psychiatry, 23(2), 267-275. [link]
- 3.Leichsenring et al. (2023) The status of psychodynamic psychotherapy. World Psychiatry, 22(2), 298-316. [link]