Είδη θεραπείας - Ψυχοθεραπείας - Τεχνικές
Υπάρχουν πλέον διαθέσιμα τεχνικές και είδη ψυχοθεραπείας με τη βοήθεια των οποίων μπορεί διερευνηθούν και να αντιμετωπιστούν ολιστικά τα αίτια για την διαταραχή που εμφανίζει ένας άνθρωπος. Ο στόχος στη θεραπεία στο ιατρείο μας είναι να διερευνηθούν οι βαθύτερες ψυχολογικές ρίζες των προβλημάτων, και όχι απλά τα συμπτώματα.
Για παράδειγμα, η "κατάθλιψη" και οι "κρίσεις πανικού" στη συντριπτική πλειοψηφία των ασθενών συνδέονται με σύνθετους ψυχοπιεστικούς παράγοντες, οι οποίοι περιλαμβάνουν θέματα διαπροσωπικών σχέσεων και συχνά αφορούν μία αίσθηση αδιεξόδου ή δυσκολίας στη διαχείριση αλλαγών ζωής. Μέσα από αυτές τις διεργασίες, προκύπτουν τα διάφορα κλινικά συμπτώματα (πχ θλίψη, άγχος, ψυχοσωματικά συμπτώματα, κα).
Σαφώς και πρέπει να σεβαστεί κανείς τα συμπτώματα και να τα αντιμετωπίσει, ιδίως όταν είναι πολύ έντονα, αλλά αν κανείς περιοριστεί μόνο σε αυτό τότε απλά καλύπτει μία εκδήλωση του προβλήματος, μόνο για να εμφανιστεί αργότερα κάποια άλλη. Μπορείτε να διαβάσετε ορισμένα παραδείγματα ουσιαστικής ψυχοθεραπείας όπου διερευνήθηκαν σε βάθος οι ψυχολογικοί παράγοντες των προβλημάτων.
Στο ιατρείο μας ακολουθούμε μία συνθετική, ολιστική προσέγγιση. Ο συνδυασμός μεθόδων όπως η ψυχοθεραπεία, το EMDR και συμπληρωματικές προσεγγίσεις, εφαρμόζεται εξατομικευμένα μετά από κλινική αξιολόγηση και συνήθως έχει θετικά αποτελέσματα στις περισσότερες περιπτώσεις, παραδείγματα των οποίων μπορείτε να δείτε στις κριτικές θεραπευομένων.
Ενημερωτική επισκόπηση θεραπειών
Μέθοδοι που εστιάζουν στους βαθύτερους ψυχολογικούς παράγοντες των ψυχολογικών προβλημάτων και όχι μόνο τα συμπτώματα:
1. Ψυχοθεραπεία
Η ουσιαστική ψυχοθεραπεία είναι μια θεραπευτική διαδικασία εξέλιξης, αυτογνωσίας και επούλωσης, κατά την οποία ένας έμπειρος Ψυχίατρος-Ψυχοθεραπευτής και ο άνθρωπος που απευθύνεται σε αυτόν συζητούν θέματα που τον απασχολούν, με στόχο να τα επεξεργαστεί και να βρει τους τρόπους που θα συμβάλλουν εν τέλει σε μια πιο χαρούμενη και ικανοποιητική ζωή.1 Η ψυχοθεραπεία είναι αυτό που δίνει ένα πλαίσιο στη θεραπεία και συνδέει όλες τις θεραπευτικές τεχνικές.
2. EMDR
Το EMDR είναι μια ειδική, μη-παρεμβατική, μέθοδος τραυματοθεραπείας με την οποία επεξεργαζόμαστε εμπειρίες τραυματικών ή άλλων γεγονότων, τα οποία είτε αλλάζουν τη ζωή του ανθρώπου, είτε μένουν χαραγμένα στη μνήμη για πάντα. Είναι αποτελεσματικό για τα ψυχικά τραύματα όταν γίνεται από έμπειρο, ειδικό θεραπευτή EMDR και μπορεί να βοηθήσει τον άνθρωπο να επεξεργαστεί ψυχολογικά εμπόδια και δυσκολίες του παρελθόντος.2 8
- Σχετικά με τα αποτελέσματα του EMDR, μπορείτε να διαβάσετε εμπειρίες και κριτικές για το EMDR.
- Μπορείτε να κάνετε καταρχήν το EMDR τεστ σχετικά με το τραύμα που αντιμετωπίζετε και μια πρώτη εκτίμηση καταλληλότητας.
3. Συμπληρωματικές/Εναλλακτικές θεραπείες
Συγκεκριμένες συμπληρωματικές προσεγγίσεις (CAM) λειτουργούν υποστηρικτικά στην αντιμετώπιση ψυχοσωματικών συμπτωμάτων. Οι μέθοδοι αυτές δεν αντικαθιστούν τις τεκμηριωμένες ιατρικές θεραπείες και εντάσσονται επικουρικά σε ένα εξατομικευμένο σχέδιο φροντίδας μετά από κλινική αξιολόγηση και ενημέρωση. Οι παρεμβάσεις αυτές δεν ενδείκνυνται για επείγουσες ή σοβαρές καταστάσεις.
- Ομοιοπαθητική: είναι ένα φυσικό θεραπευτικό σύστημα που στοχεύει στην ολιστική ενδυνάμωση του οργανισμού. Χρησιμοποιείται υποστηρικτικά στην κλινική πράξη με στόχο τη βελτίωση της ψυχοσωματικής ισορροπίας. Σύμφωνα με πρόσφατη συστηματική ανασκόπηση,3 υπάρχουν ενδείξεις για θετικά αποτελέσματα της ομοιοπαθητικής ως συμπληρωματικής αγωγής, πέραν του φαινομένου placebo σε εξατομικευμένες θεραπείες. Τα ομοιοπαθητικά σκευάσματα είναι συνήθως καλώς ανεκτά και δεν αλληλεπιδρούν αρνητικά με τη φαρμακευτική αγωγή.
- Βελονισμός: βασίζεται στην αρχαία Κινέζικη ιατρική, και μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά για την αντιμετώπιση συμπτωμάτων που σχετίζονται με την κατάθλιψη,7 το άγχος,4 το στρες και ψυχοσωματικά συμπτώματα. Επίσης, χρησιμοποιείται υποστηρικτικά σε προσπάθειες αλλαγής συνηθειών (όπως ο έλεγχος βάρους και η διακοπή καπνίσματος), ενισχύοντας τη συνολική θεραπευτική προσπάθεια. Διακρίνουμε τον βιοϊατρικό βελονισμό και τον παραδοσιακό βελονισμό.
4. Φαρμακοθεραπεία
Τα ψυχιατρικά φάρμακα μπορούν να χρησιμοποιηθούν παράλληλα με τις υπόλοιπες τεχνικές όταν τα συμπτώματα είναι μέτρια‑σοβαρά, μακροχρόνια ή προκαλούν σημαντική έκπτωση της λειτουργικότητας. Η επιλογή ψυχιατρικών φαρμάκων γίνεται εξατομικευμένα με αξιολόγηση οφέλους‑κινδύνου και παρακολούθηση
Τα φάρμακα στην ψυχιατρική έχουν διαφορετικές ενδείξεις και προφίλ παρενεργειών, και χωρίζονται σε πέντε βασικές κατηγορίες
- Αντικαταθλιπτικά
- Αγχολυτικά (ηρεμιστικά)
- Υπναγωγά (για τις διαταραχές ύπνου)
- Σταθεροποιητικά (σταθεροποιητές διάθεσης)
- Αντιψυχωσικά
Η συνδυαστική προσέγγιση με ψυχοθεραπεία μπορεί να βελτιώσει την έκβαση σε πολλές διαταραχές.
5. Νευροψυχιατρικές μέθοδοι
Γενικά υπάρχουν σύγχρονες νευροψυχιατρικές μέθοδοι, όπως το tDCS για την αντιμετώπιση της μείζονος κατάθλιψης και του χρόνιου πόνου.5
6. Καθοδήγηση και τεχνικές για την επίτευξη στόχων
Πρακτικές προσωπικής ανάπτυξης και επικοινωνίας, οι οποίες δεν υποκαθιστούν την κλινική αξιολόγηση ή την ψυχοθεραπευτική/ιατρική φροντίδα όπου αυτή απαιτείται:
- Life Coaching: μία μέθοδος προσωπικής ανάπτυξης, εστιάζεται στη διαδικασία μέσω της οποίας ένας άνθρωπος (ή μια εταιρία) δέχεται υποστήριξη για την επίτευξη ενός επαγγελματικού ή προσωπικού στόχου.
Οι θεραπευτικές αποφάσεις απαιτούν κλινική αξιολόγηση
Η φαρμακευτική αγωγή είναι ένα πολύτιμο εργαλείο, ωστόσο η συνταγογράφησή της πρέπει να είναι αποτέλεσμα προσεκτικής κλινικής εκτίμησης και όχι η μοναδική ή αυτόματη απάντηση σε κάθε ψυχική δυσκολία. Για να προσφερθεί ουσιαστική βοήθεια, ο γιατρός χρειάζεται να έχει εναλλακτικές λύσεις, δηλαδή να είναι εκπαιδευμένος και σε άλλες μεθόδους ώστε να μπορεί να αναγνωρίζει που μπορεί να βοηθήσει με κάτι άλλο εκτός των ψυχοφαρμάκων, όπως με την ψυχοθεραπεία για παράδειγμα.
Επιλογές διαχείρισης χωρίς φάρμακα
Ως ψυχίατρος κατανοώ πως πολλοί άνθρωποι επιθυμούν να εξαντλήσουν τα περιθώρια βελτίωσης χωρίς τη χρήση φαρμακευτικών ουσιών. Εφόσον η κλινική εικόνα και η βαρύτητα των συμπτωμάτων το επιτρέπουν (κυρίως σε ήπιες έως μέτριες περιπτώσεις), εφαρμόζουμε εξειδικευμένα πρωτόκολλα που εστιάζουν στην ψυχοθεραπεία και τη φυσική ενίσχυση του οργανισμού.
Μπορείτε να ενημερωθείτε αναλυτικά για τις δυνατότητες που υπάρχουν για την θεραπεία της κατάθλιψης χωρίς φάρμακα.
Τα φάρμακα δεν είναι η λύση στα προβλήματα, χωρίς αμφιβολία όμως είναι ένα χρήσιμο θεραπευτικό εργαλείο με το οποίο κανείς μπορεί να γλυτώσει χρόνο και ταλαιπωρία, ενώ παράλληλα επεξεργάζεται τα ουσιαστικά ζητήματα που τον αφορούν με την βοήθεια της ψυχοθεραπείας και συμπληρωματικά άλλες ολιστικές προσεγγίσεις. Υπάρχουν θεραπευτικές λύσεις για τους περισσότερους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν προβλήματα στη ζωή τους, ψυχικές διαταραχές ή ψυχοσωματικά συμπτώματα.
Και πολύ συχνά, το να μιλήσει κάποιος με έναν ειδικό γιατρό μπορεί να προσφέρει ανακούφιση και αίσθημα ασφάλειας.
Συνθετική αντιμετώπιση χωρίς παρωπίδες
Ως ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής MD, MSc, ECP αντιμετωπίζω με βάση το βιοψυχοκοινωνικό μοντέλο6 τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι, και όχι απλά τις "διαγνώσεις". Ο γιατρός προσεγγίζει συνθετικά και πολύπλευρα τα προβλήματα, και όχι μονοδιάστατα, χρησιμοποιώντας σύγχρονα μέσα και συμπληρωματικές θεραπείες μετά από κλινική αξιολόγηση.
Τα φάρμακα αποτελούν θεραπευτικά εργαλεία που πρέπει να χρησιμοποιούνται στοχευμένα όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο μετά από εξατομικευμένη κλινική αξιολόγηση, και όχι ως μια γενικευμένη λύση για όλους.
Για τον άνθρωπο που έχει ένα σφυρί, κάθε πρόβλημα μοιάζει σαν ένα καρφί. Abraham Maslow
Στο ιατρείο αξιοποιούμε πολλαπλά θεραπευτικά εργαλεία, δίνοντας προτεραιότητα στην ψυχοθεραπεία και το EMDR, ώστε να αντιμετωπίζουμε ουσιαστικά και όχι μονοδιάστατα τις ανάγκες των ανθρώπων.
Βιβλιογραφία
- 1.Cuijpers, P., et al. (2023). Psychological treatment of depression: A systematic overview of a "system of meta-analyses". Journal of Affective Disorders. [Psychotherapy Efficacy]
- 2.Wright, S. L., et al. (2024). EMDR v. other psychological therapies for PTSD: a systematic review and meta-analysis. Psychological Medicine. [EMDR Efficacy]
- 3.Hamre, H. J., et al. (2023). Efficacy of homoeopathic treatment: Systematic review of meta-analyses of randomised placebo-controlled homoeopathy trials. Reviews on Recent Clinical Trials. [Homeopathy]
- 4.Hong, W., et al. (2023). Effectiveness of electroacupuncture on anxiety: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in Psychology. [Acupuncture]
- 5.Zhang, R., et al. (2024). Evaluating the effects of tDCS on depressive and anxiety symptoms: A systematic review and meta-analysis. Translational Psychiatry. [tDCS]
- 6.Bolton, D., & Gillett, G. (2019). The Biopsychosocial Model of Health and Disease: New Philosophical and Scientific Developments. Palgrave Pivot. [Biopsychosocial Model]
- 7.Chan, Y.-Y., et al. (2015). The benefit of combined acupuncture and antidepressant medication for depression: A systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 176, 106–117. [Acupuncture for depression]
- 8.Carletto, S., et al. (2021). Eye movement desensitization and reprocessing (EMDR) for depression: a systematic review and meta-analysis. European Journal of Psychotraumatology, 12(1), 1894736. [EMDR for depression]