Συναισθηματική Νοημοσύνη
Αναγνωρίζετε τα συναισθήματα που νιώθετε; Μπορείτε να διαχειριστείτε τα συναισθήματά σας χωρίς να σας κατακλύζουν; Μπορείτε να αντιλαμβάνεστε τα συναισθήματα των άλλων και να ανταποκρίνεστε με τρόπο λειτουργικό στην επικοινωνία; Αν απαντήσατε «ναι» σε τέτοιου τύπου ερωτήματα, είναι πιθανό να χρησιμοποιείτε ορισμένες δεξιότητες που συνδέονται με τη συναισθηματική νοημοσύνη.
Τι είναι η συναισθηματική νοημοσύνη;
Η συναισθηματική νοημοσύνη αναφέρεται στην ικανότητα ενός ατόμου να αναγνωρίζει, να κατανοεί και να ρυθμίζει τα συναισθήματά του, καθώς και να αντιλαμβάνεται με μεγαλύτερη ακρίβεια τις συναισθηματικές αντιδράσεις των άλλων. Στη βιβλιογραφία έχει συσχετιστεί με πτυχές της ψυχολογικής ευεξίας, της διαπροσωπικής λειτουργικότητας και της προσαρμογής στην καθημερινότητα, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι λειτουργεί ως αυτόνομος ή καθολικός παράγοντας επιτυχίας, υγείας ή ανθεκτικότητας.
Σε αντίθεση με πιο σταθερούς γνωστικούς δείκτες, ορισμένες δεξιότητες που σχετίζονται με τη συναισθηματική νοημοσύνη μπορούν να καλλιεργηθούν μέσα από εκπαίδευση, αναστοχασμό, ψυχοθεραπευτική εργασία και συστηματική εξάσκηση στην επικοινωνία και στην αυτοπαρατήρηση.
Βασικές δεξιότητες
Η αυτογνωσία αφορά την ικανότητα να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά μας, να κατανοούμε πότε εμφανίζονται και να παρατηρούμε πώς επηρεάζουν τη συμπεριφορά μας.
- Η αυτορρύθμιση αφορά τη διαχείριση δύσκολων συναισθημάτων και την προσπάθεια να μη μετατρέπουμε την ένταση ή την παρόρμηση σε βεβιασμένες πράξεις.
- Τα κίνητρα σχετίζονται με την ικανότητα να παραμένουμε προσανατολισμένοι σε στόχους και αξίες, ακόμη και όταν υπάρχουν δυσκολίες ή ματαιώσεις.
- Η ενσυναίσθηση αφορά την κατανόηση της συναισθηματικής εμπειρίας των άλλων χωρίς να ταυτιζόμαστε πλήρως με αυτήν.
- Οι κοινωνικές δεξιότητες αφορούν την επικοινωνία, τη συνεργασία, την ενεργητική ακρόαση και τη διαχείριση σχέσεων σε προσωπικό και επαγγελματικό επίπεδο.
Γιατί είναι σημαντική η συναισθηματική νοημοσύνη;
Η συναισθηματική νοημοσύνη έχει μελετηθεί ως παράγοντας που πιθανόν σχετίζεται με την ακαδημαϊκή πορεία, την ψυχολογική ευεξία και ορισμένες πτυχές της επαγγελματικής λειτουργικότητας. Η σημασία της δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως απόλυτη ή αυτόματη, αλλά ως ένα από τα στοιχεία που μπορούν να υποστηρίξουν πιο λειτουργική προσαρμογή στην καθημερινότητα.
Στον επαγγελματικό χώρο, η υψηλότερη συναισθηματική νοημοσύνη έχει συσχετιστεί σε ορισμένες μελέτες με καλύτερη συνεργασία, μεγαλύτερη προσαρμοστικότητα στις αλλαγές και αποτελεσματικότερη διαχείριση του στρες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι τα ίδια αποτελέσματα εμφανίζονται σε κάθε άτομο ή σε κάθε εργασιακό περιβάλλον.
Υπάρχουν ενδείξεις ότι η συναισθηματική νοημοσύνη συνδέεται με πιο αποτελεσματική επικοινωνία και διαχείριση ομάδας.2 Παρ’ όλα αυτά, η αναγνώριση ή η υποστήριξη ατόμων με έντονο στρες δεν υποκαθιστά επαγγελματική ψυχική φροντίδα όταν αυτή είναι απαραίτητη.
Οφέλη και όρια
Η συναισθηματική νοημοσύνη συνδέεται με δεξιότητες που μπορεί να διευκολύνουν την επικοινωνία, τη συνεργασία και τη διαχείριση απαιτητικών καταστάσεων στην καθημερινότητα και στην εργασία. Παράλληλα, η σχέση της με την ευεξία και τη λειτουργικότητα είναι πολυπαραγοντική και επηρεάζεται επίσης από την προσωπικότητα, το περιβάλλον, το ιστορικό ζωής, τη στήριξη που λαμβάνει το άτομο και την τυχόν παρουσία ψυχικών ή σωματικών δυσκολιών.
Η καλλιέργεια σχετικών κοινωνικοσυναισθηματικών δεξιοτήτων στην παιδική και εφηβική ηλικία θεωρείται χρήσιμη, χωρίς να μπορεί να προβλεφθεί γραμμικά η μελλοντική πορεία κάθε ατόμου.
Η συναισθηματική νοημοσύνη έχει συσχετιστεί με δείκτες ψυχολογικής ευεξίας και λειτουργικότητας. Η σχέση αυτή είναι πολυπαραγοντική και δεν σημαίνει ότι από μόνη της εξασφαλίζει καλύτερη σωματική ή ψυχική υγεία.
1. Σχέση με το στρες και την υγεία
Στην καθημερινότητα, η αυτογνωσία και η καλύτερη αναγνώριση συναισθημάτων μπορεί να βοηθούν ένα άτομο να αντιληφθεί νωρίτερα πότε πιέζεται, πότε δυσκολεύεται και πότε χρειάζεται στήριξη.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η συναισθηματική νοημοσύνη «θεραπεύει» τις συνέπειες του στρες ή προλαμβάνει από μόνη της σωματικές νόσους.
Το χρόνιο στρες έχει συσχετιστεί στη βιβλιογραφία με αυξημένο καρδιομεταβολικό κίνδυνο.1 Η σχέση αυτή είναι σύνθετη και επηρεάζεται από πολλούς βιολογικούς, ψυχολογικούς και συμπεριφορικούς παράγοντες.
Αντί να παρουσιάζουμε τη συναισθηματική νοημοσύνη ως μέσο πρόληψης ή αντιμετώπισης σωματικών παθήσεων, είναι ασφαλέστερο να λέμε ότι η βελτίωση της συναισθηματικής επίγνωσης και της ρύθμισης του στρες μπορεί να αποτελεί μέρος μιας συνολικότερης φροντίδας της υγείας.
Αν βιώνετε επίμονη θλίψη, έντονο άγχος, επαγγελματική εξουθένωση ή σημαντική έκπτωση της λειτουργικότητάς σας, απευθυνθείτε σε ψυχίατρο ή ψυχολόγο για αξιολόγηση.
2. Αυτοδιαχείριση
Η αυτοδιαχείριση συνδέεται με την ικανότητα να αναγνωρίζουμε πώς νιώθουμε και να επιλέγουμε πιο λειτουργικούς τρόπους αντίδρασης όταν βρισκόμαστε υπό πίεση.
Δεν σημαίνει απουσία θυμού, φόβου ή απογοήτευσης, αλλά μεγαλύτερη δυνατότητα παρατήρησης και ρύθμισης πριν περάσουμε στην πράξη.
Η ενίσχυση της αυτοδιαχείρισης μπορεί να υποστηρίξει χρήσιμες επαγγελματικές δεξιότητες σε ρόλους με αυξημένες απαιτήσεις επικοινωνίας, ευθύνης και λήψης αποφάσεων. Παρ’ όλα αυτά, δεν εγγυάται επιτυχία ούτε εξαλείφει από μόνη της το άγχος, τις συγκρούσεις ή την ψυχική επιβάρυνση.
Σε αρκετά οργανωσιακά πλαίσια, τα άτομα με υψηλότερη συναισθηματική νοημοσύνη φαίνεται να διαχειρίζονται πιο λειτουργικά τις διαφωνίες και τη συνεργασία, χωρίς αυτό να αποτελεί καθολικό κανόνα.
3. Ανθεκτικότητα
Η ψυχική ανθεκτικότητα επηρεάζεται επίσης από πολλούς άλλους παράγοντες, όπως η ασφάλεια του περιβάλλοντος, οι εμπειρίες ζωής, η κοινωνική στήριξη, τα χαρακτηριστικά προσωπικότητας και η πρόσβαση σε κατάλληλη βοήθεια.
Επομένως, είναι προτιμότερο να αναφερόμαστε στη συναισθηματική νοημοσύνη ως πιθανό υποστηρικτικό παράγοντα της ψυχικής προσαρμογής και όχι ως αυτόνομο μηχανισμό που εξουδετερώνει τις συνέπειες των δυσκολιών.
EQ και IQ
Πρόκειται για διαφορετικές αλλά εν μέρει συμπληρωματικές διαστάσεις της ανθρώπινης λειτουργικότητας. Ο δείκτης γνωστικών ικανοτήτων δεν αποτυπώνει πλήρως τον τρόπο με τον οποίο ένα άτομο αναγνωρίζει, εκφράζει ή ρυθμίζει το συναίσθημά του, ενώ η συναισθηματική νοημοσύνη δεν αντικαθιστά τις γνωστικές δεξιότητες, την εκπαίδευση ή την κλινική αξιολόγηση όπου αυτή χρειάζεται.
Η ενίσχυση δεξιοτήτων συναισθηματικής επίγνωσης και ρύθμισης μπορεί να λειτουργήσει υποστηρικτικά στην καθημερινή ψυχική ανθεκτικότητα, αλλά δεν αποτελεί αυτόνομη θεραπεία για την κατάθλιψη.
Συναισθηματική νοημοσύνη και κίνητρα
Η συναισθηματική νοημοσύνη έχει σημασία για τα κίνητρα, και τα κίνητρα έχουν σημασία για την επιτυχία. Είτε πρόκειται για τη δουλειά, για προσωπικούς στόχους ή για την υγεία, ένα άτομο με συναισθηματική νοημοσύνη κατανοεί τη βαθύτερη σημασία των φιλοδοξιών του και των κινήτρων που απαιτούνται για να φτάσει στο στόχο του. Υπάρχουν τέσσερα στοιχεία που μας δίνουν κίνητρα και ώθηση : η προσωπική μας επιθυμία για βελτίωση, η δέσμευση στους στόχους που θέτουμε στον εαυτό μας, η ετοιμότητα να εκμεταλλευτούμε τις ευκαιρίες που μας παρουσιάζονται και η αντοχή μας.
Τα κίνητρα αποτελούν μια βασική ψυχολογική διαδικασία που χρησιμοποιούμε για να παρακινήσουμε τον εαυτό μας να κάνει πράγματα για να επιτύχει τον επιθυμητό στόχο. Είτε πρόκειται για την κίνηση που κάνετε με το τηλεκοντρόλ για να αλλάξετε κανάλι είτε για τις εκατοντάδες ώρες που αφιερώσατε για την υλοποίηση μιας δουλειάς, χωρίς κίνητρο δεν θα μπορούσατε να δράσετε.
Το κίνητρο παρακινεί, ενεργοποιεί, κατευθύνει και διατηρεί τη συμπεριφορά και την απόδοση. Τα εσωτερικά κίνητρα, αυτά που προέρχονται από τον ίδιο μας τον εαυτό, μας πιέζουν να φτάσουμε στο μέγιστο των ικανοτήτων μας. Τα άτομα με συναισθηματική νοημοσύνη όχι μόνο έχουν τις δεξιότητες να παρακινούν τον εαυτό τους αλλά επίσης έχουν την ικανότητα να παρακινούν και τους άλλους, πράγμα που αποτελεί ένα χρήσιμο ταλέντο ειδικά σε διευθυντικές θέσεις.
Καθώς η παρακίνηση του εαυτού παίζει σημαντικό ρόλο στην επίτευξη των στόχων, οι ηγέτες με συναισθηματική νοημοσύνη επηρεάζουν και τα κίνητρα των εργαζομένων. Η ικανότητα κάποιου να αναγνωρίζει τα συναισθήματα και τις ανησυχίες των άλλων είναι μια πολύτιμη δεξιότητα που έχει κάποιος στη διάθεσή του ώστε να κατανοήσει με πιο αποτελεσματικό τρόπο πως θα παρακινήσει μια ομάδα ή ένα άτομο.
Σε μια πρόσφατη μελέτη, τα επίπεδα συναισθηματικής νοημοσύνης των πρωτοετών φοιτητών της ιατρικής σχετίζονταν θετικά με το κίνητρο για την μελέτη της ιατρικής και την ικανοποίηση από την επιλογή να μελετήσουν την ιατρική.
Μια άλλη μελέτη σε ανώτερα διευθυντικά στελέχη έδειξε ότι τα άτομα με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη που δούλευαν σε δημόσιους οργανισμούς είχαν θετική στάση απέναντι στη δουλειά, αλτρουιστική συμπεριφορά και καλύτερα αποτελέσματα. Οι ευτυχισμένοι εργαζόμενοι ήταν αυτοί που είχαν κίνητρα.4
Η ικανότητα καλύτερης διαχείρισης του στρες και της ανησυχίας, για παράδειγμα, είναι πολύ χρήσιμο εργαλείο συναισθηματικής νοημοσύνης όσον αφορά τα κίνητρα, αν κάποιος αναγνωρίζει τα συναισθήματα που έχουν αρνητικό αντίκτυπο στα κίνητρα, μπορεί να τα αντιμετωπίσει αποτελεσματικά.
Συναισθηματική νοημοσύνη και άγχος
Όλοι μας περνάμε κάποιες ημέρες με επιπλέον στρες, αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό και απόλυτα διαχειρίσιμο αν διαθέτετε τις κατάλληλες δεξιότητες. Ένα άτομο με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη έχει την αυτογνωσία ώστε να αναγνωρίζει αποτελεσματικά τα αρνητικά συναισθήματα και να ανταποκρίνεται ώστε να αποτρέψει την κλιμάκωση. Τα μη ελεγχόμενα και μπερδεμένα συναισθήματα μπορεί να αυξήσουν την ευαισθησία μας σε άλλα θέματα ψυχολογικά προβλήματα, όπως το στρες, η ανησυχία και η κατάθλιψη.
Οι δεξιότητες που συνδέονται με τη συναισθηματική νοημοσύνη μπορούν να βοηθήσουν αποτελεσματικά τα άτομα να διαχειριστούν τα αρνητικά συναισθήματα όπως το στρες και να ενισχύσουν τα θετικά συναισθήματα. Η αποτυχία αναγνώρισης και διαχείρισης του στρες μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω επιδείνωση της ψυχικής και της σωματικής υγείας.5
Ως επαγγελματίας ψυχικής υγείας, παρατηρώ συχνά στην κλινική μου πρακτική ότι οι ασθενείς που επενδύουν χρόνο στην κατανόηση των συναισθηματικών τους αντιδράσεων ανταποκρίνονται ταχύτερα και πιο αποτελεσματικά στις θεραπευτικές παρεμβάσεις για τη διαχείριση του άγχους.
Οι κοινωνικές, ψυχολογικές και σωματικές πτυχές του στρες δίνουν έμφαση στη σημασία της διαχείρισης των αρνητικών συναισθημάτων για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του άγχους, και στη συνέχεια την μείωση των πιθανών ψυχολογικών και σωματικών συνεπειών.
Η δουλειά μας και το εργασιακό περιβάλλον αποτελούν πρωταρχικές πηγές άγχους, και αυτό δείχνει ότι η ικανότητα μας να αναγνωρίζουμε αποτελεσματικά τα συναισθήματά μας στο χώρο εργασίας είναι ένα εργαλείο ζωτικής σημασίας για την πρόληψη του αρνητικού στρες και την αντιμετώπιση του περιστασιακού στρες.6
Η συναισθηματική νοημοσύνη μας επιτρέπει να αντιμετωπίσουμε αποτελεσματικά το στρες. Επιπλέον, οι άνθρωποι με συναισθηματική νοημοσύνη έχουν την ικανότητα να αξιολογούν τις καταστάσεις ως λιγότερο ψυχοπιεστικές.
Παρόλο που αυτό έχει την προφανή επίδραση στη μείωση των δυσμενών επιπτώσεων, έχει επίσης αποτέλεσμα στην μεγαλύτερη ικανοποίηση και ευτυχία στη ζωή. Αντιθέτως, μια έλλειψη στη συναισθηματική νοημοσύνη και στην αυτορρύθμιση μπορεί να οδηγήσει σε λιγότερη ευεξία και σχετικά υπερβολική αντίδραση στο στρες.
Η έξυπνη διαχείριση των συναισθημάτων είναι ένας ουσιαστικός μηχανισμός για την ψυχολογική προσαρμογή και την ευεξία. Τα άτομα με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη αναφέρουν χαμηλότερα ποσοστά άγχους και υψηλά επίπεδα ευτυχίας, υποδεικνύοντας ότι η ικανότητα ρύθμισης του αντιληπτού άγχους επηρεάζει άμεσα την ικανοποίηση. Ο ρόλος της συναισθηματικής νοημοσύνης στην αντίληψη του στρες είναι ουσιαστικός στην πρόληψη των αρνητικών συναισθημάτων.
Η ικανότητα κάποιου να διαχειρίζεται αποτελεσματικά τα συναισθήματα και τις συναισθηματικές πληροφορίες αυξάνει την ικανότητα του στην διαχείριση πολλών συναισθηματικών προκλήσεων.
Συναισθηματική νοημοσύνη και λήψη αποφάσεων
Η συναισθηματική νοημοσύνη σχετίζεται στενά με την προσωπική και επαγγελματική εξέλιξη, επιδρά στο πως διαχειριζόμαστε τη συμπεριφορά μας και επίσης επηρεάζει τις αποφάσεις που παίρνουμε.
Η αυθεντική κατανόηση των συναισθημάτων που νιώθουμε και γιατί τα νιώθουμε μπορεί να έχει τεράστια επίδραση στη λήψη αποφάσεων,3 αν δεν μπορούμε να δούμε αντικειμενικά τα συναισθήματά μας πως θα μπορέσουμε να αποφύγουμε τις λάθος αποφάσεις που βασίζονται σε αυτά;
Η συναισθηματική νοημοσύνη είναι ένα σημαντικό στοιχείο στην αποτροπή αποφάσεων που βασίζονται σε συναισθηματικές προκαταλήψεις, όπου η χαμηλή συναισθηματική νοημοσύνη δημιουργεί ανησυχία και οδηγεί σε λάθος αποφάσεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα συναισθήματα δεν επηρεάζουν στις αποφάσεις μας, αλλά ότι αναγνωρίζουμε τα συναισθήματα που δεν σχετίζονται με το πρόβλημα και δεν τους επιτρέπουμε να επηρεάσουν την τελική μας απόφαση.
Τα αρνητικά συναισθήματα ενδέχεται να δυσχεραίνουν την επίλυση των προβλημάτων και τις αποφάσεις στο χώρο εργασίας και στην προσωπική ζωή. Η ικανότητα να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματά που είναι περιττά για να πάρουμε μια ορθή απόφαση και η ικανότητα να αγνοούμε αποτελεσματικά αυτά τα συναισθήματα, επηρεάζουν την τελική μας απόφαση.
Σε μια σειρά παρατηρήσεων σχετικά με την βελτίωση της συναισθηματικής νοημοσύνης και την λήψη αποφάσεων βρέθηκε ότι οι οργανισμοί και τα άτομα ωφελούνται από την πρακτική εφαρμογή της συναισθηματικής νοημοσύνης στη λήψη αποφάσεων. Οι παρατηρήσεις έδειξαν ότι η βελτίωση της συναισθηματικής νοημοσύνης είναι μια αποτελεσματική στρατηγική για την ανάπτυξη δεξιοτήτων στη λήψη αποφάσεων και βοηθά στην κατανόηση των πιθανών συνεπειών μιας κακής απόφασης.
Η κατανόηση των αιτιών και των συνεπειών των συναισθημάτων επιτρέπει σε ένα άτομο να διαχειρίζεται τα συναισθήματα και τις αποφάσεις του. Φανταστείτε ότι διαφωνείτε με το σύντροφό σας και πάτε στη δουλειά θυμωμένοι και αγχωμένοι, αργότερα μέσα σε αυτή τη μέρα ίσως να απορρίψετε μια πρόταση ενός συνεργάτη σας χωρίς να έχετε δώσει προσοχή σε αυτό που σας πρότεινε, επειδή απλά δεν είχατε τη διάθεση.
Αυτή η μορφή συναισθηματικής παρεμβολής μπορεί να είναι επιζήμια στη διαδικασία λήψης αποφάσεων, ενώ οι άνθρωποι με ανεπτυγμένη συναισθηματική νοημοσύνη μπορούν να αναγνωρίσουν και να διαχειριστούν αυτή τη μορφή συναισθηματικής παρεμβολής και να αποφύγουν τις αποφάσεις που οδηγούνται από το συναίσθημα.
Στις ψυχοθεραπευτικές συνεδρίες, η ενίσχυση αυτής ακριβώς της δεξιότητας αποτελεί κεντρικό στόχο, καθώς βοηθά το άτομο να διαχωρίσει το παροδικό συναίσθημα από την αντικειμενική πραγματικότητα πριν λάβει κρίσιμες αποφάσεις ζωής.
Συναισθηματική νοημοσύνη και επιτυχία
Όπως προαναφέρθηκε, δεν είναι πάντα οι πιο ευφυείς άνθρωποι αυτοί με τη μεγαλύτερη επιτυχία. Ο δείκτης ευφυΐας (IQ test) από μόνος του δεν είναι αρκετός για να διαπρέψετε στη ζωή. Μπορεί να είστε ο πιο έξυπνος άνθρωπος σε ένα χώρο, αλλά αν δεν έχετε συναισθηματική νοημοσύνη και τις δεξιότητες να απομακρύνετε τις αρνητικές σκέψεις ή την ψυχική δύναμη να διαχειριστείτε το στρες; Πολλές φορές η συναισθηματική νοημοσύνη είναι πολύ πιο ισχυρή από την ευφυΐα και είναι σημαντικός δείκτης πρόβλεψης για την επιτυχία στη ζωή.
Η συναισθηματική νοημοσύνη είναι αυτή που πραγματικά σας βοηθά να πετύχετε τους στόχους σας και να φτάσετε σε υψηλότερα επίπεδα επιτυχίας, και η ανάπτυξη της επηρεάζει την επιτυχία καθώς συμβάλλει στην αύξηση της ηθικής, των κινήτρων και της συνεργασίας.
Στο χώρο εργασίας, οι διευθυντές που τα καταφέρνουν καλύτερα από τους συνομήλικους τους δεν έχουν μονάχα τεχνικές γνώσεις και εμπειρία, αλλά το πιο σημαντικό είναι ότι χρησιμοποιούν τις στρατηγικές που σχετίζονται με τη συναισθηματική νοημοσύνη για να διαχειριστούν διαφωνίες, να μειώσουν το στρες και ως αποτέλεσμα να φτάσουν στην επιτυχία.
Υπάρχουν όλο και περισσότερες ενδείξεις ότι το φάσμα των ικανοτήτων που συνθέτουν την συναισθηματική νοημοσύνη παίζουν ρόλο κλειδί στην επιτυχία, την προσωπική και την επαγγελματική, με τις εφαρμογές στην πραγματική ζωή να επεκτείνονται στον τρόπο διαπαιδαγώγησης των παιδιών, στις σχέσεις, στις επιχειρήσεις, στην υγεία και σε πολλά ακόμη.
Η συναισθηματική νοημοσύνη προϋποθέτει ότι κάποιος μπορεί να διαχειριστεί τα συναισθήματά του σε ψυχοπιεστικές καταστάσεις, όπως οι εξετάσεις στο σχολείο ή στο πανεπιστήμιο, και επίσης έχει θετική επίδραση στις διαπροσωπικές και στις κοινωνικές σχέσεις.
Η επιτυχία στις κοινωνικές σχέσεις μπορεί να επιτευχθεί με τη χρήση της συναισθηματικής νοημοσύνης η οποία βοηθά στην ανίχνευση της συναισθηματικής κατάστασης των άλλων, στην προσαρμογή στην οπτική των άλλων, στην ενίσχυση της επικοινωνίας και στη ρύθμιση της συμπεριφοράς.
Συναισθηματική νοημοσύνη και στόχοι
Αν σκεφτόμαστε τους στόχους ως σκοπούς ή ως επιθυμίες, μπορούμε να δούμε πως οι δεξιότητες της συναισθηματικής νοημοσύνης μας βοηθούν να επιτύχουμε τους προσωπικούς μας στόχους και όταν καθοδηγούμαστε σωστά από ηγέτες και διευθυντές, μπορούμε επίσης να κάνουμε αλλαγές και να εξελιχθούμε στο χώρο εργασίας.
Η συναισθηματική νοημοσύνη είναι συνυφασμένη με την επίτευξη της επιτυχίας, αλλά πρώτα πρέπει να έχουμε τα κίνητρα και για να το επιτύχουμε αυτό πρέπει επίσης να είμαστε ευτυχισμένοι με αυτό που κάνουμε. Χωρίς ευτυχία, είναι μια πρόκληση να φτάσουμε στα επίπεδα παρακίνησης που απαιτούνται για την επίτευξη των στόχων μας. Πώς είναι δυνατό να προσδοκάμε να επιτύχουμε τους στόχους μας χωρίς να έχουμε κίνητρο;
Υπάρχουν πολλές αναφορές στη σημασία της χρήσης της συναισθηματικής νοημοσύνης για την επιτυχία και την απόδοση στη δουλειά, και επικεντρώνονται στο πως τα άτομα με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη έχουν καλύτερη απόδοση σε όλες τις διευθυντικές σχέσεις. Ο μέσος όρος της συναισθηματικής νοημοσύνης των μελών μιας ομάδας αντανακλάται στην αποτελεσματικότητα και στη συγκέντρωση στο στόχο, ενώ αντίθετα οι ομάδες με χαμηλότερη συναισθηματική νοημοσύνη έχουν χαμηλότερα ποσοστά επίτευξης των στόχων.
Για να μπορέσουμε να αποδίδουμε στο μέγιστο των δυνατοτήτων μας και να επιτύχουμε τους στόχους μας, χρειαζόμαστε αυτοσεβασμό, συναισθηματική αυτογνωσία, δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων και λήψης αποφάσεων. Πρέπει να κατανοήσουμε ξεκάθαρα ποιοι είναι οι στόχοι μας και να βρούμε τα κίνητρα για να τους πετύχουμε.
Συναισθηματική νοημοσύνη και επικοινωνία
Η ικανότητά μας να γνωρίζουμε και να κατανοούμε τα συναισθήματά μας μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοούμε τα συναισθήματα των άλλων. Αυτή η ικανότητα ή η απουσία της, επηρεάζει τις επικοινωνιακές μας δεξιότητες σε προσωπικό και επαγγελματικό επίπεδο.
Αν σκεφτούμε την επικοινωνία στο χώρο εργασίας, και πιο συγκεκριμένα, την επίλυση των διαφωνιών, τα άτομα με υψηλότερη συναισθηματική νοημοσύνη είναι πιο πιθανό να λύνουν τις διαφωνίες με εποικοδομητικό τρόπο και να δουλεύουν μαζί με άλλους για να επιτευχθεί ένα αμοιβαία αποδεκτό αποτέλεσμα.
Οι σχέσεις στο χώρο εργασίας επηρεάζονται από τον τρόπο που διαχειριζόμαστε τα συναισθήματά μας και από την κατανόηση των συναισθημάτων των ανθρώπων γύρω μας.
Η ικανότητα να αναγνωρίζουμε, να διαχειριζόμαστε και να κατανοούμε τα συναισθήματα μας βοηθά να επικοινωνήσουμε χωρίς να καταλήγουμε σε αντιπαραθέσεις. Ένα άτομο με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη έχει περισσότερες δεξιότητες για να αντιμετωπίσει τις αντιπαραθέσεις και να χτίσει ουσιαστικές σχέσεις δεδομένης της ικανότητας κατανόησης και διευθέτησης των αναγκών των ανθρώπων με τους οποίους δεσμεύεται.
Η συναισθηματική νοημοσύνη έχει αναμφίβολα λάβει μεγαλύτερη προσοχή τα τελευταία χρόνια καθώς ένας αποτελεσματικός και επικοινωνιακός ηγέτης σε μια ομάδα, οδηγεί στην εξέλιξή της. Η υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη όχι μόνο οδηγεί στην επιτυχία της ομάδας αλλά δρα θετικά και στην ποιότητα της επικοινωνίας.
Η διαδικασία της επιτυχημένης επικοινωνίας και κατά συνέπεια η διαχείριση των αντιπαραθέσεων, συνδέεται με τα υψηλά επίπεδα συναισθηματικής νοημοσύνης. Όταν εκείνοι που έχουν χαμηλά επίπεδα συναισθηματικής νοημοσύνης ίσως να αντιδρούν αμυντικά σε ψυχοπιεστικές καταστάσεις και να οδηγούν στην κλιμάκωση των συγκρούσεων, τα άτομα με υψηλή συναισθηματική νοημοσύνη έχουν στη διάθεσή τους δεξιότητες για να επικοινωνούν αποτελεσματικά χωρίς να καταφεύγουν σε αντιπαραθέσεις και χωρίς να κλιμακώνουν την ένταση.
Συναισθηματική νοημοσύνη και ευτυχία
Η ευτυχία μπορεί να ακούγεται κάτι αρκετά απλό, αλλά έχετε δοκιμάσει ποτέ να την ορίσετε; Δοκιμάστε το τώρα, τι είναι λοιπόν η ευτυχία; Είναι πιο δύσκολο από ότι φαίνεται επειδή σημαίνει κάτι διαφορετικό για τον καθένα μας. Είναι αλήθεια ότι η ευτυχία σημαίνει διαφορετικά πράγματα για διαφορετικούς ανθρώπους, αυτό όμως που είναι ξεκάθαρο είναι ότι η συναισθηματική νοημοσύνη έχει μεγάλη σημασία για την ευτυχία ανεξάρτητα από την ερμηνεία σας.
Η συναισθηματική νοημοσύνη όπως και η ευτυχία συμβάλλουν στην αυτοπραγμάτωση και αυτή με τη σειρά της συμβάλλει στην ευτυχία και στα θετικά συναισθήματα. Η ευτυχία είναι ο παράγοντας κλειδί που έχει θετική επίδραση στην συμπεριφορά.
Έχουν γίνει πολλές μελέτες που εξετάζουν τη σύνδεση μεταξύ της συναισθηματικής νοημοσύνης και των διαπροσωπικών σχέσεων και έχουν δείξει ότι οι άνθρωποι με υψηλότερη συναισθηματική νοημοσύνη είναι πιο συμπονετικοί, μπορούν να παρατηρήσουν τον εαυτό τους, έχουν κοινωνικές δεξιότητες, συνεργάζονται με τους γύρω τους, νιώθουν ικανοποίηση από τις σχέσεις τους και έχουν περισσότερες φιλικές σχέσεις.
Οι δεξιότητες της συναισθηματικής νοημοσύνης έχει παρατηρηθεί ότι συμβάλλουν στον μετριασμό του στρες, πράγμα που με τη σειρά του έχει θετική επίδραση στην ευεξία και στην ευτυχία. Η ευτυχία επηρεάζει άμεσα την ευεξία και ενισχύει τη θετική διάθεση με τρόπο που τα άτομα μπορούν να αντιμετωπίσουν τις καθημερινές απαιτήσεις, τις προκλήσεις και τις πιέσεις.
Είναι η θετική στάση που ενισχύει τη συναισθηματική ενέργεια που απαιτείται για να έχει κάποιος κίνητρα, και βοηθά τα άτομα να επιτύχουν αυτά που θέλουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Η ευτυχία και η ευεξία καθορίζονται από την αντίληψη των συναισθημάτων και τις δεξιότητες, όπως η ικανότητα ρύθμισης των συναισθημάτων.
Καθώς αυτές οι δεξιότητες συναισθηματικής νοημοσύνης δεν είναι οι μοναδικές που συνεισφέρουν στα επίπεδα της ευτυχίας, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε την επίδρασή τους, καθώς το 50% των παραγόντων που συμβάλλουν στην ευτυχία αφορούν τις ικανότητες της συναισθηματικής νοημοσύνης.
Από τον Αριστοτέλη μέχρι τον Φρόυντ, έχει γίνει μεγάλη συζήτηση για την επίτευξη της ευτυχίας. Για να ενισχύσουμε την ευτυχία συχνά απαιτούνται πιο εξελιγμένα πρότυπα συμπεριφοράς όπως η αυτορρύθμιση της καταστολής των κινήτρων της στιγμιαίας ευχαρίστησης.
Οι σύγχρονες ψυχολογικές μελέτες συνεχίζουν να αναγνωρίσουν την ανάγκη για βελτιστοποίηση. Τα παιδιά διδάσκονται πώς να αναβάλλουν την άμεση ευχαρίστηση για να έχουν μεγαλύτερο και μακροχρόνιο όφελος. Η ικανότητα καθυστέρησης της ικανοποίησης είναι σημαντική σε πολλές πτυχές της γνωστικής ανάπτυξης δεδομένου ότι η ικανότητα για τέτοιες καθυστερήσεις ενισχύει τις γνωστικές δεξιότητες και την κοινωνική ωριμότητα.
Τεστ συναισθηματικής νοημοσύνης
Μπορείτε να κάνετε το ΤΕΣΤ συναισθηματικής νοημοσύνης, για να έχετε μια πρώτη εκτίμηση για το βαθμό συναισθηματικής νοημοσύνης σας και τις δεξιότητες που μπορείτε να αναπτύξετε.
Βιβλιογραφία
- 1.Brotman, D. J., et al. (2007). The cardiovascular toll of stress. The Lancet, 364(9438), 953–962. [link]
- 2.Zeidner, M., et al. (2012). The Emotional Intelligence, Health, and Well-Being Nexus: What Have We Learned and What Have We Missed?Applied Psychology: Health and Well-Being. [link]
- 3.Brackett, M. A. et al. (2010). Emotion-regulation ability, burnout, and job satisfaction among British secondary-school teachers. Psychology in the Schools, 48(4), 406-417. [link]
- 4.Mayer, J. D. et al. (2008). Human Abilities: Emotional Intelligence. Annual Review of Psychology, 59, 507-536. [link]
- 5.American Psychological Association. (2020). Coping with stress at work. [link]
- 6.Zeidner, M. et al. (2004). Emotional intelligence in the workplace: A critical review. Applied Psychology, 53(3), 371-399. [link]