SIBO τι είναι

Το μικροβίωμα του εντέρου παίζει ουσιαστικό ρόλο στην πέψη, την ανοσία και την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών. Αλλά όταν τα βακτήρια αναπτύσσονται εκεί που δεν θα έπρεπε - ιδιαίτερα στο λεπτό έντερο - μπορεί να οδηγήσει σε υπερανάπτυξη βακτηρίων του λεπτού εντέρου, μια κατάσταση γνωστή ως SIBO.

Αυτή η υπερανάπτυξη μπορεί να προκαλέσει μια σειρά από προβλήματα υγείας του πεπτικού συστήματος. Εάν αντιμετωπίζετε συμπτώματα όπως φούσκωμα, αέρια, κοιλιακή δυσφορία, μπορεί να αναρωτιέστε αν έχετε SIBO.

Το SIBO είναι ιδιαίτερα συχνό σε άτομα με συμπτώματα με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου. Ορισμένες μελέτες υποδηλώνουν ότι το 14-85% των ασθενών με σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου έχουν θετικό αποτέλεσμα για SIBO, ανάλογα με τη μέθοδο διάγνωσης που χρησιμοποιήθηκε.¹

Η Υπερανάπτυξη Βακτηρίων του Λεπτού Εντέρου (Small Intestinal Bacterial Overgrowth -SIBO) έχει αποδειχθεί ότι αποτελεί κύρια αιτία χρόνιων πεπτικών προβλημάτων, καθώς και του συνδρόμου ευερέθιστου εντέρου.

Γιατί συμβαίνει αυτό; Για να αρχίσουμε να κατανοούμε τη σύνδεση, πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε τη διαφορά μεταξύ του μικροβιώματος του λεπτού εντέρου και του παχέος εντέρου. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, ο αριθμός βακτηρίων στο λεπτό έντερο είναι σημαντικά χαμηλότερος σε σύγκριση με το παχύ έντερο — στο εγγύς λεπτό έντερο εκτιμάται σε περίπου 10³–10⁴ CFU/ml, έναντι 10¹¹–10¹² CFU/ml στο κόλον.

Ο κύριος λόγος για αυτή τη σημαντική διαφορά έγκειται στο γεγονός ότι τα γαστρεντερικά βακτήρια προκαλούν ζύμωση των συστατικών που βρίσκονται στα τρόφιμα μας. Και ως εκ τούτου, παράγουν αέρια. Το λεπτό έντερο έχει πολύ μικρή διάμετρο σε σύγκριση με το παχύ έντερο. Αυτή η μικρότερη διάμετρος επιτρέπει την αποτελεσματική πέψη της τροφής και την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών.

Ωστόσο, αυτός ο μικρότερος χώρος δεν επαρκεί για την υπερβολική παραγωγή βακτηριακών αερίων. Επομένως, εάν αναπτύξουμε SIBO, υπάρχει πλέον υπερβολικός αριθμός βακτηρίων που κατοικούν στο λεπτό έντερο, γεγονός που οδηγεί σε υπερβολική ζύμωση των συστατικών της τροφής μας, η οποία τελικά οδηγεί σε υπερβολική παραγωγή βακτηριακών αερίων στο λεπτό έντερο. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική διαστολή και διόγκωση του λεπτού εντέρου, η οποία οδηγεί σε άμεσα συμπτώματα όπως τα αέρια.

Τύποι SIBO

Υπάρχουν 3 διακριτές μορφές SIBO που μπορούν να αναπτυχθούν. Ένας ασθενής μπορεί να έχει από 1 έως και τους 3 τύπους. Είναι πολύ σύνηθες να εμφανίζονται τουλάχιστον 2 μορφές ταυτόχρονα.

Η δοκιμασία αναπνοής SIBO επιβεβαιώνει ακριβώς ποια μορφή/ες έχει αναπτύξει ο ασθενής.

Οι 3 τύποι SIBO ταξινομούνται ανάλογα με τον τύπο αερίου που παράγουν τα βακτήρια. Οι 3 τύποι είναι:

SIBO που παράγει υδρογόνο (H2)
SIBO που παράγει μεθάνιο (CH4)
SIBO που παράγει υδρόθειο (H2S)

Μηχανισμός συμπτωμάτων SIBO

Τα κύρια συστατικά που βρίσκονται στα τρόφιμα μας και με τα οποία τρέφονται τα γαστρεντερικά βακτήρια είναι:

Φυτικές ίνες - ειδικά διαλυτές ίνες
Σάκχαρα - ειδικά φρουκτόζη και λακτόζη
Ολιγοσακχαρίτες
Σακχαρώδεις αλκοόλες

Τα παραπάνω συστατικά τρέφουν και ζυμώνονται από βακτήρια που παράγουν υδρογόνο (H2) και υδρόθειο (H2S). Τα αρχαία που παράγουν μεθάνιο (κυρίως Methanobrevibacter smithii) δεν είναι βακτήρια αλλά ανήκουν στο βασίλειο Archaea. Δεν ζυμώνουν οι ίδιοι υδατάνθρακες, αλλά χρησιμοποιούν ως κύριο καύσιμο το υδρογόνο (H2) και το CO2 που παράγονται από άλλα βακτήρια. Έχει τη δική του ειδική πηγή καυσίμου που αναφέρεται παρακάτω. Τα βακτήρια υδρόθειου (H2S) μοιράζονται μία από αυτές τις ειδικές πηγές καυσίμου.

Αυτές οι επιπλέον πηγές καυσίμου είναι:

Αέριο CO2 -χρησιμοποιείται από βακτήρια που παράγουν CH4
Αέριο H2 - χρησιμοποιείται από βακτήρια που παράγουν CH4 και H2S
Ενώσεις θείου - χρησιμοποιούνται από βακτήρια που παράγουν H2S

Όταν η βακτηριακή υπερανάπτυξη τρέφεται και ζυμώνει οποιοδήποτε από τα παραπάνω συστατικά, θα παράγει μια σημαντική ποσότητα του αερίου τους στο λεπτό έντερο. Αυτό οδηγεί στην πληθώρα συμπτωμάτων SIBO.

Τα συμπτώματα του SIBO μπορεί να περιλαμβάνουν:

Υπερβολική κοιλιακή διάταση/φούσκωμα
Υπερβολική συσσώρευση αερίων και κοιλιακής πίεσης
Υπερβολικό μετεωρισμό (εξαιρετικά έντονη μυρωδιά σε ορισμένες περιπτώσεις)
Κοιλιακοί πόνοι
Δυσοσμία του στόματος
Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση
Ναυτία
Διάρροια
Δυσκοιλιότητα
Δυσπεψία
Κόπωση ή αδυναμία

Ποιες είναι οι αιτίες του SIBO;

Σπάνια υπάρχει μία μόνο αιτία. Αντίθετα, υπάρχει μια σειρά από παράγοντες που μπορεί να κάνουν το SIBO πιο πιθανό να αναπτυχθεί. Αυτοί οι παράγοντες περιλαμβάνουν:

Χαμηλά οξέα στομάχου
Ανοσολογικές ασθένειες
Αργή κίνηση της τροφής μέσω του λεπτού εντέρου - αυτό μπορεί να σχετίζεται με χειρουργική επέμβαση στην κοιλιά ή με παθήσεις όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, η κοιλιοκάκη, η ηπατική νόσος ή η νόσος του Crohn.

Το μακροχρόνιο SIBO ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά την απορρόφηση θρεπτικών συστατικών, συμβάλλοντας σε ελλείψεις βιταμίνης Β12, σιδήρου και λιποδιαλυτών βιταμινών (A, D, E και K) - και ακόμη και σε ακούσια απώλεια βάρους.

Πολλοί άνθρωποι εμφανίζουν συμπτώματα SIBO μετά το φαγητό, περίπου εντός 30-90 λεπτών μετά από ένα γεύμα. Τα συμπτώματα του SIBO μπορεί να είναι σοβαρά, επηρεάζοντας σημαντικά την ποιότητα ζωής σας και την ψυχική σας ευεξία.

Παρατηρούμε συχνά ότι ασθενείς με SIBO εμφανίζουν αυξημένα επίπεδα άγχους ή καταθλιπτικής συμπτωματολογίας — ένα εύρημα που τα τελευταία χρόνια τεκμηριώνεται ολοένα και περισσότερο στη βιβλιογραφία μέσω του άξονα εντέρου–εγκεφάλου.

Μια μελέτη διερεύνησε τις επιπτώσεις της κλινικής διαχείρισης του SIBO στην ψυχική υγεία, αναδεικνύοντας μια πιθανή διασύνδεση μεταξύ του εντερικού μικροβιώματος και των συναισθηματικών διακυμάνσεων.

Πώς γίνεται το τεστ για SIBO;

Υπάρχουν δύο κύριες εξετάσεις SIBO:

1. Καλλιέργεια υγρού λεπτού εντέρου (σπάνια χρησιμοποιείται)

Αυτή η επεμβατική εξέταση συλλέγει υγρό από το λεπτό έντερο μέσω ενδοσκόπησης. Είναι ακριβής αλλά έχει μεγάλο κόστος και είναι επιρρεπής σε μόλυνση. Εξαιτίας αυτού, δεν εκτελείται συχνά.³

2. Δοκιμασία αναπνοής (Ευρέως διαδεδομένο)

Πρόκειται για μια μη επεμβατική εξέταση. Μετρά την ποσότητα υδρογόνου ή μεθανίου που εκπνέετε αφού πιείτε ένα μείγμα λακτουλόζης.

Η ταχεία αύξηση των εκπνεόμενων αερίων υδρογόνου ή μεθανίου μπορεί να υποδηλώνει βακτηριακή υπερανάπτυξη στο λεπτό έντερο.

Το τεστ αναπνοής SIBO προσφέρει πολλά πλεονεκτήματα:

Είναι μη επεμβατικό
Μπορεί να ολοκληρωθεί εύκολα στο σπίτι
Αναγνωρίζει τόσο το SIBO με υδρογόνο όσο και το SIBO με μεθάνιο
Επιτρέπει την επανεξέταση μετά τη θεραπεία για την παρακολούθηση της προόδου
Είναι ιδανική για άτομα που επιθυμούν γρήγορη, ευκρινή εξέταση υπό την καθοδήγηση του γιατρού και εξατομικευμένη θεραπεία, χωρίς μεγάλες λίστες αναμονής.

3. Διαφορά Λακτουλόζης και Γλυκόζης στο Τεστ Αναπνοής

Στο τεστ αναπνοής για SIBO χρησιμοποιούνται δύο κύρια υποστρώματα: η λακτουλόζη και η γλυκόζη. Η γλυκόζη απορροφάται γρήγορα στο εγγύς λεπτό έντερο, έχει υψηλή ειδικότητα αλλά χαμηλότερη ευαισθησία. Η λακτουλόζη διασχίζει ολόκληρο το λεπτό έντερο, έχει υψηλότερη ευαισθησία αλλά αυξημένο κίνδυνο ψευδώς θετικών αποτελεσμάτων.

Πώς αντιμετωπίζεται το SIBO;

Οι επιλογές θεραπείας περιλαμβάνουν:

1. Φυτικά αντιμικροβιακά

Τα φυτικά αντιμικροβιακά μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως εναλλακτική ή συμπληρωματική προσέγγιση στη διαχείριση του SIBO. Ο ρόλος των προβιοτικών παραμένει υπό συζήτηση — ορισμένες μελέτες δείχνουν ανακούφιση συμπτωμάτων, ενώ άλλες εγείρουν προβληματισμούς για πιθανή επιδείνωση της βακτηριακής υπερανάπτυξης σε ορισμένους τύπους SIBO.²

2. Αντιβιοτικά (π.χ., ριφαξιμίνη)

Στόχος είναι η αποκατάσταση της ισορροπίας μέσω της μείωσης του βακτηριακού φορτίου στο λεπτό έντερο.

3. Αλλαγές στη διατροφή και τον τρόπο ζωής

Ενδέχεται να συμβάλλουν στη διαχείριση της συμπτωματολογίας του SIBO:

Προσωρινή δίαιτα χαμηλή σε FODMAP
Μείωση της ζάχαρης
Αποφυγή παρατεταμένης χρήσης μη στεροειδών αντιφλεγμονωδών φαρμάκων (ΜΣAΦ), όπως η ιβουπροφαίνη, καθώς ενδέχεται να επηρεάζουν αρνητικά το εντερικό μικροβίωμα
Διακοπή του καπνίσματος

Ενίσχυση του οργανισμού

Το άγχος μπορεί να διαταράσσει το μικροβίωμα του εντέρου. Για αυτό είναι πολύ σημαντικό να μπορείτε να το ελέγχετε και να βρίσκετε τρόπους να ηρεμείτε. Η ψυχοθεραπεία είναι πολύ σημαντική για την αντιμετώπιση των διαταραχών του γαστρεντερικού.

Ορισμένες συμπληρωματικές προσεγγίσεις μπορούν επίσης να προσφέρουν βοήθεια σε προβλήματα του εντέρου, υπό την επίβλεψη ενός εξειδικευμένου γιατρού.

Βιβλιογραφία

1.Shah, A. et al. (2020). Small Intestinal Bacterial Overgrowth in Irritable Bowel Syndrome: A Systematic Review and Meta-Analysis of Case-Control Studies. The American Journal of Gastroenterology, 115(2), 190-201. [link]
2.Chedid, V. et al. (2014). Herbal Therapy Is Equivalent to Rifaximin for the Treatment of Small Intestinal Bacterial Overgrowth. Global Advances in Health and Medicine, 3(3), 16-24. [link]
3.AGA Clinical Practice Update on Small Intestinal Bacterial Overgrowth: Expert Review. [link]

SIBO- τι είναι