Πως μπορείτε να καταλάβετε ότι η ψυχοθεραπεία είναι αποτελεσματική

ψυχοθεραπεία, επιτυχημένη ψυχοθεραπεία ,αξιολόγηση της προόδου στην ψυχοθεραπεία

Αποτελεσματικότητα Ψυχοθεραπείας

Είναι πάρα πολύ συχνό οι άνθρωποι να αναρωτιούνται για την αποτελεσματικότητα της ψυχοθεραπείας. Το θέμα με την ψυχοθεραπεία είναι, ότι δεν λειτουργεί με τον τρόπο που λειτουργεί η φαρμακευτική αγωγή, όταν κάποιος έχει συμπτώματα, παίρνει το φάρμακο στοχεύοντας σε αυτά τα συμπτώματα και μετά από λίγες ημέρες ή ώρες, τα συμπτώματα υποχωρούν. Όμως με την ψυχοθεραπεία χρειάζεται περισσότερος χρόνος για να βρεθεί και να θεραπευτεί η ρίζα της πληγής.

Δεν είναι πάντα εύκολο να καταλάβετε αν η ψυχοθεραπεία βελτιώνει τη ζωή σας. Ίσως να σκέφτεστε ʺΕίναι ωραίο να έχω κάποιον να μιλήσω για τα προβλήματά μου, αλλά είναι αυτός ο στόχος της ψυχοθεραπείας;ʺ , ʺΝιώθω καλά στην ψυχοθεραπεία, αλλά άραγε προοδεύω ουσιαστικά;ʺ ή ʺΌταν τελειώνει μία συνεδρία ψυχοθεραπείας μπορεί να νιώθω χειρότερα, αυτό άραγε σημαίνει ότι δεν με βοηθά;ʺ Σαν ψυχίατρος κάνω πολλές συζητήσεις στο ιατρείο και τέτοιες σκέψεις των θεραπευομένων εμφανίζονται όταν προσπαθώ να τους ενθαρρύνω να δοκιμάσουν την ψυχοθεραπεία ή όταν προσπαθώ να τους βοηθήσω όταν κολλάνε με την ψυχοθεραπεία.

Αν έχετε αμφιβολίες για τη διαδικασία ή αν νιώθετε μπερδεμένοι (ή απλά βλέπετε τον ψυχοθεραπευτή σας και ελπίζετε να σας έρθει η επιφοίτηση!), καλό είναι να ξεκαθαρίσετε τα χαρακτηριστικά της βελτίωσης και της επιτυχίας στην ψυχοθεραπεία.

Ποια είναι τα στοιχεία που κάνουν επιτυχημένη την ψυχοθεραπεία;

Μπορεί να είναι δύσκολο να κατανοήσετε το στόχο της ψυχοθεραπείας, ή το πως λειτουργεί. Δεν είναι τόσο ξεκάθαρο το πότε θα γίνετε καλύτερα. Η ψυχοθεραπεία συνοδεύεται από την ισχυρή αίσθηση του άγνωστου για πολλούς ανθρώπους, και μπορεί να είναι δύσκολο να εμπιστευθείτε μια αόριστη διαδικασία. Είναι δύσκολο λοιπόν να μετρηθεί ή να εξηγηθεί γενικά η επιτυχία της ψυχοθεραπείας γιατί αφορά διαφορετικά στοιχεία για κάθε άνθρωπο, διαφορετικές μορφές ψυχοθεραπείας, διαφορετικές διαταραχές, ψυχοσωματικά συμπτώματα ή θεραπευτικούς στόχους.

Η απάντηση λοιπόν στο πότε είναι επιτυχημένη η ψυχοθεραπεία είναι πολύπλοκη επειδή ορίζεται ξεχωριστά και εξαρτάται από τη μέθοδο θεραπείας και το τι αντιμετωπίζει κανείς. Υπάρχουν πάνω από 200 ταξινομημένα ψυχικά νοσήματα, ενώ κάποιοι θεραπευόμενοι απλά ξεκινούν ψυχοθεραπεία με σκοπό την αυτοβελτίωση. Έτσι υπάρχουν πιθανώς χιλιάδες υποθέσεις και πιθανές απαντήσεις σε αυτή την ερώτηση.

Επίσης, η απάντηση για κάθε άνθρωπο που κάνει ψυχοθεραπεία εξαρτάται από το τι ζητά από την ψυχοθεραπεία (το ιατρικό και προσωπικό ιστορικό, τα συμπτώματα, τους στόχους της ψυχοθεραπείας, το υπόβαθρο) από ποιον λαμβάνει τη θεραπεία (την εκπαίδευση, την εμπειρία του ψυχοθεραπευτή). Για παράδειγμα, η αξιολόγηση της επιτυχίας της γνωστικής συμπεριφορικής ψυχοθεραπείας για το κοινωνικό άγχος είναι πολύ διαφορετική από την επιτυχία της ψυχοθεραπείας ζεύγους για τα συζυγικά προβλήματα.

Οι στόχοι και η επιτυχία στην ψυχοθεραπεία αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου, καθώς η ψυχοθεραπεία από μόνη της είναι μια πολύ δυναμική διαδικασία

Όπως στις συζητήσεις που κάνετε στις σχέσεις σας, έτσι και στην αρχή της ψυχοθεραπείας οι συζητήσεις είναι πιο επιφανειακές μέχρι ο θεραπευόμενος να αισθανθεί άνετα. Οι στόχοι του θεραπευόμενου ίσως στην αρχή να είναι πιο επιφανειακοί (π.χ. θέλω να κοιμάμαι καλύτερα). Αλλά όσο δουλεύετε με τον ψυχοθεραπευτή κατανοείτε πιο βαθιά τα συμπτώματά σας (σκέφτεστε:ʺ Δεν κοιμάμαι καλά επειδή έχω ένα ψυχικό τραύμα και βλέπω εφιάλτεςʺ), το οποίο με τη σειρά του αλλάζει τους στόχους της ψυχοθεραπείας, την βελτίωση και ίσως και την αλλαγή του τύπου της ψυχοθεραπείας.

Ο ψυχοθεραπευτής επίσης μαθαίνει περισσότερα για τον θεραπευόμενο από τη συμπεριφορά του, τον τρόπο σκέψης και το πως εκφράζεται στις συνεδρίες, που μπορεί να υποδηλώνει την επιτυχία. Αυτά τα 45 λεπτά της συνεδρίας αποτελούν ένα μοντέλο που δείχνει πως ο θεραπευόμενος δρα στον πραγματικό κόσμο. Η παρατήρηση του θεραπευόμενου με την πάροδο του χρόνου, οδηγεί στην καλύτερη κατανόηση του, και έτσι ο ψυχοθεραπευτής μπορεί να κατανοεί ή να ερμηνεύει καλύτερα τις συμπεριφορές και τις σκέψεις του θεραπευόμενου.

Για παράδειγμα, ένας ψυχοθεραπευτής ίσως να παρατηρεί ότι αλλάζετε θέμα κάθε φορά που αναφέρετε το σύντροφό σας. Μετά από κάποιες συνεδρίες, ο ψυχοθεραπευτής μπορεί να πει, ʺΠαρατηρώ ότι κάθε φορά που ρωτάω για το σύντροφό σου αλλάζεις θέμα,ʺ πράγμα το οποίο μπορεί να ανοίξει τη συζήτηση για το νόημα πίσω από αυτή την αντίδραση, και στο μέλλον επιτρέπει μεγαλύτερη επίγνωση ή κατανόηση. Ο θεραπευόμενος ίσως προηγουμένως να μην είχε επίγνωση αυτών των συμπεριφορών, των σκέψεων ή των διαπροσωπικών μοτίβων, έτσι αυτή η γνώση ή η αλλαγή στην συμπεριφορά ίσως να θεωρείται ʺεπιτυχίαʺ στην ψυχοθεραπεία και θα ήταν κάπως απροσδόκητο και δύσκολο να προβλεφθεί εκ των προτέρων.

Υπάρχουν κάποιοι τρόποι για να αξιολογήσετε την πρόοδο σας στην ψυχοθεραπεία

Τελικά, η επιτυχημένη ψυχοθεραπεία σημαίνει ότι διαχειρίζεστε καλύτερα τα συμπτώματά σας ή ότι υποχωρούν, και νιώθετε ότι έχετε επιτύχει το στόχο σας ή έχετε αυξήσει την αυτογνωσία σας εκτός ψυχοθεραπείας.

Αν ξεκινήσατε την ψυχοθεραπεία λόγω συμπτωματικά, όπως για να αντιμετωπίσετε θέματα άγχους, μπορείτε να δείτε αν τα συμπτώματά σας μειώθηκαν, ή αν παρεμβαίνουν στην καθημερινότητά σας λιγότερο συχνά. Για παράδειγμα, ίσως να νιώθετε λιγότερο αγχωμένοι, ίσως να έχετε λιγότερες κρίσεις πανικού ή να κοιμάστε περισσότερες ώρες τη νύχτα.

Μερικές φορές οι ψυχοθεραπευτές χρησιμοποιούν αντικειμενικές μετρήσεις που βοηθούν στην παρακολούθηση των συμπτωμάτων και  δείχνουν σαφή βελτίωση. Ένα κοινό παράδειγμα είναι η κλίμακα αξιολόγησης της βελτίωσης ή της επιδείνωσης της κατάθλιψης που ονομάζεται Ερωτηματολόγιο για την Υγεία των Ασθενών (PHQ-9).

Μπορείτε, ωστόσο, να παρακολουθείτε εύκολα μόνοι σας τα συμπτώματά σας εκτός συνεδριών. Ίσως να το κάνετε βαθμολογώντας το άγχος σας καθημερινά σε μια κλίμακα από το 1-10, και να το παρακολουθείτε. Ή, αν παθαίνετε κρίσεις πανικού, να καταγράφετε τον αριθμό των κρίσεων πανικού, τη διάρκειά τους, και πόσο σας αναστατώνουν σε μια κλίμακα από το 1-10. (Αυτές οι πληροφορίες θα βοηθήσουν τον ψυχοθεραπευτή σας να κατανοήσει καλύτερα τα συμπτώματά σας και να αναζητήσει τις αφορμές και τα μοτίβα που προκαλούν βελτίωση ή επιδείνωση).

Να θυμάστε ότι αυτή δεν θα είναι μια απόλυτα γραμμική διαδικασία, και μερικές φορές μπορεί να έχετε άσχημες μέρες ή ακόμη και εβδομάδες. Οι πτώσεις ή η σταθερότητα που παρατηρείτε όταν παρακολουθείτε τα συμπτώματα δεν σημαίνουν ότι η πρόοδος σας έχει σταματήσει ή ότι η ψυχοθεραπεία δεν λειτουργεί. Είναι πολύ πιο σημαντικό να δίνετε σημασία στις μεγάλες αλλαγές και να μην ασχολείστε συνέχεια με τις λεπτομέρειες των αλλαγών  της καθημερινότητας.

Μια άλλη μέτρηση της επιτυχίας είναι η συμπεριφορική αλλαγή. Πολλές φορές οι ψυχοθεραπευτές αξιολογούν την πρόοδο με τις συμπεριφορικές αλλαγές , τη μείωση της υπερβολικής κατανάλωσης φαγητού και της βουλιμίας, την βελτίωση των κοινωνικών δεξιοτήτων για το κοινωνικό άγχος.

Για ένα άτομο με κατάθλιψη, για παράδειγμα, οι αλλαγές στη συμπεριφορά ίσως να είναι προφανείς και να περιλαμβάνουν την προθυμία να σηκωθεί το άτομο από το κρεβάτι, τη βελτίωση της κοινωνικότητας και την αποφυγή της απομόνωσης, και ανάλογα με τη σοβαρότητα, τις λειτουργικές  ικανότητες της καθημερινότητας όπως το ντους, το φαγητό, και η προσεγμένη εμφάνιση. Οι αλλαγές στη συμπεριφορά δεν γίνονται εύκολα, αλλά αφορούν την επιτυχία όταν παρατηρούνται και η βαθμιαία βελτίωση είναι αξιοσημείωτη.

Δεν είναι η πρόοδος πάντα προφανής και αισθητή

Εκτός από τις προφανείς αλλαγές υπάρχουν και άλλες ενδείξεις που δεν είναι αισθητές. Όταν κάνετε ψυχοθεραπεία για να κατανοήσετε τον εαυτό σας: Η επιτυχία σημαίνει ότι έχετε εμβαθύνει αρκετά. Με άλλα λόγια, κατανοείτε τον εαυτό σας, τα συναισθήματά σας, και τις συμπεριφορές σας πολύ περισσότερο από ότι πριν ξεκινήσετε ψυχοθεραπεία.

Μια ακόμη βοηθητική μέτρηση είναι αν πραγματικά εφαρμόζετε όσα μαθαίνετε στην ψυχοθεραπεία. Επίσης γνωρίζετε ότι η ψυχοθεραπεία έχει αποτελέσματα αν εφαρμόζετε όσα μαθαίνετε στις συνεδρίες έξω από αυτές και βλέπετε ότι αποδίδουν. Αυτό μπορεί να μοιάζει με τις αλλαγές στη συμπεριφορά αλλά είναι λιγότερο αντικειμενικό. Η ψυχοθεραπεία λειτουργεί αν μπορείτε να θέσετε όρια, να εμπιστεύεστε τον εαυτό σας και τις αποφάσεις σας χωρίς να ζητάτε επιβεβαίωση,  να εκτιμάτε τον εαυτό σας και τους άλλους, ή να βάζετε σε προτεραιότητα τις ανάγκες και τις απαιτήσεις σας με πιο ισορροπημένο τρόπο. Όταν ο θεραπευόμενος παρακολουθεί συγκεκριμένα πράγματα εκτός συνεδριών τότε αυξάνει την επίγνωση της βελτίωσης του.

Για παράδειγμα, ένας θεραπευόμενος κρατούσε ημερολόγιο καθημερινά μεταξύ των συνεδριών για να καταγράφει συναισθήματα, συμπεριφορές (βλάβη στον εαυτό, αυτοκτονικές τάσεις, άλλες προβληματικές συμπεριφορές που επηρεάζουν την ποιότητα της ζωής), τις αλληλεπιδράσεις με τους άλλους (π.χ. με ποιους έχανε την ψυχραιμία του), και ποιες δεξιότητες χρησιμοποιούσε προς το παρόν (π.χ. βαθιές αναπνοές αντί για αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές). Σε αυτές τις περιπτώσεις, η επίγνωση από μόνη της, μιας σκέψης, ενός συναισθήματος ή μιας συμπεριφοράς, μπορεί να είναι δείκτης επιτυχίας.

Επιπλέον, η ψυχοθεραπεία λειτουργεί αν νιώθετε ότι δεν την έχετε ανάγκη τακτικά, τα προβλήματά σας δεν σας φαίνονται επείγοντα, ή γενικά νιώθετε καλύτερα και μπορείτε να αντιμετωπίσετε καταστάσεις μόνοι σας. Αλλά είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσετε ότι μπορεί να πάρει καιρό για να επιτύχετε τους στόχους σας στην ψυχοθεραπεία. Ίσως να μην φτάσετε άμεσα στο στόχο σας, αλλά αν νιώθετε ότι κάνετε πρόοδο, αυτό είναι ένα καλό σημάδι.

Πολλές φορές όταν αισθάνεστε χειρότερα είναι ένδειξη επιτυχίας

Χωρίς να ακουστεί κλισέ, σίγουρα θα νιώσετε άσχημα πριν τα πράγματα καλυτερεύσουν. Η αλλαγή είναι δύσκολη και μπορεί να πονάει. Η αποτελεσματική ψυχοθεραπεία δεν σημαίνει ότι πάντα θα νιώθετε καλά επειδή συχνά απαιτείται από τους θεραπευόμενους να εξετάζουν και να αλλάζουν μακροχρόνια μοτίβα συμπεριφοράς. Η ψυχοθεραπεία επίσης απαιτεί οι θεραπευόμενοι να αντιμετωπίζουν όσα πράγματα απέφευγαν (θέματα, συναισθήματα, ανθρώπους) , και αυτό μπορεί να προκαλέσει επώδυνα συναισθήματα. Και αυτό δεν πρέπει να σας αποθαρρύνει από το να συνεχίσετε την ψυχοθεραπεία.

Ο τελικός στόχος της ψυχοθεραπείας δεν είναι απλά να είστε ʺχαρούμενοι ʺ και να μην αισθάνεστε άλλα συναισθήματα, όπως η θλίψη ή ο θυμός. Η πρόοδος στην ψυχοθεραπεία  σημαίνει ότι επιτρέπετε στον εαυτό σας να παρατηρήσει και να βιώσει όλα τα συναισθήματα. Η συνεχής και αέναη ευτυχία δεν είναι πραγματικότητα. Η ευτυχία είναι ένα από τα πολλά συναισθήματα. Δεν μπορείτε να νιώθετε ευτυχία και να μην νιώθετε πόνο.

Μπορείτε να συζητήσετε με τον ψυχοθεραπευτή σας για την πρόοδο σας

Δεδομένου του πόσο δύσκολο είναι να ορίσουμε την επιτυχία στην ψυχοθεραπεία, είναι μια καλή ιδέα να συζητήσετε τους στόχους σας με τον ψυχοθεραπευτή σας και από αυτό θα προκύψουν πολλές ερωτήσεις για την εξέλιξη σας.

Πρώτα από όλα, θα συζητήσετε με τον ψυχοθεραπευτή τους λόγους που σας οδήγησαν στην ψυχοθεραπεία και τι στόχους έχετε (αν δεν είστε απολύτως βέβαιοι, ο ψυχοθεραπευτής θα σας βοηθήσει).

Στη συνέχεια, ιδανικά στην αρχή της ψυχοθεραπείας , ο θεραπευόμενος (ή η οικογένεια, το ζευγάρι κλπ.) και ο ψυχοθεραπευτής ορίζουν την πρόοδο που πρέπει να γίνεται με τον καιρό. Η καλύτερη λύση είναι να ρωτήσετε ευθέως τον ψυχοθεραπευτή σας :Πώς θα καταλάβω ότι η ψυχοθεραπεία λειτουργεί ή αν βελτιώνομαι;

Οι ψυχοθεραπευτές κάνουν μετρήσεις των διαφορετικών συμπτωμάτων για να αξιολογήσουν πως τα πάει ο θεραπευόμενος ή αν βελτιώνεται, αλλά επίσης ελέγχουν άμεσα τον θεραπευόμενο και κάνουν μια συζήτηση για το εάν η ψυχοθεραπεία είναι βοηθητική ή αν υπάρχουν πτυχές που χρειάζονται περισσότερη δουλειά.

Και αν , όπως εξελίσσεται η ψυχοθεραπεία δεν είστε σίγουρος για το τι εννοεί ο ψυχοθεραπευτής σας όταν λέει, ʺ Η σημερινή πρόοδος ήταν μεγάλη,ʺ δεν θα τον πληγώσετε αν τον ρωτήσετε ευθέως τι ακριβώς εννοεί.

Θέλετε να είστε στην ίδια σελίδα με τον ψυχοθεραπευτή σας, ειδικά όσον αφορά τους στόχους της ψυχοθεραπείας και την πρόοδο που κάνετε. Αν ο ψυχοθεραπευτής σας κάνει σχόλια για την πρόοδό σας αλλά εσείς δεν την νιώθετε, καλό θα ήταν να τον ρωτήσετε που βασίζει τη σκέψη του. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να είναι δύσκολη και άβολη για αυτό ίσως να μην νιώθετε πάντα ότι βελτιώνεστε, και για αυτό είναι σημαντικό να ελέγχετε με τον ψυχοθεραπευτή σας τους στόχους σας για την ψυχοθεραπεία.

Σαν ψυχοθεραπευτής, προσπαθώ να είμαι προσεκτικός με τις λέξεις που χρησιμοποιώ, και ακόμη και τις εκφράσεις ή τη γλώσσα του σώματος. Ξέρω ότι όλα αναλύονται και επιδρούν στον θεραπευόμενο και πάντα βάζω τα δυνατά μου για να αντιλαμβάνομαι τις σκέψεις ή τις αντιδράσεις των θεραπευόμενων πριν πω ή κάνω κάτι. Προσπαθώ να μην  ενθαρρύνω χωρίς λόγους τους θεραπευόμενους.

Όλοι οι ψυχοθεραπευτές μαζί και εγώ είμαστε άνθρωποι, και ακόμη και αν σκεφτόμαστε πολύ τι θα πούμε ή τι θα κάνουμε, δεν είμαστε τέλειοι. Για αυτό αν ο ψυχοθεραπευτής σας λέει κάτι (ή ίσως να κάνει κάποιο νεύμα) και θέλετε να ξέρετε γιατί το κάνει, απλά ρωτήστε τον. Θέλετε να χτίσετε μια θεραπευτική σχέση στην οποία θα μπορείτε να ρωτάτε και να ζητάτε περισσότερες διευκρινίσεις ή εξηγήσεις για να νιώθετε ασφαλείς. Αυτό μπορεί να πάρει λίγο χρόνο, αλλά πρέπει να γίνει. Όταν συμβαίνει αυτό, είναι δείκτης της επιτυχημένης ψυχοθεραπείας.
gdpr-image
This website uses cookies to improve your experience. By using this website you agree to our Data Protection Policy.
Read more