Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού

Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού

Το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού (H. pylori) είναι ένα κοινό βακτήριο που προσβάλλει το στομάχι και αποτελεί την κύρια αιτία πεπτικών ελκών και μια από τις σημαντικότερες αιτίες καρκίνου του στομάχου. Περίπου το 50% του παγκόσμιου πληθυσμού φέρει αυτή τη λοίμωξη, αν και οι περισσότεροι παραμένουν ασυμπτωματικοί.

Περίπου οι μισοί άνθρωποι στον κόσμο θα εμφανίσουν λοίμωξη από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού κάποια στιγμή στη ζωή τους. Αυτές οι λοιμώξεις συμβαίνουν συχνά στη διάρκεια της παιδικής ηλικίας, ειδικά στις αναπτυσσόμενες χώρες. Το ελικοβακτηρίδια του πυλωρού φαίνεται να εξαπλώνεται μέσω της επαφής με τα σωματικά υγρά ενός μολυσμένου ατόμου, συμπεριλαμβανομένου του εμετού, των κοπράνων ή του σάλιου. Αυτό περιλαμβάνει την επαφή που συμβαίνει λόγω κακής υγιεινής των χεριών. Επίσης, μπορεί να εξαπλωθεί μέσω μολυσμένων τροφίμων και νερού.

Η λοίμωξη από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού μπορεί να προκαλεί πόνο στο στομάχι, αέρια και αλλά συμπτώματα. Αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι δεν εμφανίζουν καν συμπτώματα. Μερικές φορές, οι λοιμώξεις από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού οδηγούν σε πληγές που ονομάζονται πεπτικά έλκη στο βλεννογόνο του στομάχου ή του λεπτού εντέρου. Σπάνια αυτές οι λοιμώξεις μπορεί να οδηγήσουν σε καρκίνο του στομάχου.

Αν υπάρχουν συμπτώματα από έλκος στο στομάχι τότε γίνονται εξετάσεις για την ανίχνευση του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού. Η θεραπεία περιλαμβάνει αντιβιοτικά για την αντιμετώπιση του βακτηρίου. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες, η βέλτιστη θεραπεία πρώτης γραμμής περιλαμβάνει τετραπλή θεραπεία με βισμούθιο για 14 ημέρες.¹ Chey, W. D., et al. (2024). ACG clinical guideline: Treatment of Helicobacter pylori infection. American Journal of Gastroenterology, 119(9), 1730-1753.

Συμπτώματα

Στις περισσότερες περιπτώσεις το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού δεν προκαλεί συμπτώματα. Όταν ένα άτομο εμφανίσει συμπτώματα, αυτά προέρχονται από το πρήξιμο του βλεννογόνου του στομάχου ή από πεπτικό έλκος. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν, σύμφωνα με την Mayo Clinic:⁴ Mayo Clinic. (2025). Helicobacter pylori (H. pylori) infection - Symptoms & causes.

• Πόνο η αίσθηση καύσου στο στομάχι
• Πόνο στο στομάχι που επιδεινώνεται όταν το στομάχι είναι άδειο
• Δυσφορία στο στομάχι
• Απώλεια όρεξης
• Συχνό ρέψιμο
• Φούσκωμα
• Απώλεια βάρους

Στην κλινική πράξη, τα συμπτώματα συχνά επικαλύπτονται με άλλες γαστρεντερικές παθήσεις, γι' αυτό η διαφορική διάγνωση είναι κρίσιμη.

Πότε να ζητήσετε βοήθεια

Είναι σημαντικό να μιλήσετε με το γιατρό σας αν έχετε συνεχώς πόνο στο στομάχι ή αλλά συμπτώματα. Ζητήστε άμεσα ιατρική βοήθεια αν:

• Νιώθετε ένα ξαφνικό, άσχημο πόνο στο στομάχι που δεν υποχωρεί
• Έχετε μαύρα κόπρανα ή κόπρανα με αίμα
• Δυσκολία στην κατάποση
• Ασυνήθιστη κόπωση, ζαλάδα

Αυτά τα συμπτώματα μπορεί να υποδηλώνουν επιπλοκές όπως αιμορραγία από έλκος ή διάτρηση, που απαιτούν επείγουσα αξιολόγηση.

Αιτίες

Οι λοιμώξεις από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού προκαλούνται όταν το βακτήριο εισέρχεται στο τοίχωμα του στομάχου. Το βακτήριο μπορεί να μεταδοθεί από άτομο σε άτομο μέσω του σάλιου, του εμετού ή των κοπράνων. Επίσης, μπορεί να μεταδοθεί μέσω μολυσμένων επιφανειών, ή μολυσμένου νερού ή τροφών.

Παράγοντες κινδύνου

Οι παράγοντες κινδύνου για λοιμώξεις από H. pylori περιλαμβάνουν τις συνθήκες διαβίωσης, το ιστορικό υγείας και τις διατροφικές σας συνήθειες. Αυτοί οι παράγοντες κινδύνου περιλαμβάνουν:

• Το να ζει κάποιος με πολλούς άλλους ανθρώπους.
• Έλλειψη αξιόπιστης παροχής καθαρού νερού.
• Διαβίωση σε αναπτυσσόμενες χώρες. Οι λοιμώξεις από το ελικοβακτηρίδια του πυλωρού είναι πιο συχνές σε αναπτυσσόμενες χώρες, όπου το καθαρό νερό και οι συνθήκες διαβιώσεις είναι δύσκολες. Στις αναπτυσσόμενες χώρες, αυτές οι λοιμώξεις είναι πιο συχνές κατά την παιδική ηλικία.
• Προβλήματα υγείας. Το συνεχές οίδημα και η λέπτυνση του βλεννογόνου του στομάχου που ονομάζεται ατροφική γαστρίτιδα μπορεί να αυξάνει τον κίνδυνο για λοίμωξη από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και με μια πάθηση του ανοσοποιητικού συστήματος που ονομάζεται κακοήθης αναιμία και με όγκους του στομάχου που δεν είναι καρκίνοι, που ονομάζονται γαστρικά αδενώματα.
• Οικογενειακό ιστορικό. Ο κίνδυνος εμφάνισης λοίμωξης από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού αυξάνεται αν ένας γονιός ή ένας συγγενής έχει έλκη στο στομάχι ή καρκίνο στο στομάχι.
• Κοινή χρήση σκευών και φαγητού. Το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού μπορεί να μεταδοθεί μέσω του σάλιου. Για αυτό είναι σημαντικό να μην μοιράζεστε τροφές ή μαχαιροπίρουνα με μέλη της οικογένειας ή φίλους σας.

Επιπλοκές

Η λοίμωξη από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού μπορεί να οδηγεί σε αλλά θέματα υγείας και επιπλοκές που μπορεί να περιλαμβάνουν:

• Έλκη. Το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού μπορεί να καταστρέψει το προστατευτικό περίβλημα του στομάχου και του λεπτού εντέρου. Περίπου το 10-15% των ανθρώπων με λοίμωξη από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού έχουν ένα έλκος. Τα έλκη που σχετίζονται με το H. pylori τείνουν να υποτροπιάζουν αν το βακτήριο δεν εξαλειφθεί πλήρως με θεραπεία.
• Φλεγμονή στο τοίχωμα του στομάχου. Η λοίμωξη από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού μπορεί να επηρεάσει το στομάχι, να προκαλεί ερεθισμό και οίδημα μια κατάσταση που ονομάζεται γαστρίτιδα.
• Καρκίνο του στομάχου. Η λοίμωξη από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού αυξάνει τον κίνδυνο για συγκεκριμένους τύπους καρκίνου του στομάχου. Μια συστηματική ανασκόπηση και μετα-ανάλυση έδειξε ότι η εξάλειψη του H. pylori μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου του στομάχου κατά περίπου 45%.³ Ford, A. C., et al. (2020). Helicobacter pylori eradication therapy to prevent gastric cancer: Systematic review and meta-analysis. Gut, 69(12), 2113-2121.  Αλλά μόνο ένα μικρό ποσοστό ανθρώπων εμφανίζουν καρκίνο του στομάχου λόγω του ελικοβακτηριδίου του πυλωρου.

Πρόληψη

Μπορείτε να μειώσετε τον κίνδυνο μετάδοσης του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού με πρακτικές καλής υγιεινής, όπως το να μην μοιράζεστε τροφές ή σκεύη με την οικογένεια ή τους φίλους σας, το πλύσιμο των χεριών και τη διασφάλιση πρόσβασης σε καθαρό νερό.

Ποιες τροφές μπορεί να υποστηρίξουν τη θεραπεία του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού;

Καμία τροφή δεν μπορεί να θεραπεύσει ή να εξαλείψει την λοίμωξη από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού. Η ιατρική θεραπεία με αντιβιοτικά είναι απαραίτητη και παραμένει η μόνη αποδεδειγμένη μέθοδος εξάλειψης της λοίμωξης. Η διατροφή παίζει κύριο ρόλο στο μικροβίωμα του εντέρου και στη λειτουργία του στομάχου. Οι μελέτες έχουν δείξει ότι κάποιες τροφές περιέχουν ενεργά συστατικά που μπορεί να παίζουν υποστηρικτικό ρόλο στη διατροφή ατόμων με λοίμωξη από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού. Η διατροφή μπορεί να υποστηρίξει τη συνολική υγεία του γαστρεντερικού κατά τη διάρκεια της ιατρικής θεραπείας.

1. Λαχανικά και φρούτα

Αυτή η ομάδα τροφίμων περιέχει πολλές βιταμίνες, μεταλλικά στοιχεία και αντιοξειδωτικά που μπορεί να συνδέονται με την υποστήριξη της υγείας του βλεννογόνου του στομάχου. Επιπλέον, τα λαχανικά και τα φρούτα βελτιώνουν τη λειτουργία του γαστρεντερικού συστήματος και ενισχύουν το ανοσοποιητικό σύστημα. Όσοι έχουν λοίμωξη από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού πρέπει να τρώνε πολλά λαχανικά και φρούτα που δεν περιέχουν οξέα, όπως τα μήλα, οι φράουλες, τα κεράσια, τα μούρα. Τα μούρα περιέχουν αντιοξειδωτικά, όπως η ρεσβερατρόλη. Σύμφωνα με ορισμένες μελέτες, αυτές οι ενώσεις μπορεί να έχουν αντιοξειδωτική και αντιφλεγμονώδη δράση.

Σταυρανθή λαχανικά

Επιπλέον, όσοι έχουν μολυνθεί από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού πρέπει να τρώνε λαχανικά όπως το μπρόκολο, το κουνουπίδι και το λάχανο, επειδή περιέχουν ισοθειοκυανικά, ενώσεις που έχουν μελετηθεί για τις πιθανές τους ιδιότητες. Επιπλέον, τα λαχανικά μπορεί να υποστηρίξουν την πέψη κατά τη διάρκεια της θεραπείας.

2. Τροφές πλούσιες σε προβιοτικά

Το γαστρεντερικό σύστημα φιλοξενεί ποικίλο μικροβίωμα, εκ των οποίων τα προβιοτικά αντιπροσωπεύουν περισσότερο από 85%. Σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα, ορισμένα προβιοτικά μπορεί να επηρεάζουν το μικροβίωμα του γαστρεντερικού συστήματος. Αυτά τα ωφέλιμα βακτήρια παράγουν γαλακτικό οξύ, υπεροξείδιο του υδρογόνου και άλλες αντιβακτηριακές ενώσεις, μειώνοντας τον αριθμό των επιβλαβών βακτηρίων. Τα συμπληρώματα προβιοτικών έχουν μελετηθεί ως υποστηρικτική θεραπεία κατά τη διάρκεια της αντιβιοτικής αγωγής για το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού. Μια μετα-ανάλυση τυχαιοποιημένων ελεγχόμενων δοκιμών έδειξε ότι τα προβιοτικά μπορεί να βελτιώσουν τα ποσοστά εξάλειψης κατά περίπου 11% και να μειώσουν τις παρενέργειες της θεραπείας.² Muhan LÜ, et al. (2016). Efficacy of probiotic supplementation therapy for Helicobacter pylori eradication: A meta-analysis of randomized controlled trials. PLOS ONE, 11(10), e0163743.

Για την βελτίωση της υγείας του γαστρεντερικού, καλό είναι να λαμβάνουμε προβιοτικά μέσω συμπληρωμάτων ή τροφών που είναι πλούσιες σε προβιοτικά όπως το γιαούρτι, το λάχανο τουρσί, η κομπούχα. Ο συνδυασμός αυτών των τροφών μπορεί να αποτελέσει μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής κατά τη διάρκεια της ιατρικής θεραπείας.

Όσοι ασθενείς έχουν έλκη στομάχου με ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού και λαμβάνουν αντιβιοτικά, πρέπει να παίρνουν καθημερινά συμπλήρωμα με προβιοτικά.

3. Πράσινο τσάι και μέλι

Το πράσινο τσάι και το μέλι είναι πλούσια σε αντιοξειδωτικά και έχουν αντιβακτηριδιακή δράση. Το πράσινο τσάι περιέχει πολυφαινόλες, οι οποίες έχουν μελετηθεί για τις αντιοξειδωτικές τους ιδιότητες.

4. Τροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε πολυακόρεστα λιπαρά

Οι ασθενείς με λοίμωξη από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού πρέπει να καταναλώνουν τροφές πλούσιες σε υγιή λιπαρά, ειδικά πολυακόρεστα ωμέγα-3 λιπαρά οξέα και ωμέγα-6 λιπαρά οξέα:

• Παρθένο ελαιόλαδο, ηλιέλαιο.
• Λιπαρά ψάρια όπως ο σολομός, ο τόνος.
• Θρεπτικούς ξηρούς καρπούς όπως οι σπόροι τσία, τα καρύδια, τα αμύγδαλα και ο ηλιόσπορος.

Αυτές οι τροφές μπορεί να αποτελέσουν μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής.

5. Τι πρέπει να αποφεύγουν να καταναλώνουν άτομα που έχουν μολυνθεί με ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού;

Υπάρχουν κάποιες τροφές που πρέπει να αποφεύγουν τα άτομα που έχουν μολυνθεί από το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού που περιλαμβάνουν:

• Τροφές που περιέχουν καφεΐνη: όπως η σοκολάτα, ο καφές και το μαύρο τσάι , πρέπει να περιορίζονται επειδή ερεθίζουν το βλεννογόνο του στομάχου, και οδηγούν σε αίσθημα καύσου και δυσφορίας.
• Όξινα φρούτα: όπως τα πορτοκάλια, τα λεμόνια και ο ανανάς περιέχουν πολλά οξέα που αυξάνουν τα γαστρικά οξέα, και τον κίνδυνο για γαστρικά έλκη.
• Πικάντικα φαγητά: τα πικάντικα φαγητά αυξάνουν τον κίνδυνο για γαστρικά έλκη, αυξάνουν την παραγωγή γαστρικού οξέος και δημιουργούν ένα περιβάλλον που ευνοεί την ανάπτυξη του ελικοβακτηριδίου του πυλωρού.
• Αλμυρά τρόφιμα: τα αλμυρά τρόφιμα αλλάζουν τις ιδιότητες του βλεννογόνου που προστατεύει το στομάχι, έτσι το ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού μπορεί να διεισδύσει πιο εύκολα στο βλεννογόνο του στομάχου.
• Αλκοόλ: η μπύρα και αλλά αλκοολούχα ποτά επηρεάζουν άμεσα το στομάχι, προκαλούν έλκη και αυξάνουν τον κίνδυνο για καρκίνο του στομάχου.
• Τηγανητά τρόφιμα: τα τηγανητά τρόφιμα υπονομεύουν την πέψη, κάνουν το στομάχι να υπερλειτουργεί και οδηγούν σε φούσκωμα, δυσπεψία.
• Επεξεργασμένα τρόφιμα και κονσέρβες: αυτά τα προϊόντα περιέχουν συντηρητικά και πρόσθετα χημικά που ερεθίζουν το στομάχι και το έντερο, προκαλώντας φλεγμονή.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Chey, W. D., et al. (2024). ACG clinical guideline: Treatment of Helicobacter pylori infection. American Journal of Gastroenterology, 119(9), 1730-1753. [link]
2. ↸2.Muhan LÜ, et al. (2016). Efficacy of probiotic supplementation therapy for Helicobacter pylori eradication: A meta-analysis of randomized controlled trials. PLOS ONE, 11(10), e0163743. [link]
3. ↸3.Ford, A. C., et al. (2020). Helicobacter pylori eradication therapy to prevent gastric cancer: Systematic review and meta-analysis. Gut, 69(12), 2113-2121. [link]
4. ↸4.Mayo Clinic. (2025). Helicobacter pylori (H. pylori) infection - Symptoms & causes. [link]