Ο νόμος της έλξης... και άλλα παραμύθια !
Σίγουρα θα έχετε ακούσει την έκφραση "αν θέλεις κάτι πάρα πολύ αυτό θα έρθει". Ο νόμος της έλξης βασίζεται στην πεποίθηση ότι το σύμπαν ακούει τις επιθυμίες μας και τις σκέψεις μας και ανταποκρίνεται σε αυτό. Έτσι, το καλό θα προσελκύει πάντα το καλό, αλλά και το αντίθετο, το αρνητικό προσελκύει πάντα το αρνητικό. Όμως παρότι πολύ ρομαντικός, ο νόμος της έλξης (θυμίζοντας τους νόμους του κάρμα) είναι μια μεταφυσική ψευδοεπιστήμη, και όχι ένας νόμος της φύσης.
Τι υποστηρίζει ο νόμος της έλξης
Ουσιαστικά, ο συγκεκριμένος νόμος βασίζεται στην πεποίθηση ότι το σύμπαν έχει επίγνωση των σκέψεων μας και δίνει στον καθένα μας (δηλαδή στους 8 δισεκατομμύρια ανθρώπους που υπάρχουν σε αυτό τον πλανήτη) αυτό που θέλει, πως γνωρίζει τις πιο βαθιές μας επιθυμίες. Οι υποστηρικτές αυτής της ιδέας λένε ότι οι σκέψεις είναι μορφές ενέργειας που ταξιδεύουν και επηρεάζουν τις σκέψεις των άλλων.
Όταν πιστεύουμε ότι το απέραντο, συνεχώς επεκτεινόμενο σύμπαν δισεκατομμυρίων ετών έχει ένα μοναδικό πλάνο για τον καθένα μας, τους μικροσκοπικούς και ασήμαντους ανθρώπους, μας αφαιρεί την δύναμη και την προσωπική μας ευθύνη ώστε να μπορούμε να δημιουργήσουμε τη ζωή που θέλουμε για τον εαυτό μας. Το σύμπαν λειτουργεί με φυσικούς νόμους και δεν διαθέτει ανθρωπομορφικά χαρακτηριστικά ή συνείδηση για να εκπληρώνει ατομικές επιθυμίες.
Δεν μπορείτε να ελκύσετε την επιτυχία ή την ευτυχία απλά επειδή φαντασιώνεστε για αυτή. Δεν υπάρχει κάποιος "προσωπικός μαγνητισμός" Είναι διαφορετικό πράγμα να προγραμματίζετε τον εγκέφαλό σας προς την επιτυχία ή την ευτυχία χρησιμοποιώντας ορισμένες τεχνικές (όπως το NLP, οραματισμός, κα) και άλλο να πιστεύετε ότι απλά θα έρθει κάτι σε εσάς γιατί το εύχεστε.
Το μυστικό
Ο νόμος της έλξης έγινε πιο γνωστός με την κυκλοφορία της ταινίας και του βιβλίου "The Secret" το 2006, το οποίο έκανε δημοφιλή την ιδέα. "Το Μυστικό" που προσπαθεί να δώσει μια επιστημονική διάσταση στο νόμο της έλξης. Χρησιμοποιεί φράσεις της κβαντικής φυσικής για την ερμηνεία του νόμου. Ωστόσο, στην ουσία του το βιβλίο έχει ως πυρήνα του το νόμο της έλξης, σύμφωνα με τον οποίο τα όμοια έλκουν όμοια. Έτσι οι θετικές σκέψεις οδηγούν σε θετικά πράγματα και οι αρνητικές σκέψεις σε αρνητικά πράγματα. Συνεπώς, απλά η σκέψη όσων επιθυμούμε, θα οδηγήσει στην υλοποίησή τους. Υπάρχει μια επιφανειακή λογική σε αυτό, αλλά στην φυσική, είναι τα αντίθετα και όχι τα όμοια που έλκονται.
Το μυστικό για την επιτυχία ενός βιβλίου είναι οι διαφημιστές να κάνουν μια όμορφη καμπάνια, να υπάρχει μια ανάμιξη της απλοϊκής αλήθειας με την μαγική σκέψη της Νέας Εποχής και να παρουσιάσει μια δήθεν κρυμμένη γνώση. "Το Μυστικό" δεν είναι τίποτα καινούργιο, και δεν είναι μυστικό. Ο τίτλος όμως και μόνο λειτουργεί δελεαστικά, καθώς όταν βλέπει κάποιος της λέξη "μυστικό" για την ευτυχία και την αφθονία, ελπίζει ότι υπάρχει ένας εύκολος δρόμος για να αποκτήσει ότι επιθυμεί. Για δεκαετίες, η Νέα Εποχή και τα βιβλία αυτοβελτίωσης είναι σαν να προσφέρουν εύκολες απαντήσεις και μαγικές λύσεις σε όλα τα προβλήματα της ζωής. Είναι σημαντικό να είμαστε προσεκτικοί με πηγές αυτοβοήθειας που δεν βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα, καθώς μπορεί να καλλιεργήσουν μη ρεαλιστικές προσδοκίες.
Ψευδοεπιστήμη
Υπάρχουν σοβαρά προβλήματα με το νόμο της έλξης. Σύμφωνα με το παραπάνω βιβλίο, "Όλα όσα συμβαίνουν στη ζωή μας τα προσελκύουμε με τις σκέψεις μας". Όμως αυτό είναι αυτό αλήθεια; Ο κάθε άνθρωπος που παίζει τυχερά παιχνίδια σκέφτεται ότι θα κερδίσει και θα γίνει πλούσιος (αλλιώς δεν θα έπαιζε), αλλά στην πραγματικότητα ελάχιστοι κερδίζουν. Αν ο νόμος της έλξης ισχύει, γιατί δεν συμβαίνει αυτό; Δεν θα έπρεπε όσοι παίζουν να κερδίζουν, αν χρειάζεται μόνο η επιθυμία και η σκέψη; Εδώ βέβαια συνήθως μπλέκονται και άλλες μεταφυσικές έννοιες, όπως το κάρμα και οι νόμοι του κάρμα.
Η αποδοχή αυτού του νόμου αφαιρεί τον έλεγχο από τη ζωή σας, όπως τα ζώδια και η αστρολογία. Μετατρέπει τα πάντα σε ευχές, χωρίς να έχουν σημασία η δράση και οι πράξεις. Η αλήθεια είναι ότι μπορείτε να ζήσετε τη ζωή σας σύμφωνα με τους στόχους, τα όνειρα, και τις επιθυμίες σας, παρόλο τις όποιες αμφιβολίες ή αρνητικές σκέψεις. Όμως αυτό δεν μπορεί να γίνει απλά με μια σκέψη, αλλά με προγραμματισμό, αλλαγή συνηθειών και στάση απέναντι στα πραγματα, και πάνω από όλα πράξεις.2
Δεν μπορείτε να "μαγνητίσετε" χρήμα και αφθονία, δεν υπάρχουν μέθοδοι "ψυχικής αλχημείας" και προσωπικού "μαγνητισμού", μόνο σχετικές φαντασιώσεις ανθρώπων. Και φυσικά δεν μπορείτε με τη σκέψη και το νόμο της έλξης να κάνετε τον/την πρώην σας να γυρίσει πίσω, όπως συχνά παρουσιάζεται εσφαλμένα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μέσα από υπεραπλουστευμένες προσεγγίσεις που στερούνται επιστημονικής βάσης.
Οι θετικές σκέψεις μπορεί να φέρουν θετικά αποτελέσματα στη ζωή ενός ατόμου αποκλειστικά μέσα από τις συμπεριφορές του,3 μέσα από τις πράξεις του, ενώ οι αρνητικές σκέψεις φέρνουν το αντίθετο, πάλι ως συνέπεια (συνειδητών ή ασυνείδητων) πράξεων και συμπεριφορών. Δεν υπάρχει κάτι μαγικό σε αυτό.
Είναι ανάγκη να κάνουμε αλλαγές στη ζωή μας
Αν απλά έχετε όνειρά και δεν κάνετε τίποτα για αυτά, δεν θα καταφέρετε τίποτα. Είναι ανάγκη να αναλάβετε δράση και να πιστέψετε στον εαυτό σας. Η σκληρή πραγματικότητα είναι ότι πρέπει να είστε προετοιμασμένοι να δουλέψετε σκληρά.
Ο νόμος της έλξης είναι μια καλή ιδέα μόνο αν απλά χρησιμοποιείτε τον οραματισμό και τις θετικές δηλώσεις. Όταν οραματίζεστε αυτό που θέλετε, αυτό σας δίνει κίνητρο και θάρρος, γιατί χρειάζεται να δουλέψετε σκληρά για αυτό που θέλετε. Σας βοηθά να μαζέψετε το θάρρος και τη δύναμή σας, και να συνεχίσετε να προσπαθείτε παρά τα εμπόδια και τις δυσκολίες.
Οι ασκήσεις οραματισμού (οπτικοποίησης για την ακρίβεια) σχετίζονται με τον εγκέφαλο,1 όχι με το υπερφυσικό και το μεταφυσικό. Δεν υπάρχουν μαγικές λύσεις, αν και ο συγχρονισμός είναι ένα θαύμα. Χρησιμοποιήστε την μαγεία και την δύναμη που υπάρχει μέσα σας για να αναλάβετε δράση για τα όνειρά σας.
Η δράση είναι αυτή που οδηγεί στα αποτελέσματα
Σύμφωνα με το νόμο της έλξης το καλό προσελκύει το "καλό". Η θετικότητα έλκει την "θετικότητα", και η αρνητικότητα την "αρνητικότητα". Αυτό συμβαίνει, αλλά όχι με ένα μεταφυσικό τρόπο όπως λέει ο νόμος της έλξης. Βλέπετε η σκέψη μας, ο τρόπος έκφρασης μας, οι παρέες μας, έχουν τεράστια σημασία. Οι σκέψεις μας και οι λέξεις που χρησιμοποιούμε δημιουργούν μία στάση, η οποία διαμορφώνει τις πράξεις μας.
Η αισιοδοξία μας δίνει την ευκαιρία να προσπαθήσουμε, να ονειρευτούμε, να μαζέψουμε τις δυνάμεις μας και να προσπαθήσουμε. Η παρέα με θετικούς ανθρώπους μας γεμίζει δύναμη και όνειρα, τολμούμε να ονειρευτούμε, σε αντίθεση με την επαφή με τοξικούς ανθρώπους. Οι θετικοί άνθρωποι έχουν γύρω τους θετικούς ανθρώπους, με αποτέλεσμα να δημιουργούν μια θετική ορμή, δίνοντάς μας την ευκαιρία να οραματιστούμε την διαδικασία για να επιτύχουμε όσα επιθυμούμε, και να κάνουμε πράξεις τις αποφάσεις μας.
Από τη μαγική σκέψη στην επιστημονική πράξη
Η επιστημονική προσέγγιση στην ψυχική υγεία διαχωρίζει σαφώς τη «μαγική σκέψη» από τις κλινικά τεκμηριωμένες μεθόδους. Η κριτική στον «Νόμο της Έλξης» δεν απορρίπτει τη θετική σκέψη, αλλά την επανατοποθετεί στις βάσεις της Νευροψυχολογίας. Αντί για την παθητική αναμονή «απαντήσεων» από το σύμπαν, εστιάζουμε στην ενίσχυση του «Εσωτερικού Τόπου Ελέγχου» (Internal Locus of Control) και της Αυτο-αποτελεσματικότητας.
Για να γίνουν οι επιθυμίες πραγματικότητα δεν αρκεί η σκέψη, αλλά η στοχευμένη δράση και η βαθιά αυτογνωσία. Αυτά είναι τα πραγματικά εργαλεία που μετατρέπουν το όραμα σε ρεαλιστικό αποτέλεσμα. Η ψυχοθεραπεία σας δίνει την ευκαιρία να ανακαλύψετε αυτές τις δυνάμεις που κρύβετε μέσα σας, ώστε να δημιουργήσετε ουσιαστικές αλλαγές για μια ευτυχισμένη και γεμάτη νόημα ζωή.
Βιβλιογραφία
- 1.Hardwick, R. M., et al. (2018). Neural correlates of action: Comparing meta-analyses of imagery, observation, and execution. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 94, 31–44. [Neuroscience of Mental Imagery]
- 2.Cross, A., & Sheffield, D. (2019). Mental contrasting for health behaviour change: a systematic review and meta-analysis of effects and moderator variables. Health Psychology Review, 13(2), 209–225. [Mental Contrasting for Behavior Change]
- 3.Koga, H. K., Get al. (2024). Longitudinal Associations Between Optimism and Objective Measures of Physical Functioning in Women. JAMA Psychiatry, 81(5), 489. [Optimism and Physical Health]