Κρίσεις Άγχους

Το άγχος είναι μια φυσιολογική αντίδραση απέναντι σε μια αντιληπτή απειλή ή αβεβαιότητα. Οι κρίσεις άγχους χαρακτηρίζονται από έντονο φόβο ή ανησυχία που συνήθως συνδέεται με ένα συγκεκριμένο ερέθισμα, κατάσταση ή γεγονός.

Το άγχος συχνά περιλαμβάνει συναισθήματα φόβου και σωματικά συμπτώματα όπως η μυϊκή ένταση. Η κρίση άγχους διαφέρει από την κρίση πανικού. Η κρίση άγχους οφείλεται συνήθως σε μια συγκεκριμένη κατάσταση ή γεγονός. Σε αντίθεση, μια κρίση πανικού μπορεί να συμβεί χωρίς προφανή αιτία και τα συμπτώματα είναι πιο έντονα.

Συμπτώματα κρίσης άγχους

Μια κρίση άγχους συνήθως εμφανίζεται σταδιακά, δεν είναι εύκολο να διαγνωστεί και μπορεί να οφείλεται σε πολλούς παράγοντες. Μερικά συμπτώματα των κρίσεων άγχους περιλαμβάνουν:

Υπερβολική ανησυχία
Φόβο
Θλίψη
Αλλαγές στο ρυθμό της καρδιάς
Ένταση στο κεφάλι
Ναυτία
Ξηροστομία
Ευερεθιστότητα
Τρέμουλο
Δυσκολία στην αναπνοή

Τα συμπτώματα του άγχους μπορεί να μιμούνται άλλα σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως η καρδιακή προσβολή για αυτό είναι πολύ σημαντικό να αποκλειστούν υποκείμενα νοσήματα.⁵

Αιτίες κρίσεων άγχους

Πολλοί άνθρωποι αντιμετωπίζουν κρίσεις άγχους αλλά οι αιτίες για κάθε κατάσταση διαφέρουν από άτομο σε άτομο. Ωστόσο, υπάρχουν συγκεκριμένες αιτίες που περιλαμβάνουν:

Προβλήματα υγείας όπως τα χρόνια νοσήματα
Συγκεκριμένα φάρμακα, όπως τα αντισυλληπτικά
Αρνητικές σκέψεις, ειδικά όταν είστε αναστατωμένοι
Ανησυχία για τα οικονομικά, την δουλειά και τους λογαριασμούς
Συγκρούσεις στη σχέση σας ή στο εργασιακό περιβάλλον
Συμπεριφορές που σχετίζονται με άγχος, όπως η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ
Μια τοποθεσία ή ένα τραγούδι που σας υπενθυμίζει ένα τραυματικό γεγονός

Διαφορές κρίσης άγχους και κρίσης πανικού

Υπάρχουν κάποιες σημαντικές διαφορές ανάμεσα στην κρίση άγχους και στην κρίση πανικού.

1. Διαφορές στα συμπτώματα

Και οι κρίσεις πανικού και οι κρίσεις άγχους περιλαμβάνουν φόβο, ταχυκαρδία, ζαλάδα, πόνο στο στήθος, δυσκολία στην αναπνοή και παράλογες σκέψεις. Ωστόσο, σε μια κρίση πανικού, ο φόβος είναι πιο έντονος. Το άτομο πιστεύει ειλικρινά ότι θα πεθάνει.¹

2. Διαφορές στο πως ξεκινούν οι κρίσεις

Μια κρίση άγχους μπορεί να είναι μια αντίδραση σε συγκεκριμένες ανησυχίες ή φόβους. Εμφανίζεται σταδιακά και ένα άτομο συνήθως ανησυχεί στην αρχή. Μπορεί να είναι ήπια, μέτρια ή σοβαρή. Μπορεί να υπάρχει η αίσθηση ότι όταν ένα πρόβλημα λυθεί, όλα θα πάνε καλά.

Μια κρίση πανικού μπορεί να συμβεί χωρίς προειδοποίηση και συχνά δεν είναι δυνατό να προβλεφθεί με ακρίβεια. Μπορεί να συμβεί όταν ένα άτομο είναι ήρεμο ή αγχωμένο, ακόμη και στη διάρκεια του ύπνου. Δεν υπάρχει προφανής αιτία και τα επίπεδα φόβου είναι δυσανάλογα με την αιτία.

3. Διαφορές στη διάρκεια

Στην καθημερινή κλινική πράξη, συχνά βλέπω ανθρώπους να συγχέουν αυτές τις δύο καταστάσεις, κάτι που εντείνει την αγωνία τους. Η σωστή αναγνώριση του μοτίβου διάρκειας είναι το κλειδί.

Το άγχος συχνά σχετίζεται με μια συγκεκριμένη κατάσταση. Τείνει να συσσωρεύεται και να διαρκεί αρκετό χρονικό διάστημα.

Μια κρίση πανικού ξεκινά ξαφνικά, τα συμπτώματα κορυφώνονται σε 10 λεπτά και συνήθως υποχωρεί μετά από 30 λεπτά,⁶ αν και οι επιδράσεις της μπορεί να κρατήσουν περισσότερο. Η κρίση άγχους γενικά δεν ακολουθεί αυτή την πορεία, αλλά μερικοί άνθρωποι με άγχος μπορεί να εμφανίσουν κρίση πανικού.

Μπορεί το άγχος να οδηγήσει σε πανικό;

Ένα άτομο που έχει διαταραχή πανικού μπορεί να βιώνει άγχος που να εξελίσσεται σε κρίση πανικού. Η αβεβαιότητα για το εάν ή το πότε θα εμφανιστεί ξανά μια κρίση μπορεί να οδηγήσει σε άγχος ανάμεσα στις κρίσεις.

Για ένα άτομο με διαταραχή πανικού, το άγχος μπορεί να προκαλέσει κρίση πανικού. Ο φόβος μιας κρίσης πανικού επηρεάζει τη συμπεριφορά και τη λειτουργικότητα ενός ατόμου στην καθημερινότητα.

Μια κρίση άγχους μπορεί να έχει μεγαλύτερη διάρκεια ή όταν προκαλείται από συγκεκριμένα γεγονότα μπορεί να είναι σημάδι μιας άλλης διαταραχής όπως η διαταραχή κοινωνικού άγχους.

Τρόποι υποστήριξης και αναζήτησης βοήθειας

1. Φροντίδα του εαυτού

Μπορεί να νιώθετε ότι χάνετε τον έλεγχο όταν παθαίνετε μια κρίση άγχους, αλλά υπάρχουν τρόποι να ανακτήσετε τον έλεγχο. Η φροντίδα του εαυτού μπορεί να βοηθήσει ορισμένους ανθρώπους να διαχειρίζονται καλύτερα το άγχος και να υποστηρίζουν τη συνολική τους ευεξία, αλλά δεν υποκαθιστά την ιατρική αξιολόγηση όταν τα συμπτώματα επιμένουν.

Μερικοί τρόποι που μπορεί να υποστηρίξουν την καθημερινή διαχείριση του άγχους περιλαμβάνουν:

Τακτική αερόβια άσκηση
Επαρκής ύπνος
Διαλογισμός
Κοινωνική υποστήριξη
Γιόγκα
Βαθιές αναπνοές
Θετικές δηλώσεις
Ισορροπημένη διατροφή

Είναι πολύ σημαντικό να ζητήσετε βοήθεια για τις κρίσεις άγχους. Οι συνεχείς κρίσεις άγχους μπορεί να σας οδηγήσουν στην αποφυγή δραστηριοτήτων που απολαμβάνατε.

Υπάρχουν τεκμηριωμένες επιλογές υποστήριξης για τα συμπτώματα άγχους και πανικού,⁴ αλλά η επιλογή της κατάλληλης προσέγγισης πρέπει να γίνεται μετά από αξιολόγηση από ψυχίατρο.⁵

2. Ιατρική αξιολόγηση και επιλογές φροντίδας

Ο ψυχίατρος μπορεί να εκτιμήσει αν κάποιος χρειάζεται ψυχοθεραπεία, παρακολούθηση ή άλλη θεραπευτική παρέμβαση, ανάλογα με τη συχνότητα, την ένταση των συμπτωμάτων και το ιατρικό ιστορικό.

Η έναρξη ή αλλαγή φαρμακευτικής αγωγής δεν πρέπει να γίνεται χωρίς ιατρική καθοδήγηση. Ορισμένα φάρμακα μπορεί να έχουν θέση σε επιλεγμένες περιπτώσεις, αλλά η καταλληλότητα, η διάρκεια χορήγησης και οι πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες πρέπει να αξιολογούνται εξατομικευμένα από ψυχίατρο.

3. Ψυχοθεραπεία

Η ψυχοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει πολλούς ανθρώπους να κατανοήσουν καλύτερα τα συμπτώματά τους, να αναγνωρίσουν μη βοηθητικά μοτίβα σκέψης και να αναπτύξουν πιο λειτουργικούς τρόπους διαχείρισης.²

Τεχνικές έκθεσης (ERP) μπορεί να χρησιμοποιούνται από κατάλληλα εκπαιδευμένους ψυχοθεραπευτές σε επιλεγμένες περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν συνυπάρχει φοβική αποφυγή, και εφαρμόζονται στο πλαίσιο εξατομικευμένου θεραπευτικού σχεδίου.³

Διαχείριση κρίσεων άγχους

Μέσα από την πολυετή ψυχοθεραπευτική και κλινική εμπειρία, έχει φανεί πως η έγκαιρη αναζήτηση υποστήριξης μειώνει σημαντικά την εξέλιξη των συμπτωμάτων.

Αν οι κρίσεις είναι επαναλαμβανόμενες, προκαλούν σημαντική δυσφορία ή επηρεάζουν την καθημερινή λειτουργικότητα, είναι σημαντικό να ζητήσετε αξιολόγηση από ψυχίατρο. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε τα συμπτώματα σας.

Βιβλιογραφία

1.Andrews, et al. (2018). Royal Australian and New Zealand College of Psychiatrists clinical practice guidelines for the treatment of panic disorder, social anxiety disorder and generalised anxiety disorder. Australian & New Zealand Journal of Psychiatry. [Panic vs Anxiety Disorder Guidelines]
2.Papola, et al. (2024). Psychotherapies for Generalized Anxiety Disorder in Adults. JAMA Psychiatry, 81(3), 250-261. [Psychotherapy for Generalized Anxiety]
3.Davide Papola, et al. (2022). Comparative efficacy and acceptability of psychotherapies for panic disorder with or without agoraphobia: systematic review and network meta-analysis of randomised controlled trials. The British Journal of Psychiatry, 221(3), 507-509. [ERP Efficacy in Panic Disorder]
4.World Health Organization. (2023). WHO issues new and updated recommendations on treatment of mental, neurological and substance use disorders. [WHO Evidence-Based Anxiety Treatment Options]
5.National Institute for Health and Care Excellence. (2020). Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults: Management (Clinical guideline CG113). [Anxiety Symptoms Medical Assessment]
6.American Psychological Association. (2023). Panic disorder. APA. [Panic Attack Duration Clinical Criteria]

Κρίσεις άγχους: συμπτώματα, αιτίες και αντιμετώπιση