Τι είναι η Κατάθλιψη;

Τι είναι η Κατάθλιψη;

Οι έρευνες αποκαλύπτουν ότι περίπου εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο παλεύουν με την κατάθλιψη,¹ Santomauro, D. F., et al. (2024). Service coverage for major depressive disorder: estimated rates of minimally adequate treatment for 204 countries and territories in 2021. The Lancet Psychiatry, 11(12), 1012–1021. μια ψυχική νόσο με πολλές μορφές: από τη Μείζονα Κατάθλιψη και την Εποχική Καταθλιπτική Διαταραχή, μέχρι τη Δυσθυμία και τη Διπολική Διαταραχή.

Η κατάθλιψη είναι μια ψυχική νόσος που επηρεάζει ολοένα και περισσότερους ανθρώπους παγκοσμίως, επηρεάζοντας την συγκέντρωση, τα κίνητρα και πολλές άλλες πτυχές της καθημερινότητας. Είναι μια πολύπλοκη διαταραχή που επηρεάζει πολλά συστήματα του σώματος, περιλαμβανομένου του ανοσοποιητικού. Μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο και στην όρεξη -άλλοτε οδηγεί σε απώλεια βάρους και άλλοτε σε υπερφαγία και αύξηση του βάρους.

Αντιμετώπιση της Κατάθλιψης

Η κατάθλιψη, ακόμη και στις πιο σοβαρές περιπτώσεις είναι μια ψυχική διαταραχή που μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά. Όπως σε πολλές ασθένειες, η έγκαιρη έναρξη της θεραπείας συνδέεται συχνά με καλύτερη πορεία και υπάρχει μεγαλύτερη πιθανότητα να μειωθεί σημαντικά ο κίνδυνος υποτροπής.

Η κατάλληλη θεραπεία για την κατάθλιψη ξεκινά με τις απαραίτητες σωματικές εξετάσεις από έναν γιατρό. Όταν γίνει η διάγνωση, το άτομο με κατάθλιψη έχει αρκετές θεραπευτικές επιλογές. Η πιο συχνή θεραπευτική προσέγγιση περιλαμβάνει την λήψη αντικαταθλιπτικών φαρμάκων παράλληλα με ψυχοθεραπεία.

Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι η ψυχοθεραπεία είναι αποτελεσματική, μόνη της ή σε συνδυασμό με τα αντικαταθλιπτικά (όπως το Ladose, Cymbalta, Brintellix, κα). Η ψυχοθεραπεία εντοπίζει τον τρόπο σκέψης που συμβάλλει στην κατάθλιψη, και οι μελέτες δείχνουν ότι μέσω της επεξεργασίας συναισθημάτων και σκέψεων, η ψυχοθεραπεία βοηθά στη μείωση των υποτροπών.² Zhou, Y., et al. (2023). Psychological interventions for the prevention of depression relapse: systematic review and network meta-analysis. Translational Psychiatry, 13(1). Η φαρμακευτική αγωγή είναι βοηθητική για την ανακούφιση των συμπτωμάτων, όπως το σοβαρό άγχος, και μπορεί να υποστηρίξει τη λειτουργικότητα του ατόμου.

Συμπτώματα της Κατάθλιψης

Το κάθε άτομο με κατάθλιψη δεν βιώνει τα ίδια συμπτώματα, και η βαρύτητα των συμπτωμάτων ποικίλει μεταξύ των ατόμων, όπως και η χρονική διάρκεια. Στα συμπτώματα της κατάθλιψης περιλαμβάνονται τα παρακάτω βιώματα και συμπεριφορές:

• Επίμονη θλίψη, ανησυχία ή αίσθηση κενού
• Αισθήματα απελπισίας και απαισιοδοξίας
• Αισθήματα ενοχής ή ανικανότητας
• Απώλεια ενδιαφέροντος (ανηδονία) για χόμπι και δραστηριότητες που δημιουργούσαν χαρά, περιλαμβανομένου και του σεξ
• Μειωμένη ενέργεια και κόπωση
• Έλλειψη συγκέντρωσης, διαταραχές μνήμης
• Δυσκολίες στην λήψη αποφάσεων (αναποφασιστικότητα)
• Αϋπνία,ξύπνημα πολύ νωρίς το πρωί ή υπερβολικός ύπνος
• Αλλαγές στην όρεξη και/ή απώλεια βάρους, και/ή αύξηση βάρους
• Σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονίας, απόπειρες αυτοκτονίας
• Ανησυχία, ευερεθιστότητα
• Επίμονα ψυχοσωματικά συμπτώματα που δεν ανταποκρίνονται στην θεραπεία, όπως οι πονοκέφαλοι, οι γαστρεντερικές διαταραχές και ο χρόνιος πόνος

Αιτίες της Κατάθλιψης

Δεν υπάρχει μία συγκεκριμένη αιτία για την κατάθλιψη. Θεωρείται αποτέλεσμα ενός συνδυασμού γενετικών, βιοχημικών, περιβαλλοντικών και ψυχολογικών παραγόντων. Ένα ψυχικό τραύμα, η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, μια δύσκολη σχέση ή οποιαδήποτε αγχωτική κατάσταση που μας καταπιέζει μπορεί να αποτελέσει αφορμή για ένα καταθλιπτικό επεισόδιο.

Μερικοί τύποι κατάθλιψης τείνουν να επαναλαμβάνονται σε άτομα της ευρύτερης οικογένειας, πράγμα το οποίο δείχνει ότι γενετικοί παράγοντες συμβάλλουν στη διαταραχή.

Σε ορισμένες περιπτώσεις το αίτιο της κατάθλιψης μπορεί να είναι κάποια φάρμακα που παίρνει ο ασθενής, ή άλλες παθήσεις που μπορούν να προκαλέσουν συμπτώματα όμοια με την κατάθλιψη και πρέπει να αποκλειστούν (όπως κάποιες ιογενείς μολύνσεις ή διαταραχές του θυρεοειδή).

Έρευνα για τον Εγκέφαλο και την Κατάθλιψη

Ορισμένες μελέτες με τεχνολογίες απεικόνισης του εγκεφάλου, όπως η μαγνητική τομογραφία (MRI) και η Λειτουργική Απεικόνιση Μαγνητικού Συντονισμού(fMRI), δείχνουν ότι ο εγκέφαλος των ανθρώπων με κατάθλιψη είναι διαφορετικός από αυτούς των ανθρώπων χωρίς κατάθλιψη. Το τμήμα του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνο για την ρύθμιση της διάθεσης, της σκέψης, του ύπνου, της όρεξης και της συμπεριφοράς εμφανίζεται να λειτουργεί ανώμαλα. Επιπλέον, οι χημικές ουσίες μέσω των οποίων επικοινωνούν τα κύτταρα του εγκεφάλου (οι νευροδιαβιβαστές) –επίσης επηρεάζονται. Δεν είναι ξεκάθαρο αν οι αλλαγές που παρατηρούνται στον εγκέφαλο είναι αιτία της κατάθλιψης ή το αποτέλεσμα αυτής.

Ορισμένες μελέτες με τεχνολογίες απεικόνισης του εγκεφάλου, όπως η μαγνητική τομογραφία (MRI) και η Λειτουργική Απεικόνιση Μαγνητικού Συντονισμού(fMRI), δείχνουν ότι ο εγκέφαλος των ανθρώπων με κατάθλιψη παρουσιάζει λειτουργικές διαφορές από αυτούς των ανθρώπων χωρίς κατάθλιψη.³ Wang, X., et al. (2024). Lifetime Exposure to Depression and Neuroimaging Measures of Brain Structure and Function. JAMA Network Open, 7(2), e2356787. Το τμήμα του εγκεφάλου που είναι υπεύθυνο για την ρύθμιση της διάθεσης, της σκέψης, του ύπνου, της όρεξης και της συμπεριφοράς εμφανίζεται να λειτουργεί ανώμαλα. Επιπλέον, οι χημικές ουσίες μέσω των οποίων επικοινωνούν τα κύτταρα του εγκεφάλου (οι νευροδιαβιβαστές) --επίσης επηρεάζονται. Δεν είναι ξεκάθαρο αν οι αλλαγές που παρατηρούνται στον εγκέφαλο είναι αιτία της κατάθλιψης ή το αποτέλεσμα αυτής.

Τύποι Κατάθλιψης

Η κατάθλιψη γενικά διαχωρίζεται σε δύο κύριες μορφές:

• Την Μονοπολική κατάθλιψη που είναι η πιο συχνή μορφή και χαρακτηρίζεται από συνεχή θλίψη, απάθεια ή απελπισία, και απώλεια ενέργειας. Μερικές φορές αναφέρεται ως Μείζων Καταθλιπτική Διαταραχή.
• Την Διπολική κατάθλιψη (ή αλλιώς Διπολική Διαταραχή, παλαιότερα γνωστή ως Μανιοκατάθλιψη), μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από περιόδους κατάθλιψης και περιόδους υψηλής ενέργειας- μανίας ή υπομανίας. Οι άνθρωποι ταλαντεύονται μεταξύ των δύο πόλων της διάθεσης, μερικές φορές για ημέρες ενώ άλλοτε για μήνες.

Ένας άλλος τύπος κατάθλιψης είναι η επιλόχειος κατάθλιψη ειδικά για τις γυναίκες. Η γέννηση ενός παιδιού μπορεί να προκαλέσει αλλαγές στην διάθεση ή ξαφνικά ξεσπάσματα κλάματος στην μητέρα. Όταν η αντίδραση είναι πιο σοβαρή και παρατεταμένη (διάστημα μεγαλύτερο 1-2 εβδομάδων μετά τον τοκετό), θεωρείται επιλόχειος κατάθλιψη, μια κατάσταση που χρήζει ιατρικής φροντίδας και υποστήριξης, επειδή μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ικανότητα της μητέρας να φροντίσει το μωρό της.

Η κατάθλιψη επίσης μπορεί να εμφανιστεί εποχικά, στους πρώτους μήνες του χειμώνα όταν το φως του ήλιου περιορίζεται. Γνωστή ως εποχική κατάθλιψη ή SAD, συχνά ανταποκρίνεται θετικά στην έκθεση σε ειδικούς τύπους τεχνητού φωτός.

Μερικές φορές η κατάθλιψη εκδηλώνεται σαν μια επίμονη πεσμένη διάθεση, μια κατάσταση γνωστή ως δυσθυμία. Συνήθως χαρακτηρίζεται από μεγάλες περιόδους με χαμηλή ενέργεια, χαμηλή αυτοπεποίθηση και έλλειψη ικανοποίησης.

Οι αυτοκτονικές σκέψεις συχνά συνοδεύουν ένα καταθλιπτικό επεισόδιο, για αυτό είναι σημαντικό να είστε ενήμεροι για τα όποια σημάδια της κατάθλιψης, αν εσείς ή κάποιο αγαπημένο σας πρόσωπο περνάει κάποια διαταραχή διάθεσης.

Κατάθλιψη και Σωματική Υγεία

Εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο παλεύουν με την κατάθλιψη, και ο μεγαλύτερος αριθμός αφορά νέους ανθρώπους. Ο ψυχικός πόνος είναι πολύ σκληρός και επηρεάζει την υγεία. Οι άνθρωποι που υποφέρουν από κατάθλιψη μπορεί να έχουν αυξημένο κίνδυνο να βιώσουν ένα καρδιακό επεισόδιο.⁴ Hare, D. L., et al. (2013). Depression and cardiovascular disease: a clinical review. European Heart Journal, 35(21), 1365–1372..

Στην πραγματικότητα, η κατάθλιψη επηρεάζει ολόκληρο το σώμα. Το ανοσοποιητικό σύστημα μπορεί να αποδυναμωθεί, μπορεί να επηρεαστεί η ευαισθησία σε ιογενείς μολύνσεις, και με τον καιρό, έχουν παρατηρηθεί συσχετίσεις με σοβαρά νοσήματα όπως ο καρκίνος. Διαταράσσει τον ύπνο, προκαλεί αίσθηση κόπωσης, δημιουργεί προβλήματα στην συγκέντρωση και γενικά υπονομεύει την νοητική και σωματική υγεία. Τα άτομα που αντιμετωπίζουν την κατάθλιψη επίσης έχουν υψηλό ποσοστό σακχαρώδη διαβήτη και οστεοπόρωσης.

Η ζωή με την Κατάθλιψη

Υπενθυμίζουμε πως ακόμη και στις πιο σοβαρές περιπτώσεις, η κατάθλιψη μπορεί να αντιμετωπιστεί. Όσο πιο νωρίς ξεκινήσει η θεραπεία τόσο καλύτερη μπορεί να είναι η έκβαση, και τόσο μπορεί να περιοριστούν τα επεισόδια υποτροπής. Πολλές μελέτες δείχνουν ότι η ψυχοθεραπεία είναι αποτελεσματική, με ή χωρίς την λήψη αντικαταθλιπτικών φαρμάκων (αναλόγως της βαρύτητας της κατάθλιψης).

Επιλογές Αντιμετώπισης για την κατάθλιψη

Υπενθυμίζουμε πως ακόμη και στις πιο σοβαρές περιπτώσεις, η κατάθλιψη είναι αντιμετωπίσημη. Όσο πιο νωρίς ξεκινήσει η θεραπεία τόσο πιο γρήγορα θα έρθει η λύση, και τόσο περισσότερο θα αποφευχθούν τα επεισόδια υποτροπής. Πολλές μελέτες δείχνουν ότι η ψυχοθεραπεία είναι αποτελεσματική, με ή χωρίς την λήψη αντικαταθλιπτικών φαρμάκων (αναλόγως της βαρύτητας της κατάθλιψης).

Αντιμετώπιση της Κατάθλιψης 

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων αλλά και των βαθύτερων αιτιών της κατάθλιψης.

Με το EMDR μπορούν να αντιμετωπιστούν τα ψυχικά τραύματα που συνδράμουν στην κατάθλιψη.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Santomauro, D. F., et al. (2024). Service coverage for major depressive disorder: estimated rates of minimally adequate treatment for 204 countries and territories in 2021. The Lancet Psychiatry, 11(12), 1012–1021. [Global Depression Prevalence Statistics]
2. ↸2.Zhou, Y., et al. (2023). Psychological interventions for the prevention of depression relapse: systematic review and network meta-analysis. Translational Psychiatry, 13(1). [Psychotherapy Reduces Relapse Risk]
3. ↸3.Wang, X., et al. (2024). Lifetime Exposure to Depression and Neuroimaging Measures of Brain Structure and Function. JAMA Network Open, 7(2), e2356787. [Depression Alters Brain Structure]
4. ↸4.Hare, D. L., et al. (2013). Depression and cardiovascular disease: a clinical review. European Heart Journal, 35(21), 1365–1372. [Depression Increases Cardiovascular Risk]