Φυσικές προσεγγίσεις για την κατάθλιψη

Η μείζονα ή κλινική κατάθλιψη είναι μια διαταραχή της διάθεσης που χαρακτηρίζεται από έντονη και επίμονη αίσθηση απελπισίας, αβοηθητότητας, κενού. Η κλινική κατάθλιψη παρεμβαίνει στη δουλειά, στην όρεξη, στον ύπνο και σε πολλές πτυχές της ζωής. Μπορεί να οφείλεται σε έναν ή περισσότερους παράγοντες που περιλαμβάνουν διαταραχές νευροδιαβιβαστών στον εγκέφαλο, τα υψηλά επίπεδα στρες, τις τραυματικές εμπειρίες, τις μεταβάσεις στη ζωή και άλλα. Περίπου το 10% των ανθρώπων έρχεται αντιμέτωπο με την κατάθλιψη.

Οι δύο πιο γνωστές θεραπείες για την κλινική κατάθλιψη στην Δυτική ιατρική είναι η ψυχοθεραπεία και τα αντικαταθλιπτικά.

Η ψυχοθεραπεία βοηθά τον ασθενή να κατανοήσει τα μοτίβα σκέψης και συμπεριφοράς και να μάθει τρόπους διαχείρισης του άγχους.
Τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα, όπως οι επιλεκτικοί αναστολείς της επαναπρόσληψης τη σεροτονίνης (SSRIs).

Συμπληρωματικές/εναλλακτικές θεραπείες

Αν ένας ασθενής δεν επιθυμεί να πάρει φάρμακα, και η κατάστασή του το επιτρέπει σύμφωνα με την εκτίμηση του ψυχιάτρου που τον παρακολουθεί, μπορεί να σκεφτεί τις συμπληρωματικές/εναλλακτικές θεραπείες στις ήπιες μορφές κατάθλιψης και στα πρώιμα στάδια της κατάθλιψης.

Οποιαδήποτε θεραπεία δεν ταξινομείται ως πρότυπο στην Δυτική ιατρική αναφέρεται ως "εναλλακτική" ή "συμπληρωματική". Οι συμπληρωματικές/εναλλακτικές προσεγγίσεις (Complementary and Alternative Medicine, CAM). Παραδείγματα CAM περιλαμβάνουν:

Το βελονισμό
Τη ρεφλεξολογία
Την ομοιοπαθητική
Την άσκηση
Το διαλογισμό
Το μασάζ
Τη γιόγκα

Βελονισμός

Ο βελονισμός είναι μια μέθοδος που χρησιμοποιείται επικουρικά για την θεραπεία ενός εύρους θεμάτων από τον χρόνιο πόνο μέχρι το άγχος. Οι μελέτες δείχνουν ότι μπορεί να έχει συμπληρωματικό ρόλο στην αντιμετώπιση των ψυχικών διαταραχών. Ο βελονισμός περιλαμβάνει την τοποθέτηση βελονών σε συγκεκριμένα βελονιστικά σημεία στο σώμα ώστε να αποκατασταθεί η ροή της ενέργειας.⁴

Άσκηση

Η άσκηση είναι γνωστό ότι βελτιώνει την ψυχική υγεία. Η τακτική άσκηση βοηθά στην ανακούφιση των συμπτωμάτων της κατάθλιψης. Η άσκηση φαίνεται να επηρεάζει ευνοϊκά τον νευροβιολογικό μηχανισμό της διάθεσης, μεταξύ των άλλων μέσω μιας πιθανής αύξησης στα επίπεδα σεροτονίνης και ντοπαμίνης στον εγκέφαλο.²

Διαλογισμός - Ενσυνειδητότητα

Οι μελέτες δείχνουν ότι ο διαλογισμός αποτελεί μια πιθανή θεραπευτική επιλογή για την κατάθλιψη και το άγχος. Ο μηχανισμός δράσης του διαλογισμού δεν είναι απολύτως κατανοητός, αλλά αν ένα άτομο μπορεί να μείνει συγκεντρωμένο σε όσα συμβαίνουν στην παρούσα στιγμή, μπορεί παραμένει χαλαρό και στη συγκεντρωμένο.

Συμπληρώματα διατροφής

Πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν τα βότανα ή τα συμπληρώματα διατροφής ως φυσικές θεραπείες για την κατάθλιψη. Είναι σημαντικό να θυμάστε ότι κάποια συμπληρώματα διατροφής μπορεί να έχουν παρενέργειες ή να αλληλεπιδρούν με άλλα φάρμακα.

Το St. John's wort χρησιμοποιείται εδώ και χιλιάδες χρόνια. Χρησιμοποιείται στην Ευρώπη ως συμπληρωματική θεραπεία της ήπιας έως μέτριας κατάθλιψης. Στη μείζονα κατάθλιψη δεν έχει αποτέλεσμα.

Η S-αδενοσυλ-L-μεθειονίνη (SAMe) είναι ένα συμπλήρωμα διατροφής που έχει μελετηθεί ως πιθανή συμπληρωματική επιλογή σε ορισμένους ασθενείς με κατάθλιψη, χωρίς ωστόσο να συγκαταλέγεται στις εγκεκριμένες θεραπείες.

Διατροφή

Μειώστε την πρόσληψη ζάχαρης. Τα γλυκά προσωρινά σας κάνουν να αισθάνεστε καλά καθώς αυξάνονται τα επίπεδα της γλυκόζης στο αίμα, αλλά μπορεί να χειροτερεύουν τη διάθεση σας όταν τα επίπεδα της γλυκόζης πέφτουν κατακόρυφα.

Αποφύγετε το αλκοόλ, ακόμη και αν σας χαλαρώνει άμεσα, η επίδρασή του είναι βραχεία. Τελικά επιδεινώνει τη διάθεση, το άγχος, την κατάθλιψη και την αϋπνία.

Η βιταμίνη Β6 είναι αναγκαία για την παραγωγή των νευροδιαβιβαστών σεροτονίνη και ντοπαμίνη. Αν και η ανεπάρκεια βιταμίνης Β6 είναι σπάνια, η πρόσληψη αντισυλληπτικών χαπιών ή η ορμονοθεραπεία έχει σχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο ανεπάρκειας Β6.

Το μαγνήσιο είναι σημαντικό για την σύνθεση της σεροτονίνης. Υπάρχει στα όσπρια, στους ξηρούς καρπούς και στα πράσινα λαχανικά.

Άλλες θεραπείες χωρίς φάρμακα

Διακρανιακή μαγνητική διέγερση (TMS)

Η διακρανιακή μαγνητική διέγερση (TMS) χρησιμοποιεί μαγνητικούς παλμούς για την θεραπεία της κατάθλιψης χωρίς φάρμακα. Σύμφωνα με μετα-αναλύσεις τυχαιοποιημένων κλινικών δοκιμών, η rTMS επιτυγχάνει ανταπόκριση στη θεραπεία σε περίπου 50–60% των ασθενών με ανθεκτική κατάθλιψη (που δεν ανταποκρίνονται ικανοποιητικά στα αντικαταθλιπτικά), ενώ πλήρης ύφεση παρατηρείται σε ποσοστό 30–40%. Tα αποτελέσματα εξαρτώνται σημαντικά από το πρωτόκολλο, τον αριθμό των συνεδριών και τα χαρακτηριστικά του ασθενή.¹

Στην διακρανιακή μαγνητική διέγερση, ένας μεγάλος μαγνήτης τοποθετείται στην αριστερή πλευρά του εγκεφάλου του ασθενή και οι μαγνητικοί παλμοί διεγείρουν υποενεργές περιοχές του εγκεφάλου που εμπλέκονται στην ρύθμιση της διάθεσης. Ο ασθενής είναι ξύπνιος συνεχώς, και υπάρχουν ελάχιστες παρενέργειες εκτός από τους αναφερόμενους πονοκεφάλους. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η συγκεκριμένη μέθοδος έχει πολλά θετικά οφέλη στην μνήμη. Υπάρχουν διάφορα είδη διακρανιακού ερεθισμού, όπως το rTMS και το dTMS.³

Φωτοθεραπεία

Η επαρκής έκθεση στο φυσικό φως του ήλιου σχετίζεται με βελτίωση των εποχικών αλλαγών διάθεσης, που παρατηρούνται κυρίως τους σκοτεινούς μήνες του χειμώνα. Η έκθεση στο φυσικό φως το πρωί (όταν βγαίνετε ένα περίπατο στο πάρκο) βοηθά το σώμα ώστε να λειτουργεί σωστά ο κύκλος ύπνου/αφύπνισης. Η παραγωγή της σεροτονίνης, ενός νευροδιαβιβαστή του εγκεφάλου που επηρεάζει τη διάθεση, ενεργοποιείται το πρωί με την έκθεση στο φως. Στη διάρκεια του χειμώνα όπου το φως του ήλιου είναι περιορισμένο, τα επίπεδα της σεροτονίνης μειώνονται με αποτέλεσμα να νιώθουμε πιο κουρασμένοι και πιο ευάλωτοι στην εποχική κατάθλιψη.

Εκτός όμως από το φυσικό φως, μπορεί να κάνει κανείς και ειδική φωτοθεραπεία, που βοηθάει στην εποχιακή κατάθλιψη.

EMDR

Το EMDR είναι μια ψυχοθεραπευτική τεχνική που εφαρμόζεται για την θεραπεία των ψυχικών τραυμάτων. Το EMDR έχει άμεση επίδραση στον τρόπο με τον οποίο ο εγκέφαλος επεξεργάζεται τις πληροφορίες, βοηθά το άτομο να επανεπεξεργαστεί τις εμμένουσες και παρεισφρύουσες αναμνήσεις. Αποτελεί μια ψυχοθεραπευτική μέθοδο χωρίς παρενέργειες. Ο θεραπευόμενος φέρνει στο μυαλό τις τραυματικές, επώδυνες αναμνήσεις, τις οποίες επεξεργάζεται σε ασφαλές περιβάλλον. Είναι η θεραπεία πρώτης γραμμής για το μετατραυματικό στρες (PTSD).

Ψυχοθεραπεία

Η ψυχοθεραπεία είναι η πιο γνωστή θεραπευτική επιλογή για ανθρώπους που αντιμετωπίζουν ήπια ως μέτρια κατάθλιψη. Ο σκοπός της ψυχοθεραπείας είναι οι άνθρωποι να κατανοήσουν τις σκέψεις και τα συναισθήματα πίσω από όσα βιώνουν και να βρουν τρόπους να διαχειρίζονται τα συμπτώματα στην καθημερινότητα. Η θεραπεία επικεντρώνεται και στις σχέσεις του ασθενή με τους άλλους ανθρώπους και πως ένα άτομο δυσκολεύεται να αλληλεπιδράσει και να επικοινωνήσει με τους άλλους.

Περιορισμοί και ασφάλεια

Το παρόν άρθρο έχει αμιγώς ενημερωτικό χαρακτήρα. Δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή, δεν υποκαθιστά τη διάγνωση ή τη θεραπευτική αξιολόγηση από εξειδικευμένο επαγγελματία υγείας και δεν απευθύνεται σε ασθενείς σε κρίση. Μην τροποποιείτε ή διακόπτετε οποιαδήποτε αγωγή χωρίς τη γνώμη του γιατρού σας.

Σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, καλέστε το γιατρό σας, το ΕΚΑΒ 166 ή τα παρακάτω τηλέφωνα:

1018: 24ωρη Γραμμή Παρέμβασης για την Αυτοκτονία, "Κλίμακα". Λειτουργεί σε εικοσιτετράωρη βάση, 7 ημέρες την εβδομάδα. Οι κλήσεις είναι ανώνυμες και εμπιστευτικές.

10306: "Γραμμή" Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, λειτουργεί δωρεάν και ανώνυμα όλο το 24ωρο. Σκοπός είναι η παροχή υποστήριξης, πληροφόρησης και καθοδήγησης.

Βιβλιογραφία

1.Noda, Y., et al. (2025). Repetitive Transcranial Magnetic Stimulation as Maintenance Treatment of Depression. JAMA Network Open, 8(6), e2515881. [rTMS Maintenance in Treatment-Resistant Depression]
2.Noetel, M., et al. (2024). Effect of exercise for depression: systematic review and network meta-analysis of randomised controlled trials. BMJ, 384. [Exercise vs Antidepressants]
3.National Institute for Health and Care Excellence. (2015). Repetitive transcranial magnetic stimulation for depression (NICE HealthTech Guidance HTG396). [NICE Guideline: rTMS for Depression]
4.de Oliveira Rodrigues, D. M., et al. (2023). Efficacy and Safety of Auricular Acupuncture for Depression. JAMA Network Open, 6(11), e2345138. [Auricular Acupuncture: Randomized Clinical Trial]

Φυσικοί τρόποι αντιμετώπισης της κατάθλιψης