Βότανα με πιθανή αντικαταθλιπτική δράση
Ο όρος "αντικαταθλιπτικά βότανα" αναφέρεται συχνά σε φυτικά σκευάσματα που μελετώνται για την ικανότητά τους να υποστηρίζουν τη βελτίωση της διάθεσης. Αν και δεν υποκαθιστούν την αντικαταθλιπτική αγωγή, ορισμένα από αυτά δείχνουν ελπιδοφόρα αποτελέσματα στην ήπια συμπτωματολογία. Στις μέρες μας, πολλοί άνθρωποι που αντιμετωπίζουν χρόνια ήπια (δυσθυμία) έως μέτρια κατάθλιψη, αναζητούν συχνά αξιόπιστες φυσικές επιλογές.
Στο παρόν άρθρο κάνουμε μια σύντομη επιστημονική ανασκόπηση για βότανα με πιθανή δράση κατά της κατάθλιψης.
1. St. John’s Wort
Το St. John’s Wort (Βαλσαμόχορτο, υπερικόν το διάτρητον) είναι πολύ γνωστό στην Ευρώπη για την αντικαταθλιπτική του δράση και την συμβολή στη βελτίωση της διάθεσης. Σύμφωνα με τα δεδομένα από τις μελέτες φαίνεται να βοηθά στην ήπια ως μέτρια κατάθλιψη.1 Τυπικά έχει καλύτερη δράση από το placebo, και παρόμοια δράση με τα αντικαταθλιπτικά για την ήπια ως μέτρια κατάθλιψη. Είναι γενικά ασφαλές, αλλά μπορεί να αυξάνει την ευαισθησία στο φως του ήλιου, να ενισχύει τη δράση των αντικαταθλιπτικών φαρμάκων (SSRIs) και ίσως να αλλάζει το μεταβολισμό άλλων φαρμάκων.
Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στη χρήση του αν ταυτόχρονα κάποια γυναίκα λαμβάνει αγωγή με αντισυλληπτικά χάπια. Επίσης κάποιος πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός αν λαμβάνει ανοσοκατασταλτικά , έχει HIV ή λαμβάνει αγωγή για τον καρκίνο ή αντιπηκτικά φάρμακα. Καλό είναι να μιλάτε πάντα με το γιατρό σας πριν ξεκινήσετε να λαμβάνετε το St. John’s Wort. Έτσι, θα είστε ενήμεροι για πιθανές παρενέργειες. Για να έχετε τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα πρέπει να περιμένετε 2-4 μήνες.
2. Ροδιόλα
Η Ροδιόλα η ροδόχρους (Rhodiola rosea, κοινώς ως χρυσή ρίζα -golden root) αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι ανατολικών παραδοσιακών θεραπειών κατά της υπερκόπωσης και του άγχους. Η ρίζα της ροδιόλας περιέχει ροζαβίνες, φαινόλες. Αυτές οι ενώσεις πιστεύεται ότι ενισχύουν τη δράση των νευροδιαβιβαστών στον εγκέφαλο και πως έχουν οφέλη στη διάθεση και στη μνήμη.
Οι μελέτες δείχνουν ότι το εκχύλισμα της ροδιόλας έχει σημαντική αντικαταθλιπτική δράση στους ασθενείς με ήπια ως μέτρια κατάθλιψη χωρίς παρενέργειες. Αν κάποιος έχει πνευματική κόπωση και ήπια κατάθλιψη , είναι πολύ ωφέλιμη. Οι υψηλές δόσεις μπορεί να προκαλούν αϋπνία, ειδικά αν λαμβάνονται αργά μέσα στην ημέρα. Δεν έχουν διευκρινιστεί αλληλεπιδράσεις με αντικαταθλιπτικά, αγχολυτικά ή άλλα φάρμακα. Καλό είναι να δίνετε προσοχή σε οποιαδήποτε ανεπιθύμητη παρενέργεια, όπως η υπερβολική νευρικότητα ή η ανησυχία, όταν λαμβάνετε ροδιόλα. Πολλές φορές αυτά τα συμπτώματα είναι αποτέλεσμα του συνδυασμού της ροδιόλας με άλλα φάρμακα.
3. Βαλεριάνα
Η βαλεριάνα (Valeriana officinalis), χρησιμοποιείται εδώ και αιώνες από πολλές κουλτούρες για τις ηρεμιστικές και χαλαρωτικές της ιδιότητες.
Σημείωση: η ρίζα της έχει μια έντονη μυρωδιά, που για πολλούς είναι δυσάρεστη, για αυτό είναι προτιμότερο κάποιος να λαμβάνει βαλεριάνα με τη μορφή κάψουλας από ότι σε μορφή τσαγιού.
Η βαλεριάνα είναι ένα από τα πιο γνωστά φυτικά σκευάσματα για χαλάρωση, και σε αντίθεση με τα αγχολυτικά φάρμακα, η βαλεριάνα θεωρείται ότι δεν προκαλεί εξάρτηση. Το συγκεκριμένο βότανο δρα με πολύπλοκους τρόπους που ακόμη δεν είναι απολύτως ξεκάθαροι. Δεν είναι τοξικό και μπορεί να χρησιμοποιηθεί μαζί με τα αντικαταθλιπτικά.
4. Ashwagandha (Ινδικό τζίνσενγκ)
Η ashwagandha (Withania somnifera) γνωστή ως ινδικό τζίνσενγκ ανήκει στην οικογένεια του νυχτολούλουδου. Είναι γνωστή στην Ινδία για την τονωτική και αγχολυτική δράση της. Τα είδη με το όνομα "somnifera" σημαίνει ότι προάγουν τον ύπνο, και έχουν ηρεμιστική δράση. Οι μελέτες δείχνουν ότι η Ασβαγκάντα είναι ισοδύναμη με το τζίνσενγκ (Panax ginseng) κατά του στρες, χωρίς να έχει ωστόσο, την διεγερτική δράση του τζίνσενγκ.
Οι μελέτες επιβεβαιώνουν την αγχολυτική και αντικαταθλιπτική δράση της ashwagandha και την έλλειψη τοξικότητας. Αν έχετε ήπια κατάθλιψη, έντονο άγχος ή στρες και δεν κοιμάστε καλά μπορείτε να δοκιμάσετε την ashwagandha για 6-8 εβδομάδες. Μπορείτε να προσθέσετε τη σκόνη της ashwagandha στο τσάι, στο γάλα σας και να πίνετε δύο κούπες την ημέρα. Καλό είναι να προσέχετε στη χρήση της αν λαμβάνετε αντικαταθλιπτικά φάρμακα.
5. Ιερός βασιλικός
Ο ιερός βασιλικός (Ocimum sanctum) είναι επίσης γνωστός ως τουλσί και αποτελεί ένα ιερό φυτό στην Ινδία. Οι μελέτες δείχνουν ότι δεν είναι τοξικός και έχει πολλαπλά οφέλη. Για παράδειγμα, μπορεί να μειώσει τη φλεγμονή και να προσφέρει προστασία στο σώμα και τον εγκέφαλο από τις επιβλαβείς επιδράσεις του άγχους και του στρες. Επίσης φαίνεται να έχει θετική επίδραση στην διάθεση και είναι ασφαλής η χρήση του μαζί με αντικαταθλιπτικά.
6. Κουρκουμάς
Ο κουρκουμάς έχει φυσική αντιφλεγμονώδη δράση. Η κουρκουμίνη είναι ένα ενεργό συστατικό με πιθανή αντικαταθλιπτική δράση, που υποστηρίζει την ανάπτυξη των νευρικών κυττάρων στο μετωπιαίο φλοιό και τον ιππόκαμπο του εγκεφάλου. Ο κουρκουμάς και η κουρκουμίνη έχουν πολλά οφέλη στην υγεία, όπως η συσχέτιση με την καλή εγκεφαλική λειτουργία. Δεν απορροφάται από την γαστρεντερική οδό, αλλά τα στοιχεία δείχνουν ότι μπορεί να αυξηθεί η απορρόφησή του με την προσθήκη πιπερίνης, μιας ένωσης στο μαύρο πιπέρι. Αν θέλετε να δοκιμάσετε κάποιο συμπλήρωμα με κουρκουμά καλό είναι να επιλέξετε ένα που να περιέχει πιπερίνη. Επίσης ο κουρκουμάς, είναι ένα μπαχαρικό που συνδυάζεται χωρίς κίνδυνο με τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα και άλλα βότανα.
7. Σαφράν-Κρόκος Κοζάνης
Το εκχύλισμα του κρόκου Κοζάνης βελτιώνει τα συμπτώματα της κατάθλιψης,2 αλλά πρέπει να γίνουν περισσότερες μελέτες. Οι υψηλές δόσεις μπορεί να έχουν σημαντικές παρενέργειες.
Συμπληρώματα που συμβάλλουν στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης
Ωμέγα-3 λιπαρά οξέα
Τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα υπάρχουν σε αφθονία στα ψάρια, στο λιναρόσπορο, στα καρύδια και σε άλλες τροφές. Τα συμπληρώματα διατροφής με ωμέγα-3 λιπαρά οξέα ενδέχεται να συμβάλλουν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων της κατάθλιψης.3 Είναι γενικά ασφαλή, μπορεί να έχουν γεύση ψαριού και σε υψηλές δόσεις μπορεί να αλληλεπιδρούν με άλλα φάρμακα. Φυσικά, τα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα έχουν πολλά οφέλη στην υγεία της καρδιάς.
5-υδροξυτρυπτοφάνη (5-HTP)
Τα συμπληρώματα με 5-υδροξυτρυπτοφάνη (5-HTP) παίζουν σημαντικό ρόλο στη βελτίωση των επιπέδων της σεροτονίνης, ενός νευροδιαβιβαστή που ρυθμίζει την διάθεση. Ωστόσο, χρειάζονται περισσότερες μελέτες για την επιβεβαίωση αυτών των στοιχείων. Υπάρχει μια ανησυχία ότι η 5-HTP μπορεί να προκαλεί μια σοβαρή νευρολογική πάθηση, αλλά η σύνδεση δεν είναι ξεκάθαρη. Επίσης η 5-HTP μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο για το σύνδρομο της σεροτονίνης, μια σοβαρή παρενέργεια, αν λαμβάνετε σε συνδυασμό με συγκεκριμένα αντικαταθλιπτικά.
DHEA - δεϋδροεπιανδροστερόνη
Η δεϋδροεπιανδροστερόνη (ή DHEA) είναι μια ορμόνη που συνθέτει το σώμα. Οι αλλαγές στα επίπεδα της DHEA μπορεί να έχουν σχέση με την κατάθλιψη. Αρκετές προκλινικές μελέτες έχουν δείξει ότι η DHEA ως συμπλήρωμα διατροφής μπορεί να βελτιώνει τα συμπτώματα της κατάθλιψης. Αν και είναι καλά ανεκτή, μπορεί να έχει σοβαρές παρενέργειες, ειδικά αν κάποιος λαμβάνει υψηλές δόσεις ή κάνει μακροχρόνια χρήση.
Πριν επιλέξετε οποιοδήποτε συμπλήρωμα, θα πρέπει να συμβουλευτείτε τον ψυχίατρό σας.
Τα αντικαταθλιπτικά βότανα έχουν πολλά οφέλη
Τα βότανα και τα συμπληρώματα διατροφής βοηθούν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων της ήπιας ως μέτριας κατάθλιψης. Ωστόσο, δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την φαρμακευτική αγωγή αν ήδη παίρνετε κάποιο αντικαταθλιπτικό.
Με την ψυχοθεραπεία μπορείτε να αντιμετωπίσετε τις πραγματικές ψυχολογικές αιτίες της κατάθλιψης, ενώ συμπληρωματικές προσεγγίσεις μπορούν να προσφέρουν βοήθεια, υπό τις οδηγίες ενός εξειδικευμένου γιατρού.
Βιβλιογραφία
- 1.Apaydin, E. A., et al. (2016). A systematic review of St. John’s wort for major depressive disorder. Systematic Reviews, 5(1). []
- 2.Lopresti, A. L., & Drummond, P. D. (2014). Saffron (Crocus sativus) for depression: a systematic review of clinical studies and examination of underlying antidepressant mechanisms of action. Human Psychopharmacology: Clinical and Experimental, 29(6), 517–527. Portico. []
- 3.Mocking, R. J. T., et al. (2016). Meta-analysis and meta-regression of omega-3 polyunsaturated fatty acid supplementation for major depressive disorder. Translational Psychiatry, 6(3), e756–e756. []