Άμβλωση (Έκτρωση): το Δικαίωμα, η Απόφαση και Ψυχολογία

Άμβλωση (Έκτρωση): Δικαίωμα, Απόφαση και Ψυχολογία

Η απόφαση για μια άμβλωση (ή έκτρωση) είναι μια βαθιά προσωπική εμπειρία, που συχνά τοποθετεί τη γυναίκα στο επίκεντρο μιας σιωπηλής σύγκρουσης. Από τη μία πλευρά, η κοινωνία υπερασπίζεται το νομικό δικαίωμα στην επιλογή, ενώ από την άλλη, οι ηθικές και θρησκευτικές πεποιθήσεις ασκούν έντονη κριτική. Αυτή η πόλωση αφήνει ελάχιστο χώρο για την περίπλοκη αλήθεια των συναισθημάτων που μπορεί να συνοδεύουν την απόφαση: την ανακούφιση, τις ενοχές, το πένθος, τη θλίψη.

Από την κλινική μου εμπειρία ως ψυχίατρος, διαπιστώνω καθημερινά αυτό ακριβώς το κενό. Στον ασφαλή χώρο του ιατρείου, γυναίκες που έχουν βιώσει μια άμβλωση βρίσκουν για πρώτη φορά τη δύναμη να μιλήσουν για το μη εκφρασμένο πένθος, τις τύψεις ή την κατάθλιψη που κρύβουν, συχνά για χρόνια.

Αν και οι μελέτες επιβεβαιώνουν ότι η πλειοψηφία των γυναικών δεν εμφανίζει μακροχρόνια ψυχοπαθολογία,³ APA. (2022) The facts about abortion and mental health. American Psychological Association. ¹⁰ American Psychological Association. (2008). Report of the Task Force on Mental Health and Abortion. μια σημαντική μερίδα βιώνει έντονη ψυχική δυσφορία, ειδικά όταν υπάρχει πίεση από το περιβάλλον ή ιστορικό ψυχικών διαταραχών. Σε αυτές τις περιπτώσεις συχνά απαιτείται εξειδικευμένη παρέμβαση από κάποιο ψυχίατρο-ψυχοθεραπευτή για να προχωρήσει η διαδικασία της επούλωσης.

Απόφαση για άμβλωση - υπέρ και κατά

Το δικαίωμα στην άμβλωση δεν αποτελεί απλώς νομική επιλογή, αλλά θεμελιώδες ζήτημα σωματικής αυτονομίας και κοινωνικής δικαιοσύνης. Στηρίζεται σε στέρεες επιστημονικές βάσεις, καθώς η εμβρυολογία διακρίνει τη βιολογική ανάπτυξη από την ανθρώπινη υπόσταση (συνείδηση, αίσθηση πόνου). Η απαγόρευση στο δικαίωμα της άμβλωσης οδηγεί σε μη ασφαλείς μεθόδους διακοπής μιας κύησης, διαιωνίζοντας ανισότητες και απειλώντας την σωματική και ψυχική υγεία των γυναικών.¹ WHO. (2022). Abortion care guideline. World Health Organization.

Η λήψη της απόφασης για διακοπή κύησης ανήκει σε κάθε γυναίκα, είναι όμως μια σύνθετη διαδικασία που συχνά περιλαμβάνει αντικρουόμενα συναισθήματα και εκτιμήσεις για τα υπέρ και κατά της κάθε επιλογής. Ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τους κυριότερους παράγοντες που επηρεάζουν την ψυχολογία και την εμπειρία των γυναικών:

Συχνά μια εγκυμοσύνη μπορεί να είναι αποτέλεσμα μιας προσωρινής επιλογής συντρόφου, μιας ασταθούς σχέσης ή μιας ατυχής συγκρυρίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η άμβλωση δεν είναι απλώς μια διακοπή κύησης, αλλά μια πράξη προστασίας της γυναίκας (και ενός παιδιού) από μια δυσλειτουργική σχέση και «καταδίκης» σε μια ζωή μαρτυρίου με πολλαπλά ψυχικά τραύματα. Έρευνες επιβεβαιώνουν ότι οι γυναίκες που δεν κατάφεραν να προχωρήσουν σε άμβλωση όπως θέλανε, είχαν διπλάσιες πιθανότητες να παραμείνουν σε κακοποιητικές σχέσεις και τετραπλάσιες πιθανότητες να ζήσουν κάτω από το όριο της φτώχειας. Επομένως, η δυνατότητα επιλογής λειτουργεί προστατευτικά μακροπρόθεσμα για τη γυναίκα και τυχόν άλλων ήδη υπαρχόντων παιδιών.¹² Foster, D. G., et al. (2018). Comparison of Health, Development, Maternal Bonding, and Poverty Among Children Born After Denial of Abortion vs After Pregnancies Subsequent to an Abortion. JAMA Pediatrics, 172(11), 1053. Άλλες φορές, ιδίως στις περιπτώσεις μικρότερων ηλικιών και εφηβείας, μια γυναίκα που δεν είναι έτοιμη να γίνει μητέρα κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε μια ζωή ματαίωσης και ανεπάρκειας, τραυματίζοντας ψυχικά τόσο την ίδια όσο και το παιδί που θα έρθει στον κόσμο σε ακατάλληλες συνθήκες.

Ψυχολογικές αντιδράσεις μετά την άμβλωση

Μια έκτρωση μπορεί να πυροδοτήσει ένα ευρύ φάσμα συναισθημάτων και ψυχικών καταστάσεων, τα οποία συχνά εναλλάσσονται ή συνυπάρχουν. Όπως περιγράφουν οι γυναίκες που επισκέπτονται το ιατρείο μας, η διαδικασία μιας άμβλωσης δεν είναι μόνο σωματική αλλά και βαθιά συναισθηματική, επηρεασμένη από τις προσωπικές αξίες, τις συνθήκες της εγκυμοσύνης και το υποστηρικτικό τους περιβάλλον. Ακολουθεί μια ανάλυση των συχνότερων αντιδράσεων που παρατηρούμε κλινικά:

Ανακούφιση

Ένα από τα πιο συχνά συναισθήματα που αναφέρουν οι γυναίκες ακριβώς μετά την άμβλωση είναι η ανακούφιση. Περίπου το 90% των γυναικών νιώθει ανακούφιση στην πραγματικότητα.² Rocca, C. H., et al. (2020). Emotions and decision rightness over five years following an abortion: An examination of decision difficulty and abortion stigma. Social Science & Medicine, 248, 112704. Η ανακούφιση μοιάζει θετική σε σύγκριση με τις ενοχές, τη λύπη ή τις τύψεις που προσδοκά μια γυναίκα. Αλλά η ανακούφιση είναι λίγο πολύπλοκη. Από την μια πλευρά, η ανακούφιση είναι κάτι θετικό. Βοηθά τις γυναίκες να νιώσουν ότι έχουν κάνει τη σωστή επιλογή, και να δουν με ελπίδα και αισιοδοξία το μέλλον.

Την ίδια στιγμή, μπορεί να δημιουργεί ενοχές αν οι γυναίκες πιστεύουν ότι δεν πρέπει να νιώθουν ανακούφιση για τη διακοπή της κύησης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την σύγχυση όταν νιώθουν ανακούφιση και ταυτόχρονα θλίψη ή απομόνωση. Αυτά τα συναισθήματα μοιάζουν αντίθετα και μπορεί να δημιουργούν συναισθηματικές συγκρούσεις. Επιπλέον, η ανακούφιση μπορεί να υποχωρεί και να κάνει χώρο για άλλα συναισθήματα.

Ενοχές

Οι ενοχές είναι ένα έντονο συναίσθημα που συχνά συνοδεύει την απόφαση. Στην περίπτωση της άμβλωσης υπάρχουν μοναδικά συναισθήματα ενοχών, καθώς η έκτρωση είναι μια απόφαση βαθιά συνυφασμένη με το πνευματικό και ηθικό σύστημα των πεποιθήσεων μας.

Στην περίπτωση της άμβλωσης υπάρχουν πολύπλοκα συναισθήματα ενοχών αν έρχεται σε αντίθεση με τις ηθικές αξίες. Σε αυτές τις περιπτώσεις η γυναίκα πρέπει να επεξεργαστεί τις ενοχές, να συγχωρέσει τον εαυτό της.

Άλλες γυναίκες δεν νιώθουν καθόλου ενοχές (ή νιώθουν ελάχιστες). Σε αυτές τις περιπτώσεις οι γυναίκες νιώθουν καλά επειδή δεν έχουν ενοχές. Η έλλειψη ενοχών βέβαια, μπορεί να είναι ένα ανησυχητικό σημάδι καθώς μπορεί να τις αποφεύγουν. Η πραγματικότητα είναι ότι μερικές γυναίκες ποτέ δεν νιώθουν έντονες ενοχές και αυτό δεν σημαίνει ότι αποφεύγουν τα συναισθήματά τους ή ότι είναι "κακά" άτομα. Σημαίνει ότι, όπως συμβαίνει στο πένθος, κάθε άνθρωπος αντιδρά διαφορετικά. Αν μια γυναίκα δεν νιώθει ενοχές, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα νιώσει ποτέ ενοχές.

Τύψεις

Οι τύψεις είναι ένα πολύπλοκο συναίσθημα που μπορεί να εμφανιστεί μετά από μια άμβλωση, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχουν στίγμα, πίεση ή προϋπάρχουσα ψυχική ευαλωτότητα. Παρότι τα συναισθήματα μπορεί να είναι ανάμεικτα στην αρχική περίοδο, διαχρονικά δεδομένα δείχνουν ότι η ανακούφιση και η αίσθηση ότι η απόφαση ήταν σωστή παραμένουν τα συχνότερα συναισθήματα για την πλειονότητα των γυναικών.⁴ Rocca, C. H., et al (2021). Emotions over five years after denial of abortion in the United States: Contextualizing the effects of abortion denial on women’s health and lives. Social Science & Medicine, 269, 113567.

Ντροπή

Το πένθος είναι διαφορετικό για κάθε άνθρωπο, το ίδιο συμβαίνει με τις ενοχές και τη ντροπή. Είναι μια ξεκάθαρα προσωπική εμπειρία. Οι ενοχές αφορούν τον εαυτό μας, έχουν την ρίζα τους στη δική μας αντίληψη για το τι θα μπορούσαμε ή θα έπρεπε να έχουμε κάνει σε μια συγκεκριμένη κατάσταση. Η ντροπή είναι κάτι που έχει τη ρίζα του στην αντίληψη που έχουν οι άλλοι για το τι θα έπρεπε να κάνουμε διαφορετικά. Όσον αφορά την έκτρωση, η ντροπή έχει να κάνει με την θρησκεία και το υποστηρικτικό σύστημα. Καθώς η ντροπή είναι κάτι που αφορά τη σχέση μας με τους άλλους, είναι σημαντικό αυτό να το γνωρίζει το υποστηρικτικό μας σύστημα και να κατανοεί πως μας επηρεάζει.

Απομόνωση

Με το συνδυασμό των ενοχών και της ντροπής, η απομόνωση είναι φυσικό επακόλουθο μετά από μια άμβλωση. Οι γυναίκες συχνά νιώθουν ότι είναι μόνες τους, παρά το γεγονός ότι εκατομμύρια γυναίκες κάνουν έκτρωση κάθε χρόνο. Η μοναξιά και ο φόβος για την κριτική των άλλων μπορεί να κάνει πολλές γυναίκες να μένουν στη σιωπή μετά από μια ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη ή μια άμβλωση. Υπάρχει ένας φαύλος κύκλος, μια γυναίκα νιώθει μοναξιά και κριτική, δεν μιλά, και ξαφνικά η σιωπή διαιωνίζεται.

Τι μπορεί να κάνει μια γυναίκα για αυτό; Μπορεί να μιλήσει με τους φίλους και την οικογένειά της. Αν και αυτή η κίνηση μπορεί να μοιάζει ριψοκίνδυνη, δεν μπορεί κανείς να ξέρει πως θα αντιδράσουν οι φίλοι και η οικογένεια. Είναι σημαντικό να προσέχετε σε ποιους ανθρώπους θα μιλήσετε ειλικρινά και να θυμάστε ότι κάποιοι άνθρωποι θα σας υποστηρίξουν και κάποιοι άλλοι όχι. Μερικοί άνθρωποι που μπορεί να μην είχατε φανταστεί μπορεί να σας προσφέρουν απίστευτη βοήθεια.

Αν το υποστηρικτικό σας σύστημα δεν σας δίνει όσα έχετε ανάγκη, η ψυχοθεραπεία ή μια ομάδα υποστήριξης θα σας φέρουν σε επαφή με ανθρώπους που έχουν βιώσει παρόμοιες εμπειρίες. Πολλές γυναίκες κρατούν την έκτρωση κρυφή για μήνες, χρόνια ή δεκαετίες και εκφράζουν την ανακούφισή τους όταν τελικά μπορούν να μιλήσουν για την εμπειρία τους.

Κατάθλιψη

Ακόμη και όταν μια γυναίκα είναι σίγουρη για την απόφαση που πήρε, μπορεί να νιώθει θλίψη για την απώλεια του μέλλοντος της ως μητέρα, με αυτό το παιδί. Πενθεί για το μέλλον που μπορεί να είχαν μαζί. Ορισμένες φορές, η λύπη αυτή μπορεί να γίνει πολύ έντονη, και να βυθίσει μια γυναίκα σε μια χρόνια κατάθλιψη.

Είναι σημαντικό κάθε γυναίκα να κατανοεί τη λύπη και να αποδεχτεί ότι είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα παρά την επιλογή της για την έκτρωση. Η λύπη, μπορεί να προκαλεί σύγχυση όταν συνυπάρχει με τα συναισθήματα της ανακούφισης και της ευτυχίας, αλλά αυτή είναι η πραγματικότητα και η πολυπλοκότητα του πένθους.

Μια γυναίκα μετά από μια άμβλωση μπορεί να εμφανίζει συναισθηματικό στρες που μπορεί να περιλαμβάνει:

• Ενοχές από την παραβίαση των ηθικών ή θρησκευτικών αρχών τους.
• Αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές, όπως διατροφικές διαταραχές, κατάχρηση του αλκοόλ, εμπλοκή σε κακοποιητικές σχέσεις.
• Κατάθλιψη, η οποία κάνει την εμφάνισή της με βαθιά λύπη, ξαφνικό και ανεξέλεγκτο κλάμα, διαταραχές στην όρεξη και στον ύπνο, απώλεια ενδιαφέροντος για πράγματα που απολαμβάνατε, ακόμη και αυτοκτονικές σκέψεις.
• Στρες που οδηγεί σε ψυχοσωματικά συμπτώματα, πονοκεφάλους, ζαλάδα, ταχυκαρδία, κράμπες στην κοιλιά, μυϊκή ένταση, δυσκολία στον ύπνο.
• Ψυχολογικό μούδιασμα, που εμποδίζει την ικανότητά σας για συναισθηματικές, οικείες σχέσεις.

Προσοχή: αν κάνετε σκέψεις να βλάψετε τον εαυτό σας καλέστε άμεσα βοήθεια, τη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία (1018), το 166 ή μεταβείτε στα επείγοντα του πλησιέστερου νοσοκομείου.

Προβλήματα σύνδεσης

Οι γυναίκες που δεν έχουν επεξεργαστεί τα συναισθήματά τους και δεν έχουν βάλει την άμβλωση στο αφήγημα της ζωής τους, μπορεί να νιώθουν μια απροσδιόριστη λύπη, έναν πόνο φάντασμα, που είναι εκεί αλλά δεν ξέρουν το γιατί.

Όταν οι γυναίκες δεν επεξεργάζονται τα συναισθήματα μετά την άμβλωση μπορεί να εκδηλώσουν:

• Κατάθλιψη και άγχος
• Περιπλεγμένο πένθος
• Θυμό
• Ντροπή και ενοχές
• Θέματα αυτοεκτίμησης
• Θέματα στις σχέσεις
• Αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές

Επιπλέον, για συγκεκριμένες γυναίκες, τα συναισθήματα μετά την εμπειρία μιας άμβλωσης που παραμένουν ανεπίλυτα αποτελούν ένα βάρος που κουβαλούν και έχουν θάψει βαθιά μέσα τους για πολύ καιρό χωρίς να τα συζητούν με κανέναν. Κανείς δεν μπορεί να φανταστεί την ντροπή που κουβαλά μια γυναίκα μετά από μια έκτρωση.

Η ψυχοθεραπεία μετά από μια έκτρωση περιλαμβάνει τη συμφιλίωση μιας γυναίκας με τα συναισθήματα που νιώθει για τον εαυτό της, την επεξεργασία του πένθους για την απώλεια, τα πνευματικά θέματα που έχουν σχέση με τους "κανόνες" που έχει παραβεί και τα θέματα στις σχέσεις και στη σύνδεση με άλλους ανθρώπους.

Άλλες ψυχολογικές επιδράσεις - εμπειρίες

Τα συμπτώματα που μπορεί να εκδηλωθούν μετά από μια άμβλωση είναι πολλά. Οι αρνητικές ψυχολογικές επιδράσεις μιας άμβλωσης μπορεί να μιμούνται συμπτώματα με αυτά του μετατραυματικού στρες (PTSD) και περιλαμβάνουν:¹³ Steinberg, J. R., & Finer, L. B. (2011). Examining the association of abortion history and current mental health: A reanalysis of the National Comorbidity Survey using a common-risk-factors model. Social Science & Medicine, 72(1), 72–82.

• Διατροφικές διαταραχές
• Αλκοολισμό ή χρήση άλλων εξαρτησιογόνων ουσιών
• Αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές
• Δυσκολίες στις διαπροσωπικές σχέσεις
• Σεξουαλική δυσλειτουργία
• Άγχος και κρίσεις πανικού
• Αναδρομές
• Εφιάλτες

Όταν μια γυναίκα χάνει ένα παιδί λόγω έκτρωσης, αποβολής (πχ παλίνδρομη κύηση) ή επειδή γεννιέται νεκρό, συχνά υπάρχει μια περίοδος πένθους. Μερικές φορές μπορεί να γίνει κηδεία ή μια τελετή όπου η μητέρα πενθεί με τους δικούς της ανθρώπους και βρίσκει υποστήριξη από φίλους και συγγενείς. Όμως αυτός δεν είναι ο κανόνας για την περίπτωση της άμβλωσης.

Πολλές φορές οι γυναίκες είναι σε άρνηση, δεν μπορούν να δεχτούν τα συναισθήματα τους μέχρι να γίνει κάποιο γεγονός που θα φέρει αυτά τα συναισθήματα στην επιφάνεια. Αυτό το γεγονός μπορεί να είναι η γέννηση ενός άλλου παιδιού, ψυχοπιεστικές καταστάσεις, μια γυναίκα να μένει άτεκνη μέχρι την εμμηνόπαυση και οι εικόνες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Τι μπορεί να κάνει λοιπόν μια γυναίκα για να επεξεργαστεί αυτά τα συναισθήματα; Υπάρχουν πολλές διαθέσιμες επιλογές στις μέρες μας για κάθε γυναίκα που έχει κάνει έκτρωση. Η ψυχοθεραπεία και κυρίως το EMDR, μπορεί να βοηθήσει μια γυναίκα να επεξεργαστεί τα πολύπλοκα συναισθήματά της, να επιταγχύνει τη διαδικασία του πένθους και να ξεπεράσει τις ενοχές που νιώθει, και εν τέλει να ξεπεράσει την απώλεια.⁵ Sureda-Caldentey, B., et al. (2025). Effectiveness of an EMDR intervention for the prevention of post- traumatic symptoms in perinatal loss: a randomized pilot controlled trial. Frontiers in Psychiatry, 16.

Η διαδικασία του πένθους

Πολλές γυναίκες που έχουν επιλέξει την έκτρωση παλεύουν με τις ενοχές και αυτό τις κρατά μακριά από την συναισθηματική υποστήριξη που αξίζουν.

Αν έχετε κάνει άμβλωση δεν χρειάζεται να νιώθετε μόνη. Συνήθως οι γυναίκες δεν συζητούν για την έκτρωση επειδή πιστεύουν ότι είναι ενάντια στις αρχές τους και για αυτό νιώθουν ενοχές. Αυτές οι ενοχές όμως αποτελούν εμπόδιο για την βοήθεια που αξίζουν.

Η ανακούφιση είναι συνήθως η πιο συχνή αντίδραση μετά την άμβλωση. Αλλά όσο περνά ο καιρός, μπορεί μια γυναίκα να παλεύει με τα συναισθήματα της απώλειας για τους εξής λόγους:

• Δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν την ύπαρξη του μωρού της, κάποια φωτογραφία ή ανάμνηση.
• Ίσως να πιστεύει ότι δεν έχει το δικαίωμα να πενθήσει για την απώλειά της από τη στιγμή που επέλεξε την έκτρωση.
• Δεν έχει κάνει κάποιο μνημόσυνο ή τελετή για την απώλεια του παιδιού της.

Επίσης, ίσως μια γυναίκα να μην νιώθει ότι το πένθος της είναι δικαιολογημένο, έτσι συνεχίζει να καταπιέζει τα συναισθήματα της λύπης, της ντροπής και του θυμού. Δεν θέλει να συζητήσει για αυτό. Αλλά χρόνια αργότερα, όταν βιώσει μια άλλη σημαντική απώλεια ή μείνει ξανά έγκυος, το έντονος πένθος μπορεί να την αιφνιδιάσει και να σκέφτεται, "Γιατί αντιδρώ τόσο άσχημα σε αυτό; Έχω χάσει τον έλεγχο;"

Άμβλωση - ένα βαρύ μυστικό;

Πολλές γυναίκες κρατούν ως μυστικό την άμβλωση από τους δικούς της ανθρώπους, σιωπούν. Αυτό όμως οδηγεί στη συναισθηματική απομόνωση και στην καθυστέρηση της ψυχικής ανάρρωσης.

Δυστυχώς, η ανάγκη για ψυχολογική επούλωση μετά από μια έκτρωση είναι αναγκαία σε αρκετές περιπτώσεις, γιατί υπάρχει ένα μη εκδηλωμένο πένθος. Έτσι, δεν αναγνωρίζουν την απώλεια και δεν μπορούν να βρουν γαλήνη μέσα τους. Σύμφωνα με τα στοιχεία:

• Περίπου 1 στις 4 γυναίκες (24%) έχουν κάνει μια άμβλωση μέχρι την ηλικία των 45 ετών.⁸ Bearak, J., et al. (2020). Unintended pregnancy and abortion by income, region, and the legal status of abortion: estimates from a comprehensive model for 1990–2019. The Lancet Global Health, 8(9), e1152–e1161.
• Περίπου οι μισές γυναίκες (54%) είναι Χριστιανοί.
• Τέλος, περίπου 6 στις 10 γυναίκες που έχουν κάνει μια άμβλωση (59%) έχουν ήδη ένα ή περισσότερα παιδιά.¹ WHO. (2022). Abortion care guideline. World Health Organization.

Νομικό πλαίσιο και ενδείξεις

Στην Ελλάδα, η τεχνητή διακοπή της κύησης ρυθμίζεται από το Άρθρο 304 του Ποινικού Κώδικα. Η διαδικασία είναι νόμιμη και πραγματοποιείται αποκλειστικά σε αδειοδοτημένες ιατρικές μονάδες, εφόσον τηρούνται οι παρακάτω χρονικές προϋποθέσεις:

• Έως τη 12η εβδομάδα της κύησης: η άμβλωση επιτρέπεται ελεύθερα, χωρίς να απαιτείται ειδικός λόγος υγείας, αρκεί να υπάρχει η συναίνεση της εγκύου. Είναι η πιο συχνή περίπτωση διακοπής ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης.
• Έως τη 19η εβδομάδα: επιτρέπεται εάν η εγκυμοσύνη είναι αποτέλεσμα βιασμού, αποπλάνησης ανηλίκου, αιμομιξίας ή κατάχρησης γυναίκας ανίκανης να αντισταθεί.
• Έως την 24η εβδομάδα: επιτρέπεται εάν υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις ανωμαλιών του εμβρύου, οι οποίες διαπιστώνονται μέσω προγεννητικού ελέγχου (π.χ. υπερηχογράφημα, αμνιοπαρακέντηση).
• Χωρίς χρονικό περιορισμό (οποτεδήποτε): επιτρέπεται εάν υπάρχει αναπότρεπτος κίνδυνος για τη ζωή της εγκύου ή κίνδυνος σοβαρής και διαρκούς βλάβης της σωματικής ή ψυχικής της υγείας.

Σημαντικό: εάν η έγκυος είναι ανήλικη, απαιτείται συνήθως η συναίνεση ενός γονέα ή κηδεμόνα.

Η πράξη διενεργείται κατόπιν υπερηχογραφικής επιβεβαίωσης ηλικίας κύησης και ενημέρωσης για μεθόδους (φαρμακευτική/χειρουργική), κινδύνους και εναλλακτικές. Η γυναίκα δικαιούται εμπιστευτικότητα, σεβασμό, και πρόσβαση σε μετέπειτα αντισύλληψη και ψυχολογική υποστήριξη. Καθώς οι λεπτομέρειες μπορεί να τροποποιούνται, συνιστάται επικαιροποίηση βάσει επίσημων κρατικών πηγών και ιατρικής γνωμάτευσης, ώστε οι αποφάσεις να λαμβάνονται με πλήρη και αξιόπιστη ενημέρωση.

Στίγμα και άμβλωση

Το στίγμα που έχει σχέση με την άμβλωση, πολλές φορές, προκαλεί έλλειψη συμπόνιας και κατανόησης από τους άλλους λόγω της κριτικής και των θρησκευτικών προκαταλήψεων.⁴ Rocca, C. H., et al (2021). Emotions over five years after denial of abortion in the United States: Contextualizing the effects of abortion denial on women’s health and lives. Social Science & Medicine, 269, 113567. Αλλά η δύσκολη απόφαση για την διακοπή μιας απρόσμενης εγκυμοσύνης είναι μια προσωπική και δύσκολη απόφαση για κάθε γυναίκα, με το πένθος να είναι κάποιες φορές αναπόφευκτο.

Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που μια κοινωνία κατέκρινε ολοκληρωτικά την άμβλωση με αποτέλεσμα οι γυναίκες να νιώθουν ενοχές για αυτή την επιλογή τους. Υπάρχουν ακόμη γυναίκες που νιώθουν τύψεις, ενοχές, ντροπή και πένθος μετά από την εμπειρία μιας άμβλωσης και αυτό βαραίνει τη ζωή τους, μέχρι να τα επεξεργαστούν με την ψυχοθεραπεία ή το EMDR.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, 1 στις 4 γυναίκες έχουν κάνει μια άμβλωση. Αν και πολλές γυναίκες βιώνουν ανακούφιση, για εκείνες που αισθάνονται θλίψη ή ενοχές, η διαδικασία επεξεργασίας αυτών των συναισθημάτων είναι σημαντική για την ψυχική τους ισορροπία.² Rocca, C. H., et al. (2020). Emotions and decision rightness over five years following an abortion: An examination of decision difficulty and abortion stigma. Social Science & Medicine, 248, 112704. ⁹ Stotland, N. L., & Shrestha, A. D. (2018). More Evidence That Abortion Is Not Associated With Increased Risk of Mental Illness. JAMA Psychiatry, 75(8), 775.

Οι μελέτες δείχνουν ότι οι γυναίκες που έχουν αυξημένες πιθανότητες να βιώσουν αρνητικά συναισθήματα μετά την επέμβαση ή ένα ψυχολογικό τραύμα είναι:​⁷ Howard, L. M., et al. (2025). Women’s reproductive mental health: currently available evidence and future directions for research, clinical practice and health policy. World Psychiatry, 24(2), 196–215.

• Γυναίκες που αισθάνθηκαν πίεση από το περιβάλλον τους (σύντροφο, οικογένεια) για να προχωρήσουν στην άμβλωση, χωρίς να αισθάνονται ότι η απόφαση ήταν δική τους επιλογή.
• Γυναίκες που βίωσαν έντονη αμφιθυμία κατά τη λήψη της απόφασης. Η αμφιθυμία (ανάμεικτα συναισθήματα) είναι συχνή, αλλά όταν είναι πολύ έντονη ή συνοδεύεται από έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης, μπορεί να δυσκολέψει τη συναισθηματική ανάκαμψη.
• Γυναίκες με ιστορικό ψυχικών διαταραχών (κατάθλιψη, άγχος) πριν την άμβλωση.
• Γυναίκες που αντιμετώπισαν σοβαρά εμπόδια πρόσβασης ή νομικούς περιορισμούς, ιδιαίτερα σε κοινωνικά ευάλωτες ομάδες.¹¹ Ogbu-Nwobodo, L., et al. (2022). Mental Health Implications of Abortion Restrictions for Historically Marginalized Populations. New England Journal of Medicine, 387(17), 1613–1617.

Κάθε γυναίκα αξίζει κατανόηση και υποστήριξη 

Είναι σημαντικό κάθε γυναίκα να δώσει προσοχή σε όσα έχει να της πει το σώμα και τα συναισθήματά της. Όταν τελικά μια γυναίκα αναγνωρίζει την ανάγκη να συμφιλιωθεί με την άμβλωση, τότε ξεκινά η διαδικασία της επούλωσης. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να προσφέρει την κατάλληλη υποστήριξη που χρειάζεται μια γυναίκα.

Επίσης, με τη βοήθεια του EMDR κάθε γυναίκα μπορεί να επεξεργαστεί τα ψυχολογικά τραύματα μιας άμβλωσης και το πένθος της, ταχύτερα και αποτελεσματικά.

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

Βιβλιογραφία

1. ↸1.WHO. (2022). Abortion care guideline. World Health Organization. [Abortion care guidelines]
2. ↸2.Rocca, C. H., et al. (2020). Emotions and decision rightness over five years following an abortion: An examination of decision difficulty and abortion stigma. Social Science & Medicine, 248, 112704. [Emotions following abortion]
3. ↸3.APA. (2022) The facts about abortion and mental health. American Psychological Association. [Abortion and mental health]
4. ↸4.Rocca, C. H., et al (2021). Emotions over five years after denial of abortion in the United States: Contextualizing the effects of abortion denial on women’s health and lives. Social Science & Medicine, 269, 113567. [Denial of abortion]
5. ↸5.Sureda-Caldentey, B., et al. (2025). Effectiveness of an EMDR intervention for the prevention of post- traumatic symptoms in perinatal loss: a randomized pilot controlled trial. Frontiers in Psychiatry, 16. [EMDR Effectiveness in perinatal loss]
6. ↸6.Biggs, M. A.,et al. (2017). Women’s Mental Health and Well-being 5 Years After Receiving or Being Denied an Abortion. JAMA Psychiatry, 74(2), 169. [Abortion and Mental Health Outcomes]
7. ↸7.Howard, L. M., et al. (2025). Women’s reproductive mental health: currently available evidence and future directions for research, clinical practice and health policy. World Psychiatry, 24(2), 196–215. [Abortion Mental Health Evidence Review]
8. ↸8.Bearak, J., et al. (2020). Unintended pregnancy and abortion by income, region, and the legal status of abortion: estimates from a comprehensive model for 1990–2019. The Lancet Global Health, 8(9), e1152–e1161. [Abortion Global Prevalence Data]
9. ↸9.Stotland, N. L., & Shrestha, A. D. (2018). More Evidence That Abortion Is Not Associated With Increased Risk of Mental Illness. JAMA Psychiatry, 75(8), 775. [Abortion Safety Mental Health Data]
10. ↸10.American Psychological Association. (2008). Report of the Task Force on Mental Health and Abortion. [APA Report: Mental Health & Abortion]
11. ↸11.Ogbu-Nwobodo, L., et al. (2022). Mental Health Implications of Abortion Restrictions for Historically Marginalized Populations. New England Journal of Medicine, 387(17), 1613–1617. [Abortion Restrictions and Mental Health]
12. ↸12.Foster, D. G., et al. (2018). Comparison of Health, Development, Maternal Bonding, and Poverty Among Children Born After Denial of Abortion vs After Pregnancies Subsequent to an Abortion. JAMA Pediatrics, 172(11), 1053. [Abortion Denial Affects Children's Wellbeing]
13. ↸13.Steinberg, J. R., & Finer, L. B. (2011). Examining the association of abortion history and current mental health: A reanalysis of the National Comorbidity Survey using a common-risk-factors model. Social Science & Medicine, 72(1), 72–82. [Abortion and Mental Health]