Γυναίκα νάρκισσος - χαρακτηριστικά
Έχουμε την τάση να πιστεύουμε ότι ο ναρκισσισμός αφορά μονάχα τους άνδρες. Ωστόσο, υπάρχουν φυσικά και γυναίκες νάρκισσοι με ορισμένα διαφορετικά χαρακτηριστικά και συμπεριφορές από τους άνδρες νάρκισσους. Ενώ ο άνδρας νάρκισσος επιζητά τον θαυμασμό μέσω της επιβολής, η γυναίκα νάρκισσος συχνά τον διεκδικεί μέσω της θυματοποίησης ή της φροντίδας, καθιστώντας τη διάγνωση πιο δύσκολη. Τα ερευνητικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι, ενώ οι άνδρες τείνουν να σκοράρουν υψηλότερα στον μεγαλομανή ναρκισσισμό, οι γυναίκες συχνά εκδηλώνουν διαφορετικά χαρακτηριστικά, όπως αυτά του ευάλωτου ναρκισσισμού. 3 Πιο συγκεκριμένα, η ναρκισσιστική συμπεριφορά στις γυναίκες μπορεί να είναι λιγότερο εμφανής ή να συγκαλύπτεται πίσω από μια εικόνα θυματοποίησης, ωστόσο η έλλειψη αυθεντικής ενσυναίσθησης παραμένει πυρηνικό στοιχείο της διαταραχής.
Χαρακτηριστικά των γυναικών νάρκισσων
Γενικά οι γυναίκες νάρκισσοι δεν είναι συναισθηματικά διαθέσιμες και δεν μπορούν να συνδεθούν με τους άλλους σε συναισθηματικό επίπεδο, ακόμη και με τα παιδιά και τους συντρόφους τους. Δεν νιώθουν συμπόνια και δεν μπορούν να σκεφτούν τα συναισθήματα των άλλων, τις σκέψεις και τον πόνο. Μια γυναίκα νάρκισσος συχνά διαθέτει υψηλή γνωστική ενσυναίσθηση (καταλαβαίνει πώς νιώθετε και πώς να σας χειριστεί), αλλά στερείται παντελώς συναισθηματικής ενσυναίσθησης (δεν νοιάζεται για τον πόνο που σας προκαλεί). Έτσι λοιπόν είναι απαιτητικές, ζηλιάρες, απομονώνουν τους άλλους (ειδικά στις σχέσεις τους) καθώς θέλουν να είναι το επίκεντρο της προσοχής, και χρησιμοποιούν τους άλλους για δικό τους όφελος. Πιο αναλυτικά, παρουσιάζουν τα παρακάτω χαρακτηριστικά:
1. Η εμφάνιση
Σύμφωνα με την Ελληνική μυθολογία, ο Νάρκισσος ήταν ένας όμορφος νέος άνδρας που είδε την αντανάκλαση του στο νερό και την ερωτεύτηκε. Υπάρχει λόγος που ο συγκεκριμένος μύθος έδωσε την έμπνευση για τον όρο "ναρκισσισμός", ειδικά για τις γυναίκες νάρκισσους.
Οι γυναίκες νάρκισσοι έχουν εμμονή με την εμφάνισή τους, ξοδεύουν πολύ χρόνο, χρήματα και ενέργεια για την εμφάνισή τους. Χρησιμοποιούν επίσης την σεξουαλικότητά τους για να κερδίσουν χρήματα, κοινωνικό στάτους, προσοχή, επιβεβαίωση.
Οποιοσδήποτε απειλεί τα συναισθήματα ανωτερότητας (ή τελειότητας) αποτελεί απειλή για τις γυναίκες νάρκισσους. Είναι λοιπόν πολύ ανταγωνιστικές με τις άλλες γυναίκες, όπως οι κόρες, οι μαμάδες τους και άλλες γυναίκες συγγενείς.
2. Η συμπεριφορά
Ο υλισμός και η εμμονή με τα χρήματα είναι σημάδια του ναρκισσισμού στις γυναίκες. Οι γυναίκες νάρκισσοι συχνά χειραγωγούν τους συντρόφους τους και τα μέλη της οικογένειας τους για να ξοδεύουν για τον εαυτό τους χρήματα για ακριβά ρούχα, ακριβά κοσμήματα, θεραπείες σε σπα, πλαστικές επεμβάσεις, και ακριβά παπούτσια και τσάντες.
Συνήθως χρησιμοποιούν την σεξουαλικότητά τους για να βρουν πλούσιους συντρόφους για να συντηρούν τον υπερβολικό τρόπο ζωής τους.
Μπορεί ακόμα και να αγνοούν τις υλικές ανάγκες των παιδιών τους για να ικανοποιούν τις δικές τους ανάγκες.
3. Επιβεβαίωση και προσοχή
Φυσικά, είναι πολύ σύνηθες οι γυναίκες νάρκισσοι χρησιμοποιούν τις σχέσεις για να κερδίζουν επιβεβαίωση. Θέλουν την προσοχή και να είναι το αντικείμενο του πόθου.
Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που οι γυναίκες νάρκισσοι έχουν τους πρώην τους παγιδευμένους, δημιουργούν ερωτικά τρίγωνα για επιβεβαίωση, και είναι άπιστες.
Οι γυναίκες νάρκισσοι είναι πολύ σαγηνευτικές. Χρησιμοποιούν την σεξουαλικότητά τους για να κερδίσουν την προσοχή και το θαυμασμό. Επίσης, κάνουν προσπάθεια για να προκαλούν συναισθήματα ζήλιας στους άλλους για να νιώθουν ότι έχουν τον έλεγχο.
4. Η εργασία
Οι γυναίκες νάρκισσοι συχνά προκαλούν διχασμό. Χρησιμοποιούν παθητικο-επιθετικές τακτικές, όπως το "διαίρει και βασίλευε", για να κερδίζουν εξουσία στη δουλειά και στον κοινωνικό τους κύκλο.
Είναι διπρόσωπες και προδίδουν εύκολα πισώπλατα κάποιον. Για παράδειγμα, αν έχετε στη δουλειά σας μια γυναίκα διευθύντρια μπορεί να παίρνει όλα τα εύσημα για τη δική σας τη δουλειά.
Οι γυναίκες νάρκισσοι έχουν εμμονή με το στάτους τους και αυτό σίγουρα ισχύει και στον εργασιακό χώρο.
5. Ανταγωνιστικές
Οι γυναίκες νάρκισσοι είναι υπερβολικά ανταγωνιστικές με τις άλλες γυναίκες. Αν έχετε μια φίλη που συνεχώς σας ρίχνει την ψυχολογία, μπορεί να είναι νάρκισσος.
Οι γυναίκες νάρκισσοι δεν θέλουν οι άλλες γυναίκες να έχουν την προσοχή των ανδρών ή να έχουν υγιείς σχέσεις. Είναι χειριστικές, μπορεί να μιλούν πίσω από την πλάτη των άλλων, να προσπαθούν να σαμποτάρουν τις σχέσεις σας ή να υπονομεύουν την αυτοπεποίθησή σας.
Επίσης, οι γυναίκες νάρκισσοι έχουν την τάση να κατηγορούν τους άλλους για τα προβλήματά τους.
6. Είναι εγωκεντρικές
Ο εγωκεντρισμός είναι στοιχείο κατατεθέν για την ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας στις γυναίκες και στους άνδρες. Μια γυναίκα νάρκισσος μπορεί να αφιερώνει πολύ χρόνο να μιλά για τον εαυτό της και τη ζωή της, χωρίς να ρωτά τους άλλους πως είναι. Όταν οι άλλοι μιλούν για τον εαυτό τους, οι γυναίκες νάρκισσοι δεν δείχνουν κανένα ενδιαφέρον, και γρήγορα γυρνούν τη συζήτηση στον εαυτό τους.
8. Μικροπρέπεια
Οι γυναίκες νάρκισσοι έχουν την τάση να είναι μικροπρεπείς. Συχνά μένουν σε μικρές λεπτομέρειες ή στα λάθη των άλλων, ακόμη και αν δεν έχουν σημασία.
9. Εμμονή με το κοινωνικό στάτους
Οι γυναίκες νάρκισσοι μπορεί να είναι ρηχές ή επιφανειακές. Έχουν την τάση να αγαπούν τα υλικά αγαθά ή να θέλουν να αγοράζουν πολυτελείς τσάντες τα οποία είναι ταυτισμένα με τον πλούτο.
10. Εθισμός στα social media
Όλοι οι νάρκισσοι αφιερώνουν συνεχώς χρόνο στον εαυτό τους. Οι γυναίκες νάρκισσοι ανεβάζουν συχνά φωτογραφίες στα social media, selfies, και έχουν εμμονή με τα likes και τους followers. Κάποιες μπορεί να έχουν εθισμό με τα social media και να μην μπορούν να περιορίζουν τη χρήση τους.
11. Εκμετάλλευση άλλων ανθρώπων
Δεν είναι μυστικό ότι οι νάρκισσοι εκμεταλλεύονται τους άλλους για προσωπικό όφελος, αλλά οι άνδρες και οι γυναίκες έχουν αντίθετους τρόπους να το κάνουν αυτό. Για παράδειγμα, οι γυναίκες χρησιμοποιούν χειριστικές ή παθητικο-επιθετικές συμπεριφορές για να καλύψουν τις ανάγκες τους. 1
12. Είναι ματαιόδοξες
Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι γυναίκες νάρκισσοι έχουν μια εμμονή με την εξωτερική τους εμφάνιση. Είναι ματαιόδοξες και πολύ ευαίσθητες στην κριτική για την εμφάνισή τους, το βάρος τους, τις επιτυχίες τους στους άνδρες. Ο ναρκισσισμός στις γυναίκες μπορεί να τις οδηγεί σε πλαστικές επεμβάσεις, υπερβολικές δίαιτες ή ανθυγιεινή εμμονή με το βάρος.
Πώς θα αναγνωρίσω αν η γυναίκα μου είναι νάρκισσος;
- Εκμετάλλευση: σε κάθε υγιή σχέση οι δύο σύντροφοι δίνουν και παίρνουν ισότιμα. Ωστόσο, αν μια γυναίκα είναι νάρκισσος μπορεί να έχει υπερβολικές απαιτήσεις και να είναι χειριστική απέναντί σας.
- Θέλει να σας ελέγχει: μια γυναίκα νάρκισσος θέλει να έχει τον απόλυτο έλεγχο. Θα σας πει ψέματα χωρίς δισταγμό. Θα χρησιμοποιήσει το gaslighting για να διατηρήσει τον έλεγχο, θα σας κάνει να αμφιβάλλετε για την πραγματικότητα ή τις πεποιθήσεις σας.
- Δεν νιώθει οικειότητα: μια γυναίκα νάρκισσος δεν θα σας επιτρέψει να μπείτε στον εσωτερικό της κόσμο. Θα σας απομακρύνει και θα είναι ψυχρή σαν τον πάγος.
- Είναι υπερόπτης: αν μια γυναίκα νάρκισσος σας θέλει, και εσείς είστε παντρεμένος, τότε δεν θα διστάσει να πάρει τη σύζυγό σας τηλέφωνο να της πει ότι ο άνδρας της είναι ερωτευμένος μαζί της.
- Βλέπει τον εαυτό της ως ξεχωριστό και μοναδικό: μια γυναίκα νάρκισσος αξίζει το θαυμασμό, την προσοχή και είναι ένα ξεχωριστό πλάσμα που αξίζει ιδιαίτερης μεταχείρισης.
- Παίζει το θύμα: σίγουρα είναι το θύμα και φταίνε όλοι οι άλλοι για τα λάθη της. Είναι η αφοσιωμένη μητέρα που έχει δώσει τα πάντα για τα παιδιά της.
Διαφορές ανάμεσα σε γυναίκες και άνδρες νάρκισσους
Αν και τα βασικά χαρακτηριστικά του ναρκισσισμού είναι παρόμοια για τους άνδρες και τις γυναίκες, υπάρχουν κάποιες διαφορές.
Οι άνδρες νάρκισσοι έχουν πιο επιθετική και κυριαρχική συμπεριφορά. Αντίθετα οι γυναίκες νάρκισσοι χρησιμοποιούν πιο ύπουλες και κρυφές τακτικές όπως η χειραγώγηση, η παθητικο-επιθετική συμπεριφορά. 2
Οι άνδρες νάρκισσοι θέλουν την εξουσία και να ελέγχουν τους άλλους, ενώ οι γυναίκες θέλουν την προσοχή, το θαυμασμό, και την επιβεβαίωση. Οι άνδρες είναι πιο πιθανό να δεσμεύονται σε ριψοκίνδυνες ή παρορμητικές συμπεριφορές, ενώ οι γυναίκες υπολογίζουν κάθε κίνησή τους.
Επιπλέον, οι κοινωνικές προσδοκίες και τα στερεότυπα για το φύλο επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο ο ναρκισσισμός εκδηλώνεται στους άνδρες και στις γυναίκες.
Οι άνδρες κοινωνικά είναι πιο κυρίαρχοι και διεκδικητικοί, πράγμα που ενισχύει τα ναρκισσιστικά χαρακτηριστικά. Οι γυναίκες από την άλλη πλευρά, ίσως να δίνουν προτεραιότητα στις σχέσεις και στη συναισθηματική νοημοσύνη, πράγμα που κάνει πιο δύσκολη την αναγνώριση μιας γυναίκας νάρκισσου.
Πώς να αντιμετωπίσετε μια γυναίκα νάρκισσο;
1. Θέστε ξεκάθαρα όρια
Είναι πολύ σημαντικό να έχετε ξεκάθαρα όρια όταν αντιμετωπίζετε μια γυναίκα νάρκισσο. Πρέπει να μιλήσετε ανοιχτά για το ποιες συμπεριφορές είναι αποδεκτές και ποιες όχι, και να τηρείτε τα όριά σας. Φυσικά, είναι ανάγκη να πείτε για τις συνέπειες όταν κάποιος παραβιάζει τα όριά σας.
2. Μην παίρνετε μέρος στο δράμα τους
Οι γυναίκες νάρκισσοι νιώθουν καλά στο δράμα και στην προσοχή. Όμως, είναι σημαντικό να μην παίρνετε μέρος στο δράμα τους και να μην υποκύπτετε στη συναισθηματική χειραγώγηση. Μείνετε ήρεμοι, και μην αφήνετε τη συμπεριφορά τους να σας επηρεάζει.
3. Μείνετε συγκεντρωμένοι στους στόχους σας
Μην αφήνετε μια γυναίκα νάρκισσο να σας αποσπά από τους στόχους σας και τις προτεραιότητες σας. Μην την αφήνετε να μπει εμπόδιο στο δρόμο σας προς την επιτυχία.
4. Αποφύγετε τις αντιπαραθέσεις
Η αντιπαράθεση με μια γυναίκα νάρκισσο μπορεί να κάνει τα πράγματα χειρότερα. Για αυτό βρείτε ένα τρόπο να μείνετε ήρεμοι και να επικοινωνείτε για τις ανάγκες σας και τα όριά σας.
5. Μην παίρνετε προσωπικά τις συμπεριφορές τους
Τα χαρακτηριστικά μιας γυναίκας νάρκισσου δεν αφορούν εσάς, αλλά τις δικές της ανασφάλειες και ανάγκες. Μην παίρνετε τη συμπεριφορά της προσωπικά, μην την αφήνετε να επηρεάζει τη δική σας αξία. Είναι σημαντικό να ενισχύσετε την αυτοεκτίμησή σας και την ψυχική ανθεκτικότητά σας.
6. Ζητήστε υποστήριξη
Η αντιμετώπιση μιας γυναίκας νάρκισσου μπορεί να οδηγεί στη συναισθηματική εξουθένωση. Για αυτό είναι σημαντικό να ζητήσετε την υποστήριξη από τους φίλους, την οικογένειά σας ή έναν ψυχοθεραπευτή.
Όταν μιλάτε με κάποιον που καταλαβαίνει όσα περνάτε αυτό θα σας βοηθήσει να επεξεργαστείτε τα συναισθήματά σας και να αντιμετωπίσετε το στρες.
7. Μείνετε ήρεμοι και συγκρατημένοι
Οι γυναίκες νάρκισσοι προκαλούν ή χειραγωγούν τους άλλους για να ενισχύουν το δικό τους εγώ. Είναι σημαντικό να μένετε συγκρατημένοι και να μην αφήνετε τη συμπεριφορά τους να σας επηρεάζει. Αν παίξετε το παιχνίδι τους θα βγείτε σίγουρα χαμένοι.
8. Περιορίστε την αλληλεπίδραση μαζί τους
Αποφύγετε να κάνετε συζητήσεις που δεν είναι απαραίτητες για να μην ξοδέψετε το χρόνο σας. Αυτό θα μειώσει τις πιθανότητες να σας χειραγωγήσουν.
Είναι σημαντικό να θέσετε τα όριά σας για να διατηρήσετε την συναισθηματική σας ευεξία. Να έχετε πάντα στο μυαλό σας ότι η φροντίδα του εαυτού σας αποτελεί προτεραιότητα.
9. Μην ενδίδετε στη συμπεριφορά τους
Τα χαρακτηριστικά των γυναικών νάρκισσων θα κάνουν μόνο την κατάσταση χειρότερη. Είναι σημαντικό να τηρείτε τα όριά σας και να μην υποκύπτετε στις απαιτήσεις τους.
Αυτό σημαίνει ότι δεν θα επιτρέπετε την χειραγώγηση ή τον έλεγχο. Είναι ζωτικής σημασίας να προστατεύετε τον εαυτό σας από την τοξικότητα τους και να διατηρείτε μια υγιή δυναμική στη σχέση. Δεν είστε υπεύθυνοι για τη συμπεριφορά τους, αλλά για τις δικές σας αντιδράσεις. Η προσπάθειά σας να την "σώσετε" ή να την "αλλάξετε" με την αγάπη σας, συχνά καταλήγει σε συνεξάρτηση και δική σας ψυχική εξουθένωση.
Αντιμετώπιση γυναίκας νάρκισσου
Η ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας είναι μια διαταραχή που χαρακτηρίζεται από την αίσθηση μεγαλείου, ανωτερότητας και την υπερβολική ανάγκη για εξωτερική επιβεβαίωση. Τα συμπτώματα της διαταραχής εκδηλώνονται συχνά με διαφορετικό τρόπο στις γυναίκες, δίνοντας έμφαση στην εικόνα του θύματος ή στην ανάγκη για προστασία.
Όμως αν τα πράγματα ξεφύγουν είτε σε προσωπικό είτε σε επαγγελματικό επίπεδο, τότε μπορείτε να ζητήσετε βοήθεια από έναν ψυχοθεραπευτή που θα σας παρέχει καθοδήγηση και υποστήριξη.
Η αντιμετώπιση μιας γυναίκας νάρκισσου είναι μια δύσκολη και εξουθενωτική εμπειρία. Ωστόσο, η ψυχοθεραπεία μπορεί να σας ενδυναμώσει ώστε να μπορείτε να θέσετε ξεκάθαρα όρια. Έτσι, θα μείνετε προσηλωμένοι στο στόχο σας ώστε να αντιμετωπίσετε την κατάσταση.
Βιβλιογραφία
- 1.Green, A., et al. (2022). Female Narcissism: Assessment, Aetiology, and Behavioural Manifestations. Psychological Reports, 125, 6, 2833–2864. [link]
- 2.Grijalva, E., et al. (2015). Gender differences in narcissism: A meta-analytic review. Psychological Bulletin, 141, 2, 261–310. [link]
- 3.Stinson, F. S., et al. (2008). Prevalence, correlates, disability, and comorbidity of DSM-IV narcissistic personality disorder: results from the wave 2 national epidemiologic survey on alcohol and related conditions. The Journal of Clinical Psychiatry, 69, 7, 1033–1045. [link]