Ομοιοπαθητική και Κατάθλιψη

Η κατάθλιψη είναι μια συναισθηματική διαταραχή που μπορεί να έχει επεισοδιακή ή χρόνια πορεία, στην οποία οι άνθρωποι νιώθουν θλίψη, απελπισία, απώλεια κινήτρου και απώλεια ενδιαφέροντος. Η ομοιοπαθητική και τα ομοιοπαθητικά φάρμακα έχουν προταθεί ως μια συμπληρωματική επιλογή για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης, ιδίως στις ήπιες περιπτώσεις, παρόλο που τα διαθέσιμα δεδομένα κρίνονται ανεπαρκή για να υποστηρίξουν τη χρήση τους στην κλινική πράξη.¹

Αντιμετώπιση της κατάθλιψης με ομοιοπαθητική

Η ομοιοπαθητική μπορεί να συμβάλει στην υποκειμενική βελτίωση της συμπτωματολογίας σε ορισμένους ασθενείς με ήπια κατάθλιψη.² Σύμφωνα με την ομοιοπαθητική θεωρία, η εξατομικευμένη θεραπεία στοχεύει στη συνολική ψυχοσωματική κατάσταση του ατόμου και μπορεί να επηρεάσει με θετικό τρόπο συμπεριφορές και συνήθειες που μπορεί να αποτελούν τη βάση της νόσου (πχ αρνητικός τρόπος σκέψης). Στην ομοιοπαθητική γίνεται προσπάθεια να αντιμετωπιστεί η ρίζα της νόσου και να προληφθεί η υποτροπή και η επανεμφάνιση της κατάθλιψης. Τα ομοιοπαθητικά φάρμακα είναι γενικώς καλώς ανεκτά.

Μια σημαντική πτυχή της κατάθλιψης είναι ότι αποτελεί ένα νόσημα με πιθανή γενετική βάση (DNA) που επιβαρύνεται από περιβαλλοντικούς παράγοντες. Σύμφωνα με την ομοιοπαθητική θεωρία, τα ομοιοπαθητικά φάρμακα δρουν βαθιά στον ψυχισμό και πιθανολογείται ότι έχουν τη δυνατότητα να αντιρροπήσουν επιγενετικές αλλαγές στην έκφραση του DNA και την κληρονομικότητα (χωρίς ωστόσο να υπάρχουν επαρκή κλινικά ή μοριακά δεδομένα που να τεκμηριώνουν αυτή την υπόθεση).

Ομοιοπαθητικά φάρμακα για την κατάθλιψη

Υπάρχουν πολλά ομοιοπαθητικά φάρμακα που μπορούν να βοηθήσουν επικουρικά στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης. Τα ομοιοπαθητικά δεν είναι απλά βότανα με αντικαταθλιπτική δράση, αλλά σύμφωνα με την ομοιοπαθητική θεωρία δρουν σε επίπεδο οργανισμού συνολικά επηρεάζοντας το σώμα και τον ψυχισμό του ανθρώπου (χωρίς ο βιολογικός μηχανισμός να έχει τεκμηριωθεί επιστημονικά). Η επιλογή του σωστού ομοιοπαθητικού φαρμάκου για την κατάθλιψη απαιτεί ειδικές γνώσεις, λεπτομερή εκτίμηση της κατάστασης του ασθενούς, βαθιά γνώση της ομοιοπαθητικής, κατανόηση της κατάθλιψης και των ψυχικών νοσημάτων, εκπαίδευση και κατάρτιση. Ο ειδικός ομοιοπαθητικός ψυχίατρος θα σας συνταγογραφήσει το ειδικό ομοιοπαθητικό φάρμακο που σας ταιριάζει, στη σωστή δυναμοποίηση, και στη σωστή δοσολογία.

Αν απλά τυχαία πάρετε ένα ομοιοπαθητικό φάρμακο γιατί διαβάσατε κάτι σχετικό στο ίντερνετ, όπως για το Serotoninum (από τη σεροτονίνη), εμπειρίες και γνώμες σε κάποιο φόρουμ ή σας το πρότεινε ένας φίλος, χωρίς όμως να έχετε ζητήσει τη γνώμη ενός ειδικού ομοιοπαθητικού γιατρού, οι πιθανότητες είναι ότι δεν θα δείτε κάποια βελτίωση από τα ομοιοπαθητικά φάρμακα. Ο λόγος είναι ότι η ομοιοπαθητική θεραπεία είναι εξατομικευμένη, δηλαδή ο κάθε ασθενής πρέπει να πάρει το ειδικό ομοιοπαθητικό φάρμακο που του ταιριάζει στην παρούσα φάση. Και φυσικά, είναι πολύ προτιμότερο να σας παρακολουθεί ένας ομοιοπαθητικός ψυχίατρος, από κάποιο γιατρό άλλης ειδικότητας, και πόσο μάλλον από μη-γιατρούς ομοιοπαθητικούς.

Ομοιοπαθητικά αντικαταθλιπτικά φάρμακα

Δεν υπάρχουν ομοιοπαθητικά αντικαταθλιπτικά φάρμακα με την κυριολεκτική έννοια του όρου, αλλά ομοιοπαθητικά σκευάσματα που μπορούν να βοηθήσουν πιο συχνά στην κατάθλιψη (όπως το Aurum metallicum), υπό τις οδηγίες ενός ειδικού γιατρού.

Τα ομοιοπαθητικά δεν μπορούν να αντικαταστήσουν άμεσα και ολοκληρωτικά αντικαταθλιπτικά φάρμακα που ήδη παίρνετε, ιδίως στις πιο χρόνιες περιπτώσεις κατάθλιψης. Αυτό ίσως μπορέσει να γίνει σταδιακά, αναλόγως πάντα της βαρύτητας της κατάθλιψης και μετά από εξατομικευμένη κλινική αξιολόγηση.

Σε πόσο χρόνο δρουν τα ομοιοπαθητικά φάρμακα στην κατάθλιψη

Σε περιπτώσεις πρόσφατης έναρξης της κατάθλιψης (λίγων μηνών) στην περίπτωση που χορηγηθεί το κατάλληλο ομοιοπαθητικό φάρμακο στον ασθενή, μπορεί να παρατηρηθεί βελτίωση στη συμπτωματολογία σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα, συχνά μέσα στις πρώτες εβδομάδες, ιδίως στις ήπιες περιπτώσεις και στα αρχικά στάδια της κατάθλιψης, χωρίς αυτό να αποτελεί σταθερό ή προβλέψιμο εύρημα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι ο ασθενής θα ξεπεράσει πλήρως την κατάθλιψη (για αυτό μπορεί να απαιτηθούν αρκετοί μήνες θεραπείας), αλλά η κατάσταση θα πρέπει να βελτιωθεί σε ένα σημαντικό ποσοστό. Αν χορηγηθεί ένα ομοιοπαθητικό φάρμακο που δεν ταιριάζει, δεν θα υπάρξει κανένα αποτέλεσμα.

Για τις χρόνιες περιπτώσεις κατάθλιψης απαιτείται μεγαλύτερο διάστημα θεραπείας, άνω των 6 μηνών.

Η θεραπεία μπορεί να συμπληρωθεί με την ψυχοθεραπεία, το EMDR (για την επεξεργασία των ψυχολογικών τραυμάτων) ώστε να φτάσει κανείς στα πραγματικά αίτια της κατάθλιψης, όπως και με το βελονισμό που μπορεί να ρυθμίσει το ορμονικό σύστημα και περιοχές του εγκεφάλου που συνδέονται με το στρες και την κατάθλιψη.

Ποιες περιπτώσεις κατάθλιψης μπορούν να βοηθηθούν από την ομοιοπαθητική;

Αρκετοί ασθενείς με ήπιες μορφές κατάθλιψης και πρόσφατης έναρξης ενός καταθλιπτικού επεισοδίου παρατηρούν μια υποκειμενική βελτίωση. Ιδίως στις περιπτώσεις εκείνες που πριν την εμφάνιση της κατάθλιψης υπήρξε κάποιο στρεσσογόνο ή τραυματικό γεγονός (αντιδραστική κατάθλιψη).

Οι μακροχρόνιες περιπτώσεις κατάθλιψης είναι πιο δύσκολο να αντιμετωπιστούν, και χρήζουν (ουσιαστικής) ψυχοθεραπείας.

Τι είναι η κατάθλιψη;

Η κατάθλιψη (ή μείζων καταθλιπτική διαταραχή) είναι μια ψυχική νόσος που περιλαμβάνει αλλαγές στη διάθεση και στις σκέψεις και μπορεί να εκφράζεται με επίμονη θλιμμένη διάθεση. Η κατάθλιψη δεν αποτελεί ελάττωμα ενός χαρακτήρα ή σημάδι αδυναμίας και το άτομο που αντιμετωπίζει κατάθλιψη δεν μπορεί απλά να "ξεφύγει" από αυτή. Η κατάθλιψη επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο ένα άτομο τρώει και κοιμάται, τον τρόπο που νιώθει για τον εαυτό του και τον τρόπο που σκέφτεται.

Στην αιτιολογία της κατάθλιψης εμπλέκονται πολύπλοκες βιοχημικές αλλαγές στον εγκέφαλο, που είναι εν μέρει κατανοητές, και που επηρεάζονται και ενισχύονται από πολλούς παράγοντες: γενετικούς, περιβαλλοντικούς, ορμονικούς, κοινωνικούς, και προσωπικούς. Η διαταραχή της νευροδιαβιβαστικής λειτουργίας — ιδίως των συστημάτων σεροτονίνης και νορεπινεφρίνης — εμπλέκεται στην παθοφυσιολογία της κατάθλιψης, αν και οι υποκείμενοι μηχανισμοί παραμένουν πολύπλοκοι και μερικώς κατανοητοί.

Η κατάθλιψη είναι πολύ πιο συχνή από όσο πιστεύουμε (μπορείτε να κάνετε το ειδικό τεστ κατάθλιψης). Ωστόσο είναι δύσκολο να έχουμε ακριβή στοιχεία σχετικά με τον επιπολασμό της νόσου επειδή πολλά περιστατικά κατάθλιψης δεν διαγιγνώσκονται και δεν θεραπεύονται. Αυτό που έχει αποδειχθεί είναι ότι οι γυναίκες εμφανίζουν κατάθλιψη δύο φορές περισσότερο σε σχέση με τους άνδρες, και περίπου αυτά κυμαίνονται στο 16-20% και 8-12% του πληθυσμού αντίστοιχα.

Συμπτώματα Κατάθλιψης

Όσοι έχουν κατάθλιψη δεν σημαίνει ότι έχουν όλα τα ακόλουθα συμπτώματα. Κάποιοι έχουν μερικά συμπτώματα, κάποιοι περισσότερα. Η σοβαρότητα των συμπτωμάτων ποικίλλει μεταξύ των ατόμων, όπως και η χρονική διάρκεια.

Επίμονη θλίψη, ανησυχία, αίσθηση κενού και ανεξήγητα κλάματα.
Αισθήματα απελπισίας, απαισιοδοξίας, ενοχών, αβοηθητότητας
Ανηδονία, απώλεια ενδιαφέροντος ή ευχαρίστησης για χόμπι και δραστηριότητες που πριν απολαμβάνατε, περιλαμβανομένου του σεξ, της κοινωνικής απομόνωσης
Απώλεια ενέργειας, κόπωση
Έλλειψη συγκέντρωσης, διαταραχές της μνήμης, δυσκολία στη λήψη αποφάσεων (αναποφασιστικότητα)
Αϋπνία, πρωινή αφύπνιση, ή υπερβολικός ύπνος
Μειωμένη όρεξη και απώλεια βάρους ή αυξημένη όρεξη και αύξηση βάρους
Σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονίας, απόπειρες αυτοκτονίας
Νευρικότητα, ευερεθιστότητα, θυμός, επιθετικότητα
Επίμονα ψυχοσωματικά συμπτώματα που δεν ανταποκρίνονται στη θεραπεία, όπως οι πονοκέφαλοι, τα προβλήματα του γαστρεντερικού, και ο χρόνιος πόνος

Εξειδίκευση στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης

Κατευθυντήριες οδηγίες προτείνουν τεκμηριωμένες θεραπείες για την κατάθλιψη, όπως ψυχοθεραπεία και αντικαταθλιπτικά φάρμακα, με στόχο την ανακούφιση των συμπτωμάτων, την πρόληψη υποτροπών και τη βελτίωση της λειτουργικότητας.³ ⁴

Στο ιατρείο εξειδικευόμαστε στην αντιμετώπιση ψυχικών διαταραχών όπως η κατάθλιψη, με την ψυχοθεραπεία και συμπληρωματικές μεθόδους. Ο Dr Βάθης είναι γιατρός και ολιστικός ψυχίατρος (με μεταπτυχιακό MSc στην ομοιοπαθητική) και ως εκ τούτου αντιλαμβάνεται σε βάθος την κατάθλιψη και την εξατομικευμένη αντιμετώπισή της για κάθε ασθενή. Ως ειδικός ψυχίατρος έχει μεγάλη κλινική εμπειρία στην αντιμετώπιση της κατάθλιψης, έχοντας δει χιλιάδες ανθρώπους, σε διάφορα στάδια κατάθλιψης, με ήπια και βαριά μορφή κατάθλιψης.

Εκτός της ομοιοπαθητικής, η εμπειρία δείχνει ότι στις περισσότερες περιπτώσεις κατάθλιψης συνήθως χρειάζεται συμπληρωματικά βραχεία ψυχοθεραπεία για να ξεπεραστούν τα βαθύτερα αίτια της κατάθλιψης (όπως περιοριστικές πεποιθήσεις) ή/και EMDR για τα ψυχικά τραύματα (ιδίως της παιδικής ηλίκίας) που τρέφουν την κατάθλιψη.

Βέβαια, υπάρχουν και εκείνοι οι ασθενείς, που πάσχουν από σοβαρή μορφή κατάθλιψης ή επιπλεγμένη κατάθλιψη, και η ομοιοπαθητική δεν μπορεί να τους βοηθήσει.

Σε αυτές τις περιπτώσεις, μπορεί να χρειαστεί η λήψη αντικαταθλιπτικών φαρμάκων για ένα παρατεταμένο διάστημα (9-12 μήνες, για παράδειγμα), ώστε να ξεπεράσει ο άνθρωπος το στάδιο κατάθλιψης στο οποίο βρίσκεται. Για αυτό, είναι εξαιρετικής σημασία ο ομοιοπαθητικός να είναι ψυχίατρος, ώστε να μπορεί να εκτιμήσει σωστά την κατάσταση του ασθενούς, και να μη χάνεται πολύτιμος χρόνος για τη θεραπεία της κατάθλιψης.

Βιταμίνες ή ομοιοπαθητική για την κατάθλιψη;

Πολλοί ασθενείς αναρωτιούνται αν θα πρέπει να πάρουν κάποιες βιταμίνες (όπως γίνεται στη μεταβολομική) και αν αυτές είναι πιο αποτελεσματικές από τα ομοιοπαθητικά φάρμακα. Σαφώς και ελλείψεις βιταμινών πρέπει να αντιμετωπίζονται (ιδίως βιταμίνη D, βιταμίνη B12, φυλλικό οξύ, βιταμίνη Α) αλλά δεν αποτελούν τη λύση ή το φάρμακο για την κατάθλιψη.

Κατά την κλινική μου εμπειρία ως ψυχίατρος, τα ομοιοπαθητικά φάρμακα μπορεί να έχουν έναν υποστηρικτικό ρόλο στο πλαίσιο ενός ολοκληρωμένου θεραπευτικού πλάνου για την αντιμετώπιση της κατάθλιψης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι ασθενείς αναφέρουν μεγαλύτερο υποκειμενικό όφελος σε σύγκριση με βιταμίνες ή άλλα συμπληρώματα, όπως τα βότανα, αν και τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα παραμένουν περιορισμένα και δεν επιτρέπουν σαφή συγκριτικά συμπεράσματα. Το ίδιο ισχύει και για άλλα συμπληρώματα, όπως το Saint John's Wort και η τρυπτοφάνη.

Σημειώνεται πως τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα για την ομοιοπαθητική στην κατάθλιψη είναι περιορισμένα και ετερογενή, επομένως τα παραπάνω συμπεράσματα θα πρέπει να ερμηνεύονται με προσοχή και πάντα σε συνεννόηση με τον θεράποντα ψυχίατρο.

Περιορισμοί και ασφάλεια

Το παρόν κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή ή σύσταση θεραπείας. Η επιλογή οποιασδήποτε θεραπευτικής προσέγγισης πρέπει να γίνεται μετά από εξατομικευμένη αξιολόγηση από τον θεράποντα ιατρό.
Η ομοιοπαθητική αποτελεί μια συμπληρωματική προσέγγιση. Τα ερευνητικά δεδομένα είναι ανομοιογενή και συχνά μέτριας ή ανεπαρκούς βεβαιότητας. Δεν αντικαθιστά τις τεκμηριωμένες ιατρικές θεραπείες.
Μην καθυστερείτε την επείγουσα ιατρική αξιολόγηση για σοβαρά συμπτώματα. Καλέστε το ΕΚΑΒ 166 σε επείγοντα περιστατικά, επικοινωνήστε με το γιατρό σας ή πηγαίνετε σε εφημερεύον νοσοκομείο.
Μην διακόπτετε συνταγογραφημένα φάρμακα χωρίς τη σύσταση του θεράποντα ιατρού.

Βιβλιογραφία

1.Rotella, F., et al. (2020). Homeopathic Remedies in Psychiatric Disorders. Journal of Clinical Psychopharmacology, 40(3), 269–275. [Homeopathy in depressive disorders]
2.Viksveen, P., et al. (2017). Depressed patients treated by homeopaths: A randomised controlled trial using the "cohort multiple randomised controlled trial" (cmRCT) design. Trials, 18(1), 299. [Individualised homeopathic care trial]
3.Guideline Development Panel for the Treatment of Depressive Disorders. (2022). Summary of the clinical practice guideline for the treatment of depression across three age cohorts. The American Psychologist, 77(6), 770-780. [Evidence‑based depression treatment recommendations]
4.National Institute for Health and Care Excellence. (2022). Depression in adults: Treatment and management (NICE guideline NG222). [NICE guideline for adult depression]

Ομοιοπαθητική και Κατάθλιψη – ομοιοπαθητικά αντικαταθλιπτικά