Gaslighting – τι είναι;

Τι είναι το Gaslighting;

Το gaslighting στα ελληνικά μεταφράζεται ως μια μορφή συναισθηματικής ή ψυχολογικής χειραγώγησης που κάνει το θύμα να αμφιβάλλει για τον εαυτό του και τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνεται την πραγματικότητα. Είναι ένα μοτίβο συστηματικής χειραγώγησης με στόχο την αμφισβήτηση μνήμης, μετάθεσης της ευθύνη σε άλλους, διάβρωσης της αντίληψης και της αυτοεκτίμησης.³ Darke, L., et al. (2025). Public Perceptions of Gaslighting: Understanding Definitions, Recognition, and Responses. Journal of Social and Personal Relationships, 42(11), 3172–3195

Το gaslighting είναι πολλές φορές δύσκολο να αναγνωριστεί λόγω της ύπουλης φύσης του. Είναι η αργή ασυνείδητη απώλεια της πραγματικότητας και της πίστης στον εαυτό. Τυπικά ξεκινά με πολύ λεπτούς τρόπους, όπως όταν ένα άτομο προσπαθεί να διορθώσει τη σκέψη σας, να υποβαθμίσει τα συναισθήματά σας και να διαψεύσει τα λεγόμενά σας.

Ο όρος gaslighting προέρχεται από το θεατρικό έργο του 1938 και την ταινία Gaslight (1944) με την Ingrid Bergman. Η ταινία περιγράφει το πως ένας άνδρας παγιδεύει ψυχολογικά τη σύντροφό του και στη συνέχεια την υπονομεύει και κακοποιεί ψυχολογικά σιγά σιγά. Πιο συγκεκριμένα, ο σύζυγος χαμηλώνει κρυφά τα φώτα αερίου (gas lights) στο σπίτι, και όταν η σύζυγος το παρατηρεί, εκείνος επιμένει ότι τα φαντάζεται, οδηγώντας την σταδιακά στην τρέλα.

Ως ψυχίατρος στο ιατρείο βλέπω πολύ συχνά ανθρώπους που έχουν υποστεί gaslighting χωρίς να το αντιλαμβάνονται αρχικά, καθώς η χειραγώγηση κλιμακώνεται πολύ σταδιακά.

Gaslighting και σχέσεις

Το gaslighting είναι μια κακοποιητική τακτική χειραγώγησης που χρησιμοποιεί ένας τοξικός σύντροφος για να έχει τον απόλυτο έλεγχο σε μια σχέση, καθώς το θύμα καταπιέζεται όλο και περισσότερο.¹ Klein, W., et al. (2023). A qualitative analysis of gaslighting in romantic relationships. Personal Relationships, 30(4), 1316–1340. ¹⁴ Adair, J. (2025). Defining gaslighting in gender-based violence: A mixed-methods systematic review. Trauma, Violence, & Abuse, 15248380251344316.

Όταν κάποιος είναι θύμα gaslighting, κάνει δεύτερες σκέψεις για τον εαυτό του, τη λογική του και τον κόσμο. Το gaslighting μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε σχέση, ρομαντική, οικογενειακή, φιλική και εργασιακή.⁴ Lohmann, S., et al. (2023). The Trauma and Mental Health Impacts of Coercive Control: A Systematic Review and Meta-Analysis. Trauma, Violence, & Abuse, 25(1), 630–647. Αν νιώθετε ότι πιέζεστε, είστε υπό έλεγχο ή αμφιβάλλετε για τον εαυτό σας τότε μάλλον έχετε πέσει θύμα χειραγώγησης.

Τα 7 στάδια του Gaslighting

Το Gaslighting δεν είναι ένα μεμονωμένο συμβάν, αλλά μια διαδικασία σταδιακής διάβρωσης της πραγματικότητας. Στην κλινική πρακτική, παρατηρούμε συχνά μια συγκεκριμένη κλιμάκωση που ξεκινά αρκετά «αθώα» και καταλήγει στον ψυχολογικό έλεγχο. Η κατανόηση αυτών των σταδίων είναι το κλειδί για να σπάσετε τον φαύλο κύκλο της αμφισβήτησης του Gaslighting.

1. Εξιδανίκευση & Love Bombing: ο θύτης σας "βομβαρδίζει" με προσοχή και θαυμασμό για να κερδίσει γρήγορα την απόλυτη εμπιστοσύνη σας και να δημιουργήσει συναισθηματικό δέσιμο.
2. ​Σπορά της αμφιβολίας: ξεκινά με μικρές, «αθώες» αμφισβητήσεις της μνήμης σας («δεν το είπα έτσι», «ξεχνάς εύκολα»), φυτεύοντας τον πρώτο σπόρο της ανασφάλειας.​
3. Αντιστροφή της ευθύνης: όταν αντιδράτε, ο θύτης αντιστρέφει τους ρόλους. Εσείς καταλήγετε να απολογείστε για τη δική του συμπεριφορά, καθώς σας κατηγορεί ότι είστε «υπερβολικοί» ή «προκλητικοί».
4. ​Ακύρωση συναισθημάτων: τα συναισθήματά σας χλευάζονται ή υποτιμώνται («είσαι πολύ ευαίσθητη/ος», «κάνεις σενάρια»), οδηγώντας σας σε αυτο-λογοκρισία.​
5. Απομόνωση: ο θύτης αποκόπτει σταδιακά τα στηρίγματά σας (φίλους, οικογένεια), ώστε να μην υπάρχει κανείς τρίτος να επιβεβαιώσει την αντικειμενική πραγματικότητα.​
6. Αναδόμηση της πραγματικότητας: επικρατεί μόνο η εκδοχή του θύτη. Αρχίζετε να δέχεστε το παράλογο ως λογικό μόνο και μόνο για να αποφύγετε τη σύγκρουση και τη σύγχυση.​
7. Απώλεια εαυτού & εξάρτηση: στο τελικό στάδιο, το θύμα αμφιβάλλει για κάθε του σκέψη και εξαρτάται απόλυτα από την «κρίση» του θύτη για να ερμηνεύσει τον κόσμο (μαθημένη αβοηθησία).

Σημάδια gaslighting

Αν ένα άτομο βιώνει συνεχώς gaslighting, υπάρχει υψηλός κίνδυνος να δημιουργηθούν ψυχολογικά προβλήματα όπως το άγχος, μετατραυματικό στρες, η χαμηλή αυτοεκτίμηση και η κατάθλιψη.

Για αυτό είναι πολύ σημαντικό να αναγνωρίσετε τα παρακάτω 13 σημάδια του gaslighting:

1. σας προκαλεί συνεχώς αμφιβολίες για τον εαυτό σας
2. βρίσκεστε σε θέση να απολογείστε συνεχώς, σας κάνει να νιώθετε ενοχές
3. νιώθετε συνεχώς ότι παρεξηγούνται όσα λέτε
4. νιώθετε συνεχώς μπερδεμένοι
5. δυσκολεύεστε να εμπιστευτείτε τον εαυτό σας και τους άλλους
6. σας κάνει να έχετε χαμηλή αυτοεκτίμηση
7. προσπαθείτε να ανταποκριθείτε σε παράλογες απαιτήσεις και προσδοκίες
8. νιώθετε ανασφάλεια
9. σας απομονώνει από άλλες σχέσεις και συναδέλφους
10. σας λέει συνεχώς ψέματα (ή μήπως είναι άραγε ένας παθολογικός ψεύτης;)
11. αρνείται τη δική του κακή συμπεριφορά
12. άλλα σας λέει και άλλα κάνει
13. διαστρέφει συνεχώς τα όσα λέτε, σας βγάζει τρελό

Κλινικές παρατηρήσεις από το ιατρείο

Στην κλινική πράξη παρατηρώ ότι οι άνθρωποι που έχουν υποστεί χρόνιο gaslighting συχνά προσέρχονται με σαφή συμπτώματα κατάθλιψης ή άγχους, αλλά δυσκολεύονται να περιγράψουν τη σχέση τους ως "προβληματική" ή "τοξική", επειδή έχουν εσωτερικεύσει την αμφισβήτηση της πραγματικότητάς τους.

Ένα άλλο κλινικό εύρημα είναι η «υπερ-δικαιολόγηση», δηλαδή το θύμα δίνει υπερβολικά λεπτομερείς εξηγήσεις ακόμη και για τις πιο απλές αποφάσεις του, επειδή έχει μάθει να αναμένει την κριτική.

Στην κλινική πράξη, η θεραπεία δεν εστιάζει μόνο στην απομάκρυνση από τον θύτη, αλλά στην ανοικοδόμηση της πραγματικότητας.

Παραδείγματα gaslighting

Το gaslighting μπορεί να είναι ήπιο ή καμουφλαρισμένο, όπως δείχνουν τα παρακάτω παραδείγματα:

• Συνεχής αμφισβήτηση μνήμης: “Δεν το είπα ποτέ”, “Το θυμάσαι λάθος”, "Φαντάζεσαι πράγματα", "Δεν έγιναν έτσι τα πράγματα", "Ποτέ δεν το είπα αυτό", "Η μνήμη σου δεν είναι καλή, ξεχνάς πως έγιναν τα γεγονότα", "Πάντα διαστρεβλώνεις τα λόγια μου".
• Υποβάθμιση συναισθημάτων: "Δεν το εννοούσα, μην το κάνεις τόσο μεγάλο θέμα","Είσαι υπερβολική, πολύ ευαίσθητη", "Σταμάτα τις υστερίες, είσαι τόσο δραματική"
• Υποτίμηση: "Ασε να το φροντίσω εγώ, εσύ δεν ξέρεις τι να κάνεις", "Δεν κατάλαβες τις οδηγίες"
• Προσπάθειες απομόνωσης: "Οι φίλοι σου κάνουν κακό", "Η οικογένειά σου δηλητηριάζει το μυαλό σου".
• Κατηγορίες: "Όλοι συμφωνούν ότι εσύ είσαι το πρόβλημα", "Εσύ το προκάλεσες".
• Ενοχές: "Θυσιάσα τα πάντα για εσένα, πως τολμάς να με κατηγορείς;"
• Ξεπερνώντας τα όρια: "Εσύ το ζήτησες","Ήταν απλά ένα αστείο", "Χαλάρωσε, δεν μπορείς να ανεχτείς ένα αστείο;" μετά από επανειλημμένα πειράγματα για ευαίσθητα θέματα.

Τέτοια σχόλια υπονομεύουν την εμπιστοσύνη στον εαυτό μας και την πίστη μας σε αυτά που γνωρίζουμε. Και ακόμα παραπάνω, καταπατούν την αίσθηση της ταυτότητάς μας. Όσο περισσότερο ακούμε τέτοιες φράσεις, τόσο περισσότερο σταματάμε να εμπιστευόμαστε τον εαυτό μας. Έτσι λοιπόν γινόμαστε ευάλωτοι σε περαιτέρω χειραγώγηση και έλεγχο. Το «gaslighting» λοιπόν είναι αυτή η αμφισβήτηση της πραγματικότητας.

Διαφορά Gaslighting από μια απλή διαφωνία

Η διάκριση μεταξύ μιας διαφωνίας και της ψυχολογικής χειραγώγησης είναι συχνά δυσδιάκριτη, αλλά κρίσιμη. Ενώ οι διαφωνίες είναι φυσικό μέρος κάθε σχέσης, το gaslighting διαφέρει θεμελιωδώς τόσο προς την πρόθεση όσο και προς το αποτέλεσμα. Ο παρακάτω πίνακας αναλύει τις βασικές διαφορές που θα σας βοηθήσουν να αναγνωρίσετε αν βιώνετε μια διαφωνία ή μια συστηματική τακτική χειραγώγησης:

Gaslighting στην εργασία

Στον εργασιακό χώρο, το gaslighting δεν είναι απλά μια κακή συμπεριφορά, αλλά μια μορφή σοβαρής ψυχολογικής παρενόχλησης που συχνά συγχέεται με το bullying ή το mobbing. Στόχος του θύτη (συχνά προϊστάμενος ή ανταγωνιστικός συνάδελφος) είναι να κάνει το θύμα να αμφισβητήσει την επαγγελματική του επάρκεια, τη μνήμη του και την κρίση του.

Πρόσφατες μελέτες έδειξαν ότι το εργασιακό gaslighting συνδέεται άμεσα με την επαγγελματική εξουθένωση και την τάση για μια "σιωπηλή παραίτηση", καθώς οι εργαζόμενοι αποσύρονται ψυχολογικά για να προστατευτούν.¹³ Klein, W., et al. (2025). A Theoretical Framework for Studying the Phenomenon of Gaslighting. Personality and Social Psychology Review. ⁷ Moisoglou, I., et al. (2025). Workplace Gaslighting Is Associated with Nurses’ Job Burnout and Turnover Intention in Greece. Healthcare, 13(13), 1574.

Οι 3 βασικές στρατηγικές του εργασιακού Gaslighting είναι οι παρακάτω:

1. Αμφισβήτηση πραγματικότητας: ο προϊστάμενος αρνείται ότι έδωσε συγκεκριμένες εντολές ή ισχυρίζεται ότι το θύμα "δεν κατάλαβε καλά", οδηγώντας το σε σύγχυση.
2. Απομόνωση και Δυσφήμιση: ο θύτης διαδίδει φήμες ότι το θύμα είναι "ασταθές" ή "δύσκολο στη συνεργασία", απομονώνοντάς το από την ομάδα.
3. Στέρηση πόρων: ανάθεση αρμοδιοτήτων χωρίς τα απαραίτητα εργαλεία ή πληροφορίες, ώστε η αποτυχία να είναι προδιαγεγραμμένη.

Εάν παρατηρείτε τέτοια σημάδια, είναι σημαντικό να κρατάτε γραπτό αρχείο (email, πρακτικά) και να αναζητήσετε υποστήριξη, καθώς η μακροχρόνια έκθεση μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρό άγχος και κατάθλιψη.​

Ιατρικό Gaslighting

Το Ιατρικό Gaslighting συμβαίνει όταν ένας επαγγελματίας υγείας υποβαθμίζει, αγνοεί ή απορρίπτει τα σωματικά συμπτώματα ενός ασθενούς, αποδίδοντάς τα αυθαίρετα σε "ψυχολογικά αίτια" ή "άγχος". Στην σύγχρονη βιβλιογραφία, ο όρος συχνά αναφέρεται και ως "Ιατρική Ακύρωση", καθώς περιγράφει την έλλειψη αναγνώρισης της κλινικής πραγματικότητας του ασθενούς.¹⁷ Fuss, A., et al. (2024). We didn’t start the fire...or did we?—a narrative review of medical gaslighting and introduction to medical invalidation. Translational Gastroenterology and Hepatology, 9, 73–73. Mπορεί να μην υπάρχει πάντα κακόβουλη πρόθεση από τον ιατρό, αλλά το αποτέλεσμα για τον ασθενή είναι εξίσου τραυματικό.

Το ιατρικό Gaslighting είναι επικίνδυνο γιατί οδηγεί σε καθυστερημένη διάγνωση σοβαρών παθήσεων (συχνότερα σε αυτοάνοσα νοσήματα και ενδοκρινολογικές διαταραχές)¹² Kapaki, V., & Kotsopoulos, N. (2025). Shining the light on medical gaslighting and its impact on patient safety. Archives of Hellenic Medicine/Arheia Ellenikes Iatrikes, 42(5). και σε μια "διαγνωστική οδύσσεια", από λανθασμένη θεραπεία και κλονισμό της εμπιστοσύνης στο σύστημα υγείας.⁹ Faytong-Haro, M. (2025). Medical gaslighting: navigating patient-clinician mistrust in healthcare. Frontiers in Health Services, 5.

Θα αναγνωρίσε το ιατρικό Gaslighting από σχόλια και συμπεριφορές όπως:

• "Όλα είναι στο μυαλό σου",
• "Είσαι πολύ νέος/νέα για να πονάς έτσι",
• "Οι εξετάσεις σου είναι καθαρές, άρα δεν έχεις τίποτα" (αγνοώντας τελείως την κλινική εικόνα).
• Σας διακόπτουν πριν ολοκληρώσετε καν την περιγραφή των συμπτωμάτων που έχετε.

Η κλινική επικύρωση των συμπτωμάτων αποτελεί βασικό στοιχείο για την ορθή διαφοροδιάγνωση και τη θεραπευτική συμμαχία.

Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο;

Έρευνες επιβεβαιώνουν ότι το φαινόμενο είναι πιο συχνό σε:

• Γυναίκες: τα συμπτώματά τους συχνά αποδίδονται λανθασμένα σε ορμονικούς παράγοντες ή συναισθηματική φόρτιση. Πρόσφατα ερευνητικά δεδομένα (2025) επιβεβαιώνουν ότι οι γυναίκες με χρόνιο πόνο βιώνουν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά ιατρικής αμφισβήτησης (gaslighting) σε σύγκριση με τον γενικό πληθυσμό.¹¹ Moss, C. F., et al. (2025). Experiences of Care and Gaslighting in Patients With Vulvovaginal Disorders. JAMA Network Open, 8(5), e259486.
• ​Ασθενείς με ανεξήγητα συμπτώματα ή χρόνιες παθήσεις χωρίς σαφή εργαστηριακά ευρήματα: αφορά καταστάσεις όπως η ινομυαλγία, το σύνδρομο χρόνιας κόπωσης και ορισμένα αυτοάνοσα νοσήματα στα αρχικά στάδια, όπου η απουσία παθολογικών δεικτών στις συνήθεις εξετάσεις ερμηνεύεται εσφαλμένα ως απουσία νόσου.
• Άτομα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας: πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι τα ΛΟΑΤΚΙ+ άτομα βιώνουν "Ιατρική Ακύρωση" και τραύμα από το σύστημα υγείας σε ποσοστά σημαντικά υψηλότερα από τον γενικό πληθυσμό, οδηγώντας σε δυσπιστία προς τους ιατρούς.¹⁵ Nowaskie, D. Z., et al. (2025). Pervasive systemic disparities: medical-related gaslighting, trauma, and distrust among LGBTQ+ people in the United States. Frontiers in Sociology, 10.

Gaslighting και ψυχικό τραύμα

Πολλοί άνθρωποι που έχουν βιώνουν το gaslighting ως ψυχικό τραύμα και εμφανίζουν συμπτώματα μετατραυματικού στρες.² Darke, L., et al. (2025). Illuminating Gaslighting: A Comprehensive Interdisciplinary Review of Gaslighting Literature. Journal of Family Violence. Τα κύρια στοιχεία του μετατραυματικού στρες (PTSD) είναι ο φόβος, οι αναδρομές, η αποφυγή και η υπερεγρήγορση.

Είναι συχνό, όταν κάποιος έχει υποστεί gaslighting, να πλήτεται η αυταξία (αυτοεκτίμηση) και η εμπιστοσύνη όχι μόνο στον εαυτό του, αλλά γενικά στους ανθρώπους και στις ανθρώπινες σχέσεις. Μετά από έντονο gaslighting, οι άνθρωποι γίνονται διστακτικοί, καχύποπτοι και δυσκολεύονται να εμπιστευτούν νέες σχέσεις.

Μελέτες για την παιδική συναισθηματική κακοποίηση δείχνουν ότι η συνεχής αμφισβήτηση, η ταπείνωση και η απαξίωση του παιδιού από τους φροντιστές συνδέονται με μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης καταθλιπτικών και αγχωδών διαταραχών στην ενήλικη ζωή.⁶ Xiao, Z., et al. (2023). The impact of childhood psychological maltreatment on mental health outcomes in adulthood: a systematic review and meta-analysis. Trauma, violence, & abuse, 24(5), 3049-3064.

Αποφυγή

Μπορεί να αποφεύγετε καταστάσεις ή ανθρώπους που σας φέρνουν στο μυαλό αναμνήσεις από το τραυματικό γεγονός. Μπορεί να αποφεύγετε να μιλάτε ή να σκέφτεστε το γεγονός. Για παράδειγμα, μπορεί να αποφεύγετε τα πολυσύχναστα μέρη επειδή σας φαίνονται επικίνδυνα. Μπορεί να μένετε απασχολημένοι ή να μην ζητάτε βοήθεια επειδή με αυτό τον τρόπο δεν σκέφτεστε ή δεν μιλάτε για το γεγονός.

Υπερεγρήγορση

Η υπερεγρήγορση μπορεί να σημαίνει ότι δυσκολεύεστε να συγκεντρωθείτε, είστε ευερέθιστοι, έχετε ξεσπάσματα θυμού. Η υπερεγρήγορση είναι μια κατάσταση που προκαλείται από την αμυγδαλή του εγκεφάλου, η οποία αναπαράγει αυτές τις αντιδράσεις που σχετίζονται με το τραύμα και οδηγεί στην υπερεγρήγορση.

Τι να κάνετε αν αντιμετωπίζετε gaslighting

Συζητήστε άμεσα με κάποιο δικό σας άνθρωπο, κάποιον που εμπιστεύεστε. Περιγράψτε του τι περνάτε, και ζητήστε τη γνώμη του για τις συμπεριφορές που έχετε ζήσει. Η στρατηγική αυτή, γνωστή ως "έλεγχος πραγματικότητας", συστήνεται επίσημα από φορείς όπως το NICE, καθώς η εξωτερική επιβεβαίωση αποτελεί το ισχυρότερο αντίδοτο στην στρέβλωση της αντίληψης που επιχειρεί ο θύτης.⁸ National Institute for Health and Care Excellence. (2014). Domestic violence and abuse: Multi-agency working (PH50). ¹⁶ National Domestic Violence Hotline. Gaslighting: What is it and how to respond.

Άλλες στρατηγικές που μπορείτε να ακολουθήσετε είναι:

• Για σημαντικά ζητήματα (κυρίως προσωπικά) μπορείτε να κρατάτε ένα “ημερολόγιο πραγματικότητας” (ημερομηνία, τι ειπώθηκε, πώς νιώσατε).
• Ιδίως για επαγγελματικά ζητήματα προτιμήστε την γραπτή επικοινωνία ή το να είναι παρόν κάποιος τρίτος.
• Βάλτε όρια στην αμφισβήτηση, με μικρές σαφείς δηλώσεις: “Δεν συζητώ όταν αμφισβητείς τα γεγονότα”, "Θα επιστρέψω στη συζήτηση όταν μπορούμε να μιλάμε με σεβασμό”.

Εάν τα μέτρα δεν αποδωσουν, το επόμενο βήμα είναι να διακόψετε την τοξική σχέση σας το συντομότερο δυνατό. Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι κακοποιητικός και πολύ δύσκολα θα αλλάξει. Εάν σας κρατάνε πίσω ανασφάλεις, αυτές μπορείτε να τις ξεπεράσετε με την ατομική ψυχοθεραπεία.

Γραμμές Βοήθειας & Υποστήριξης

🆘Αν αισθάνεστε ότι κινδυνεύετε ή χρειάζεστε άμεση ψυχολογική υποστήριξη, μην διστάσετε να καλέσετε:

• 15900 - Γραμμή SOS για τη Βία κατά των Γυναικών (24ωρη, δωρεάν & απόρρητη).
• 10306 - Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης (ανώνυμη & δωρεάν).
• 100 - Ελληνική Αστυνομία (για άμεσο κίνδυνο).
• "Panic Button" - Εγκαταστήστε την εφαρμογή (app) στο κινητό σας για άμεση ειδοποίηση των αρχών (χορηγείται κατόπιν αιτήματος στο Αστυνομικό Τμήμα).

Αντιμετώπιση gaslighting

Η έγκαιρη αναγνώριση του gaslighting και η αναζήτηση βοήθειας από ειδικό μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο σοβαρών διαταραχών, όπως μείζων κατάθλιψη και διαταραχή μετατραυματικού στρες. Ως ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής συναντώ συχνά ανθρώπους που μετά από gaslighting δυσκολεύονται να εμπιστευτούν ξανά τις σχέσεις και τον εαυτό τους. Και δυστυχώς σε πολλά περιστατικά που έχω παρακολουθήσει, το gaslighting συνυπάρχει με άλλες μορφές βίας, όπως οικονομική, λεκτική ή σεξουαλική κακοποίηση.

Η ψυχοθεραπεία εστιάζει στην ενδυνάμωση, στην αποκατάσταση της αυτοεκτίμησης και στη σταδιακή επεξεργασία του ψυχικού τραύματος, ώστε το άτομο να ξαναβρεί την εσωτερική του αίσθηση ασφάλειας. Η θεραπεία EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing) έχει τεκμηριωμένη αποτελεσματικότητα στη μείωση των συμπτωμάτων μετατραυματικού στρες και άλλων τραυματικών αντιδράσεων, και προτείνεται από διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες ως θεραπεία πρώτης γραμμής για μετατραυματικό στρες.⁵ Vereecken, S., & Corso, G. (2024). Revisiting Eye Movement Desensitization and Reprocessing Therapy for Post-traumatic Stress Disorder: A Systematic Review and Discussion of the American Psychological Association’s 2017 Recommendations.

Το Gaslighting ως «Αόρατη Βία» στην Ελλάδα

Στην ελληνική κοινωνία, το gaslighting συχνά υποτιμάται ως απλή «γκρίνια» ή «κακιά στιγμή», όμως στην πραγματικότητα αποτελεί τον προθάλαμο της κακοποίησης. Αν και οι επίσημες αναφορές της Ελληνικής Αστυνομίας καταγράφουν πάνω από 19.000 περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας μόνο στο 10μηνο του 2025, αυτό που δεν καταγράφεται είναι η μακρά περίοδος ψυχολογικής χειραγώγησης που προηγήθηκε.​¹⁰ Μήνυμα του Αρχηγού της Ελληνικής Αστυνομίας, Αντιστράτηγου Δ. Μάλλιου για την Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών

Κλινικά, παρατηρούμε ότι το gaslighting είναι ο μηχανισμός που κρατά τα θύματα δέσμια: η γυναίκα δεν καταγγέλλει τον σύντροφο, όχι επειδή της αρέσει η βία, αλλά επειδή το gaslighting την έχει πείσει ότι εκείνη φταίει για τη συμπεριφορά του ή ότι εκείνη υπερβάλλει. Η αύξηση στη χρήση του Panic Button (+52%) είναι ελπιδοφόρα, καθώς δείχνει ότι όλο και περισσότερα άτομα αρχίζουν να εμπιστεύονται την κρίση τους (σπάζοντας το gaslighting) και να αναγνωρίζουν τον πραγματικό κίνδυνο.​

Στην Ελλάδα, πολιτισμικά στερεότυπα όπως «τα εν οίκω μη εν δήμω» συχνά ενισχύουν το gaslighting, κάνοντας το θύμα να νιώθει ότι αν μιλήσει, θα εκτεθεί ή δεν θα γίνει πιστευτό.

Συχνές ερωτήσεις (FAQ)

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Klein, W., et al. (2023). A qualitative analysis of gaslighting in romantic relationships. Personal Relationships, 30(4), 1316–1340. [Gaslighting in romantic relationships]
2. ↸2.Darke, L., et al. (2025). Illuminating Gaslighting: A Comprehensive Interdisciplinary Review of Gaslighting Literature. Journal of Family Violence. [Gaslighting]
3. ↸3.Darke, L., et al. (2025). Public Perceptions of Gaslighting: Understanding Definitions, Recognition, and Responses. Journal of Social and Personal Relationships, 42(11), 3172–3195 [Gaslighting as emotional abuse]
4. ↸4.Lohmann, S., et al. (2023). The Trauma and Mental Health Impacts of Coercive Control: A Systematic Review and Meta-Analysis. Trauma, Violence, & Abuse, 25(1), 630–647. [Psychological abuse and trauma]
5. ↸5.Vereecken, S., & Corso, G. (2024). Revisiting Eye Movement Desensitization and Reprocessing Therapy for Post-traumatic Stress Disorder: A Systematic Review and Discussion of the American Psychological Association’s 2017 Recommendations. [EMDR and PTSD]
6. ↸6.Xiao, Z., et al. (2023). The impact of childhood psychological maltreatment on mental health outcomes in adulthood: a systematic review and meta-analysis. Trauma, violence, & abuse, 24(5), 3049-3064. [Childhood psychological maltreatment]
7. ↸7.Moisoglou, I., et al. (2025). Workplace Gaslighting Is Associated with Nurses’ Job Burnout and Turnover Intention in Greece. Healthcare, 13(13), 1574. [Workplace Gaslighting]
8. ↸8.National Institute for Health and Care Excellence. (2014). Domestic violence and abuse: Multi-agency working (PH50). [NICE Standard for Abuse Support]
9. ↸9.Faytong-Haro, M. (2025). Medical gaslighting: navigating patient-clinician mistrust in healthcare. Frontiers in Health Services, 5. [Medical gaslighting]
10. ↸10.Μήνυμα του Αρχηγού της Ελληνικής Αστυνομίας, Αντιστράτηγου Δ. Μάλλιου για την Παγκόσμια Ημέρα για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών [Μήνυμα Αρχηγού ΕΛ.ΑΣ. 2025]
11. ↸11.Moss, C. F., et al. (2025). Experiences of Care and Gaslighting in Patients With Vulvovaginal Disorders. JAMA Network Open, 8(5), e259486. [Gaslighting in Patients]
12. ↸12.Kapaki, V., & Kotsopoulos, N. (2025). Shining the light on medical gaslighting and its impact on patient safety. Archives of Hellenic Medicine/Arheia Ellenikes Iatrikes, 42(5). [Patient Safety Risks]
13. ↸13.Klein, W., et al. (2025). A Theoretical Framework for Studying the Phenomenon of Gaslighting. Personality and Social Psychology Review. [Psychological Manipulation Framework]
14. ↸14.Adair, J. (2025). Defining gaslighting in gender-based violence: A mixed-methods systematic review. Trauma, Violence, & Abuse, 15248380251344316. [Gender-Based Violence]
15. ↸15.Nowaskie, D. Z., et al. (2025). Pervasive systemic disparities: medical-related gaslighting, trauma, and distrust among LGBTQ+ people in the United States. Frontiers in Sociology, 10. [LGBTQ+ Systemic Invalidation]
16. ↸16.National Domestic Violence Hotline. Gaslighting: What is it and how to respond. [National Domestic Violence Hotline]
17. ↸17.Fuss, A., et al. (2024). We didn’t start the fire...or did we?—a narrative review of medical gaslighting and introduction to medical invalidation. Translational Gastroenterology and Hepatology, 9, 73–73. [Medical invalidation]