XANAX – που χρησιμοποιείται το ηρεμιστικό Ζάναξ;

XANAX - οδηγίες, παρενέργειες για το αγχολυτικό Ζάναξ

Το XANAX (Ζάναξ) είναι ένα από τα πιο συχνά συνταγογραφούμενα αγχολυτικά (ηρεμιστικά) φάρμακα. Η πιο συχνή χρήση για το XANAX είναι για την αντιμετώπιση του παθολογικού άγχους και των αγχωδών διαταραχών (κρίσεις πανικού, αγοραφοβία, κοινωνική φοβία, τρακ, stage fright, δημόσιες ομιλίες, κα) ή άλλων ψυχοσωματικών συμπτωμάτων άγχους.¹ U.S. Food and Drug Administration. (2021). XANAX (alprazolam) tablets, for oral use: Prescribing information. To ΧΑΝΑΧ (αλπραζολάμη, alprazolam) χρησιμοποιείται επίσης συμπληρωματικά στο θεραπευτικό πλάνο της κατάθλιψης, δηλαδή σε συνδυασμό με κάποιο αντικαταθλιπτικό, όπως τα SSRI φάρμακα, πχ Ladose, Zoloft, κα.

Η παρατεταμένη χρήση ή κατάχρηση του Ζάναξ μπορεί να οδηγήσει σε παρενέργειες για αυτό και η χρήση του συστήνεται ως βραχυχρόνια ή περιστασιακή,¹² National Institute for Health and Care Excellence. (2022). Medicines associated with dependence or withdrawal symptoms: Safe prescribing and withdrawal management for adults [NICE Guideline NG215] για την βραχυπρόθεσμη ανακούφιση από το υπερβολικό άγχος (πχ για την αντιμετώπιση μιας πτήσης με αεροπλάνο, για μια παρουσίαση/εξετάσεις, κα) ή βοηθητικά για τον ύπνο για την βραχυπρόθεσμη διαχείριση της αϋπνίας, αν και δεν είναι υπνωτικό φάρμακο.

Το Xanax είναι ένα ηρεμιστικό (αγχολυτικό)

Το ΧΑΝΑΧ ως φάρμακο ανήκει στην κατηγορία των βενζοδιαζεπινών, φάρμακα τα οποία είναι αποτελεσματικά ως αγχολυτικά (ηρεμιστικά φάρμακα κατά του άγχους και του στρες). Το Xanax δρα άμεσα, εντός 20-30 λεπτών.¹ U.S. Food and Drug Administration. (2021). XANAX (alprazolam) tablets, for oral use: Prescribing information.

Kυκλοφορεί σε δισκία των Xanax 0.25 mg, Xanax 0.5 mg, Xanax 1 mg και Xanax 2 mg που μπορούν να κοπούν στη μέση και εύκολα να λάβει κανείς το μισό.

Υπάρχουν αρκετές ουσίες παρόμοιες φαρμακολογικά με το Xanax (όπως Tavor, Lexotanil, Stedon) τα οποία ανήκουν στην κατηγορία των ηρεμιστικών. Όταν χρησιμοποιείται σωστά, το ΧΑΝΑΧ μπορεί να βοηθήσει στην ανακούφιση παροδικά από το άγχος και τα συμπτώματά του, καθώς δρα γρήγορα σε πολλές περιπτώσεις άγχους ή κρίσεων πανικού, όπως δείχνουν οι μελέτες.¹⁰ Guaiana, G., et al. (2020). Pharmacological treatments in panic disorder in adults: a network meta-analysis. Cochrane Database of Systematic Reviews. ¹¹ Ballenger, J. C. (1988). Alprazolam in Panic Disorder and Agoraphobia: Results From a Multicenter Trial. Archives of General Psychiatry, 45(5), 413.

Περίπου το 20% των ενηλίκων υποφέρει από άγχος, και ένα μέρος αυτών από υπερβολικό άγχος. Το έντονο άγχος επηρεάζει τη δουλειά, τις σχέσεις και όλες τις δραστηριότητες της καθημερινότητας. Το Ζαναξ είναι χρήσιμο στη διαχείριση των εκδηλώσεων του άγχους, των κρίσεων πανικού και βοηθά στον έλεγχο του άγχους και τα διάφορα ψυχοσωματικά συμπτώματα (όπως ο κόμπος στο λαιμό).¹⁰ Guaiana, G., et al. (2020). Pharmacological treatments in panic disorder in adults: a network meta-analysis. Cochrane Database of Systematic Reviews. Όταν συνταγογραφείται για το άγχος, χορηγείται για μικρό χρονικό διάστημα, για να μειωθεί ο κίνδυνος ανάπτυξης εθισμού και η εξάρτηση (ψυχολογική ή σωματική).¹² National Institute for Health and Care Excellence. (2022). Medicines associated with dependence or withdrawal symptoms: Safe prescribing and withdrawal management for adults [NICE Guideline NG215]

Μηχανισμός δράσης Xanax

Ο κύριος μηχανισμός δράσης του είναι η ενίσχυση της δραστηριότητας του GABA (γ-αμινοβουτυρικό οξύ), του βασικού ανασταλτικού νευροδιαβιβαστή του εγκεφάλου. Το Xanax προσδένεται σε ειδικούς υποδοχείς (GABA-A), διευκολύνοντας τη ροή ιόντων χλωρίου μέσα στους νευρώνες. Αυτή η διαδικασία «μειώνει την ηλεκτρική διέγερση» των κυττάρων, προκαλώντας άμεσα αίσθημα ηρεμίας, υποχώρηση του αισθήματος άγχους και μυϊκή χαλάρωση. Υπάρχει επίσης μια έμμεση επίδραση στο σύστημα ανταμοιβής της ντοπαμίνης, που σχετίζεται κυρίως με τον κίνδυνο εξάρτησης κατά τη μακροχρόνια χρήση, και όχι με την αγχολυτική του δράση.

Δοσολογία Xanax

H συχνότητα και διάρκεια της θεραπείας με Xanax θα πρέπει να εξατομικεύεται σύμφωνα με τις ανάγκες του ασθενούς. Το Ζαναξ δεν χορηγείται χωρίς συνταγή.² EMC (UK). (2013). Xanax Patient Information Leaflet.

Η συνήθης δόση είναι 1-3 φορές την ημέρα. Πιο συχνά συνταγογραφούνται τα Xanax 0.5mg και Xanax 0.25mg. To Xanax συνήθως συνταγογραφείται για λίγους μήνες, για την διαχείριση του παροξυσμικού, υπερβολικού άγχους. Για τις περιπτώσεις χρονίου άγχους, προτιμούνται άλλα αγχολυτικά φάρμακα.

Το Xanax δρα άμεσα, εντός 20-30 λεπτών και ο χρόνος δράσης του είναι περίπου 6 ώρες. Το Xanax πρέπει πάντα να λαμβάνεται ή να διακόπτεται σύμφωνα με τις οδηγίες του ψυχιάτρου σας.¹³ Maust, D. T., et al. (2023). Benzodiazepine Discontinuation and Mortality Among Patients Receiving Long-Term Benzodiazepine Therapy. JAMA Network Open, 6(12), e2348557.

Πληροφορίες συνοπτικά: Ζάναξ

Μπορώ να χρησιμοποιήσω το Xanax;

Γενικά, η περιστασιακή χρήση του Xanax δεν βλάπτει. Το πρόβλημα είναι ότι δυστυχώς, οι περισσότεροι ασθενείς και οι γιατροί τους επαναπαύονται ή περιορίζονται στη χρήση του Ζαναξ ως μια μόνιμη, μακροχρόνια λύση. Αυτό είναι ένα παγκόσμιο και διαχρονικό πρόβλημα, το οποίο ταλαιπωρεί γενιές ανθρώπων, οι οποίοι παίρνουν ηρεμιστικά φάρμακα χωρίς να διερευνούν και να αντιμετωπίζουν τις βαθύτερες αιτίες του άγχους και των ψυχοσωματικών συμπτωμάτων, διαδικασία που γίνεται μόνο μέσω μιας ουσιαστικής ψυχοθεραπείας, από έμπειρους ψυχοθεραπευτές.

Τα αποτελέσματα μιας τέτοιας ιατροκεντρικής (βιολογικής) και επιφανειακής αντιμετώπισης είναι οι ασθενείς να βρίσκονται αντιμέτωποι με τις ίδιες εσωτερικές και εξωτερικές καταστάσεις, όταν διακόπτουν το XANAX, και φυσικά το ίδιο άγχος και ψυχοσωματικά συμπτώματα, αφού αντιμετωπίζουν τις ίδιες (ή παρόμοιες) καταστάσεις, με τον ίδιο τρόπο.

Μπορείτε να διαβάσετε συχνές ερωτήσεις για το Xanax και απαντήσεις από τον ειδικό ψυχίατρο Dr.Βάθη.

Οδηγίες χρήσης Xanax

Μπορείτε να δείτε και να κατεβάσετε το επίσημο φύλλο οδηγιών του XANAX για το κοινό, και το SPC του ΧΑΝΑΧ όπου περιγράφονται αναλυτικά όλες οι πιθανές παρενέργειες, προφυλάξεις και αντενδείξεις. Μπορείτε επίσης να διαβάσετε σκαναρισμένο το πλήρες φύλλο οδηγιών του Xanax.

Παρενέργειες Xanax

Στις συχνές παρενέργειες του Xanax συμπεριλαμβάνονται:

• υπνηλία
• κόπωση
• ζάλη
• αϋπνία
• κατάθλιψη
• μειωμένη συγκέντρωση/εγρήγορση/ισορροπία (για αυτό χρειάζεται προσοχή στην οδήγηση, χρήση μηχανημάτων και πτώσεις)
• διαταραχές μνήμης
• δυσκοιλιότητα
• ανησυχία
• ξηροστομία
• πονοκέφαλος

Οι εμπειρίες του κάθε ασθενούς αναλόγως της πάθησης, της χρήσης και της ποσότητας είναι διαφορετικές. Επίσης, λιγότερες συχνές παρενέργειες περιλαμβάνουν αϋπνία, μπερδεμένη ομιλία, σύγχυση, αποπροσανατολισμό, μειωμένη λίμπιντο (σε άντρες και γυναίκες), δερματίτιδα, θολή όραση, ζάλη/ναυτία.

Προσοχή: επικίνδυνοι συνδυασμοί

Η συγχορήγηση του Xanax με άλλες ουσίες μπορεί να τροποποιήσει τη δράση του ή να προκαλέσει τοξικότητα.

Αλκοόλ & εξαρτησιογόνες ουσίες: ο συνδυασμός με αλκοόλ, κάνναβη ή οπιοειδή αυξάνει σοβαρά την κατασταλτική δράση στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα. Αυτό πολλαπλασιάζει τον κίνδυνο σοβαρής υπνηλίας, αναπνευστικής καταστολής, κώματος και θανατηφόρου υπερδοσολογίας.

Γκρέιπφρουτ: απαγορεύεται αυστηρά η κατανάλωση γκρέιπφρουτ (χυμός ή φρούτο) κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Το γκρέιπφρουτ αναστέλλει το ηπατικό ένζυμο CYP3A4, μπλοκάροντας τον μεταβολισμό του Xanax. Αυτό οδηγεί σε επικίνδυνη συσσώρευση του φαρμάκου στο αίμα και τοξικότητα.¹⁶ Wilkinson, G. R. (2005). Drug Metabolism and Variability among Patients in Drug Response. New England Journal of Medicine, 352(21), 2211–2221.

Μακροχρόνια χρήση Xanax και παρενέργειες

Η μακροχρόνια χρήση μπορεί να οδηγήσει σε ανοχή, όπου ο οργανισμός ζητά μεγαλύτερες δόσεις για το ίδιο αποτέλεσμα, ένα φαινόμενο που επιβεβαιώνεται και από πρόσφατες μελέτες σε ασθενείς με κατάθλιψη.⁴ Taipale, H., et al. (2020). Incidence of and Characteristics Associated With Long-term Benzodiazepine Use in Finland. JAMA Network Open, 3(10), e2019029.

Ενώ η άμεση αιτιολογική συσχέτιση του Xanax με την άνοια (νόσο Αλτσχάιμερ) δεν έχει επιβεβαιωθεί,⁵ Billioti de Gage, S., et al. (2014). Benzodiazepine use and risk of Alzheimer’s disease: case-control study. BMJ, 349(sep09 2), g5205–g5205. τα νεότερα ερευνητικά δεδομένα για τη δομή του εγκεφάλου είναι πιο ανησυχητικά. Οι κίνδυνοι φαίνεται να αφορούν πρωτίστως τη χρόνια χρήση βενζοδιαζεπινών από ηλικιωμένους (ιδίως μακράς δράσης, όπως το Stedon), και όχι την περιστασιακή λήψη από ενήλικες. Πιο συγκεκριμένα, έχει παρατηρηθεί ότι η μακροχρόνια χρήση σχετίζεται με ατροφία σε κρίσιμες δομές του εγκεφάλου, όπως ο ιππόκαμπος και η αμυγδαλή, οι οποίες είναι κρίσιμες για τη μνήμη και τη ρύθμιση του συναισθήματος.⁶ Hofe, I. vom, et al. (2024). Benzodiazepine use in relation to long-term dementia risk and imaging markers of neurodegeneration: a population-based study. BMC Medicine, 22(1). Για τους λόγους αυτούς απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή στην τρίτη ηλικία, καθώς οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες συνδέουν τη χρήση με αυξημένο κίνδυνο πτώσεων και ταχύτερης γνωστικής έκπτωσης.³ Neil-Sztramko, S. E., et al. (2025). Pharmacological treatment of anxiety in older adults: a systematic review and meta-analysis. The Lancet Psychiatry, 12(6), 421–432. ¹⁴ Osler, M., et al. (2024). Associations of benzodiazepine use with cognitive ability and age-related cognitive decline. Psychological Medicine, 54(13), 3729–3736.

• Επίσης, μελέτες συνδέουν τη χρήση βενζοδιαζεπινών με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου (πιθανώς λόγω μεταβολών σε υποδοχείς GABA_A, της καταστολής του ανοσοποιητικού συστήματος και μηχανισμών φλεγμονής).⁸ Weich, S., et al. (2014). Effect of anxiolytic and hypnotic drug prescriptions on mortality hazards: retrospective cohort study. BMJ, 348(mar19 5), g1996–g1996.
• Σημειώνεται εδώ πως οι μελέτες δείχνουν ότι το Xanax δεν έχει σχετιστεί άμεσα με καρδιακές βλάβες (αντιθέτως, βοηθάει σε περιπτώσεις υπέρτασης).
• Η μακροχρόνια χρήση Xanax ή άλλων βενζοδιαζεπινών μπορεί να οδηγήσει στο σύνδρομο CPBD (Complex Persistent Benzodiazepine Dependence), που αφορά τη βιοχημική εξάρτηση από τις βενζοδιαζεπίνες.⁹ Peng, L., et al. (2022). Complex Persistent Benzodiazepine Dependence-When Benzodiazepine Deprescribing Goes Awry. JAMA Psychiatry, 79(7), 639.

Σωματική και Ψυχολογική εξάρτηση - εθισμός

Αν και στο διαδίκτυο κυκλοφορούν πολλές αντικρουόμενες απόψεις, τα επιστημονικά δεδομένα είναι σαφή: η μακροχρόνια χρήση και η κατάχρηση αλπραζολάμης (Xanax) μπορούν πράγματι να οδηγήσουν σε εθισμό, φυσική εξάρτηση και σύνδρομο στέρησης.⁷ Shapoval, V., et al. (2025). Barriers to Deprescribing Benzodiazepines in Older Adults in a Survey of European Physicians. JAMA Network Open, 8(3), e2459883.

Ωστόσο, η θεραπευτική χρήση υπό αυστηρή ψυχιατρική παρακολούθηση διαφοροποιείται σημαντικά. Όταν το φάρμακο λαμβάνεται βραχυχρόνια, σύμφωνα με τις οδηγίες του ψυχιάτρου και συνδυάζεται με ψυχοθεραπεία (για την αντιμετώπιση των βαθύτερων αιτιών του άγχους), ο κίνδυνος μειώνεται και η διακοπή είναι συνήθως διαχειρίσιμη.

Σε περιπτώσεις όπου έχει αναπτυχθεί σωματική ή ψυχολογική εξάρτηση, η διακοπή δεν πρέπει ποτέ να γίνεται απότομα, καθώς ελλοχεύει ο κίνδυνος σοβαρών επιπλοκών, συμπεριλαμβανομένων των επιληπτικών κρίσεων. Η διεθνής ιατρική πρακτική επιβάλλει τη σταδιακή μείωση (tapering) της δόσης.

Σύσταση: για θέματα τόσο σοβαρά όσο η διακοπή του Xanax, αποφύγετε τη στήριξη σε μη ιατρικές πηγές, φόρουμ, γνώμες τρίτων και υποκειμενικές εμπειρίες για το Xanax. Η εξατομικευμένη καθοδήγηση από ειδικό ψυχίατρο είναι η μόνη ασφαλής οδός.

Εγκυμοσύνη και Θηλασμός

Η χρήση βενζοδιαζεπινών όπως το Xanax κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του θηλασμού απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και ιατρική παρακολούθηση, καθώς υπάρχουν ενδείξεις για κινδύνους που σχετίζονται με την ανάπτυξη του εμβρύου και νεογνικά συμπτώματα στέρησης. Σύμφωνα με πρόσφατες οδηγίες, η χορήγηση πρέπει να σταθμίζεται προσεκτικά έναντι των κινδύνων της μη θεραπευμένης ψυχικής διαταραχής.¹⁵ ACOG. (2025). Clinical Guidance for the Treatment of Anxiety in Pregnancy. Obstetrics & Gynecology, 145(2), 200-215.

Xanax, επιδράσεις στο βάρος και πίεση

Το Xanax δεν προκαλεί αυτό καθεαυτό αύξηση βάρους, δεν παχαίνει δηλαδή τους ασθενείς. Ωστόσο, η κατάχρηση Xanax μπορεί να οδηγήσει σε μειωμένη δραστηριότητα (δηλαδή σε καύση λιγότερων θερμίδων και άρα σε αύξηση βάρους) ή αντίθετα, παράλειψη γευμάτων και μείωση βάρους.

Επίσης, το Ζαναξ μπορεί να μειώσει την αρτηριακή πίεση μόνο στις περιπτώσεις εκείνες που εμφανίζεται υπέρταση λόγω στρες (αλλά δεν συστείνεται γενικά η μακροχρόνια χρήση του, παρά μόνο για περιστασιακή χρήση, όταν βιώνονται οξέα επεισοδία άγχους λόγω ψυχοπιεστικών γεγονότων).

Άλλα αγχολυτικά φάρμακα

Η επιλογή της κατάλληλης βενζοδιαζεπίνης δεν είναι τυχαία, αλλά βασίζεται στο φαρμακοκινητικό προφίλ της ουσίας (πόσο γρήγορα δρα και πόσο διαρκεί), στα συμπτώματα και το ιστορικό του ασθενούς. Στον παρακάτω πίνακα συνοψίζονται οι βασικές διαφορές του Xanax σε σχέση με τα άλλα ευρέως χρησιμοποιούμενα ηρεμιστικά:

Xanax και καφές

Η καφεϊνη και το ΧΑΝΑΧ έχουν αντίθετα αποτελέσματα στο νευρικό σύστημα. Ο καφές δρα ως διεγερτικό και μπορεί να μειώσει τη θεραπευτική δράση του XANAX, και επίσης μπορεί να προκαλέσει άγχος και αϋπνία σε ορισμένους ασθενείς. Η χρήση καφέ καλό είναι να αποφεύγεται λοιπόν, ή να γίνεται χρήση μόνο ντεκαφεϊνέ.

ΗΡΕΜΙΣΤΙΚΑ

Είναι το XANAX το ΣΩΣΤΟ φάρμακο για εσάς;

Γενόσημα φάρμακα: Saturnil, Alprazolam, Zolaram
Αναζητήθηκε επίσης ως: zanax, ζαναξ, ΧΑΝΑΧ.
Δείτε περισσότερα άρθρα και ερωτήσεις για το Xanax στην ειδική κατηγορία: Αρχείο Άρθρων Xanax

Συνδυαστική αντιμετώπιση του άγχους

Η διεθνής κλινική εμπειρία δείχνει ότι το άγχος αντιμετωπίζεται πιο αποτελεσματικά όταν η αγχολυτική αγωγή συνδυάζεται με ψυχοθεραπευτικές παρεμβάσεις. Ενώ το Xanax μπορεί να προσφέρει άμεση ανακούφιση, η ψυχοθεραπεία στοχεύει στη μακροπρόθεσμη αντιμετώπιση της ψυχολογικής "ρίζας" του άγχους και την καλύτερη διαχείριση του στρες.

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

Βιβλιογραφία

1. ↸1.U.S. Food and Drug Administration. (2021). XANAX (alprazolam) tablets, for oral use: Prescribing information. [FDA Approved Indications for Xanax]
2. ↸2.EMC (UK). (2013). Xanax Patient Information Leaflet. [Official Patient Information Leaflet]
3. ↸3.Neil-Sztramko, S. E., et al. (2025). Pharmacological treatment of anxiety in older adults: a systematic review and meta-analysis. The Lancet Psychiatry, 12(6), 421–432. [Lancet Psychiatry 2025 Review]
4. ↸4.Taipale, H., et al. (2020). Incidence of and Characteristics Associated With Long-term Benzodiazepine Use in Finland. JAMA Network Open, 3(10), e2019029. [Risks of long-term use]
5. ↸5.Billioti de Gage, S., et al. (2014). Benzodiazepine use and risk of Alzheimer’s disease: case-control study. BMJ, 349(sep09 2), g5205–g5205. [Benzodiazepines & Alzheimer's Risk]
6. ↸6.Hofe, I. vom, et al. (2024). Benzodiazepine use in relation to long-term dementia risk and imaging markers of neurodegeneration: a population-based study. BMC Medicine, 22(1). [Neurodegeneration & Brain Atrophy]
7. ↸7.Shapoval, V., et al. (2025). Barriers to Deprescribing Benzodiazepines in Older Adults in a Survey of European Physicians. JAMA Network Open, 8(3), e2459883. [Benzodiazepine Deprescribing Barriers]
8. ↸8.Weich, S., et al. (2014). Effect of anxiolytic and hypnotic drug prescriptions on mortality hazards: retrospective cohort study. BMJ, 348(mar19 5), g1996–g1996. [Mortality & Cancer Risk Study]
9. ↸9.Peng, L., et al. (2022). Complex Persistent Benzodiazepine Dependence-When Benzodiazepine Deprescribing Goes Awry. JAMA Psychiatry, 79(7), 639. [Complex Persistent Benzodiazepine Dependence]
10. ↸10.Guaiana, G., et al. (2020). Pharmacological treatments in panic disorder in adults: a network meta-analysis. Cochrane Database of Systematic Reviews. [Cochrane: PD Pharmacotherapy]
11. ↸11. Ballenger, J. C. (1988). Alprazolam in Panic Disorder and Agoraphobia: Results From a Multicenter Trial. Archives of General Psychiatry, 45(5), 413. [ Alprazolam in Panic Disorder]
12. ↸12.National Institute for Health and Care Excellence. (2022). Medicines associated with dependence or withdrawal symptoms: Safe prescribing and withdrawal management for adults [NICE Guideline NG215] [NICE Guidelines on Short-term Benzodiazepine Use]
13. ↸13.Maust, D. T., et al. (2023). Benzodiazepine Discontinuation and Mortality Among Patients Receiving Long-Term Benzodiazepine Therapy. JAMA Network Open, 6(12), e2348557. [Mortality After Benzodiazepine Discontinuation]
14. ↸14.Osler, M., et al. (2024). Associations of benzodiazepine use with cognitive ability and age-related cognitive decline. Psychological Medicine, 54(13), 3729–3736. [Benzodiazepines and Cognitive Decline Risks]
15. ↸15.ACOG. (2025). Clinical Guidance for the Treatment of Anxiety in Pregnancy. Obstetrics & Gynecology, 145(2), 200-215. [ACOG Clinical Practice Guideline]
16. ↸16.Wilkinson, G. R. (2005). Drug Metabolism and Variability among Patients in Drug Response. New England Journal of Medicine, 352(21), 2211–2221. [Grapefruit interactions]