Ψυχικά τραύματα: επιδράσεις και αντιμετώπιση

ψυχικό τραύμα, ψυχικά τραύματα, τι είναι το ψυχικό τραύμα, επιδράσεις ψυχικών τραυμάτων, αντιμετώπιση ψυχικών τραυμάτων

Ψυχικά Τραύματα

Τα ψυχικά τραύματα αφορούν επώδυνα ή τρομακτικά γεγονότα που προκαλούν συναισθηματική βλάβη. Τα τραυματικά γεγονότα μπορεί να συμβούν μόνο μία φορά, όπως στις περιπτώσεις φυσικών καταστροφών, πολέμου, τρομοκρατικών επιθέσεων. Στην πραγματικότητα όμως το 80% των τραυμάτων οφείλονται στο οικογενειακό περιβάλλον. Αυτό σημαίνει ότι αν έχετε βιώσει ένα τραύμα στην παιδική ηλικία είναι πιο πιθανό να επηρεαστεί ο χαρακτήρας σας.

Τι είναι το τραύμα της παιδικής ηλικίας;

Το τραύμα της παιδικής ηλικίας είναι ένα τραυματικό γεγονός που απειλεί την ζωή ή την ασφάλεια ενός παιδιού. Μπορεί να περιλαμβάνει γεγονότα τρομακτικά, επικίνδυνα ή βίαια.

Παραδείγματα τραυμάτων περιλαμβάνουν:

  • σωματική κακοποίηση, σεξουαλική κακοποίηση ή παρενόχληση
  • θάνατος γονέα ή σημαντικού φροντιστή του παιδιού
  • ψυχολογική και συναισθηματική κακοποίηση
  • παραμέληση
  • φυσικές καταστροφές όπως ο σεισμός, η φωτιά, πλημμύρες
  • έλλειψη σπιτιού
  • ρατσισμός
  • σοβαρά ατυχήματα ή νοσήματα
  • πόλεμος
  • κοινωνική βία
  • ενδοοικογενειακή βία

Πώς μπορούν να σας επηρεάσουν τα τραύματα της παιδικής ηλικίας;

Τα ψυχικά τραύματα επηρεάζουν διαφορετικά κάθε άνθρωπο. Ωστόσο, υπάρχουν κάποια σημάδια και συμπτώματα που είναι κοινά και περιλαμβάνουν:

  • άγχος και φόβο
  • άγχος αποχωρισμού
  • δυσκολία στον ύπνο, εφιάλτες
  • κλάμα
  • μειωμένη όρεξη
  • κακή διάθεση
  • επιθετικότητα και θυμό

Ως ενήλικες μπορεί να εμφανίζουν τα ακόλουθα:

  • ευερεθιστότητα
  • κοινωνική απομόνωση
  • ενοχές και ντροπή
  • κατάθλιψη
  • δυσκολία στη συγκέντρωση

Στους ενήλικες, τα ανεπίλυτα τραύματα της παιδικής ηλικίας μπορεί να πάρουν πολλές μορφές. Για παράδειγμα, οι γυναίκες που έχουν βιώσει σεξουαλική κακοποίηση ως παιδιά συχνά εμφανίζουν διαταραχή μετατραυματικού στρες , ντροπή, φόβο, ενοχές, χρόνιο πόνο και να αντιμετωπίζουν συστηματικά δυσκολίες στη δουλειά τους, στις διαπροσωπικές τους σχέσεις και στην ψυχική τους υγεία.

Κάποια συναισθηματικά, σωματικά ή συμπεριφορικά σημάδια αποτελούν:

  • Το άγχος
  • Η κατάθλιψη
  • Οι κρίσεις πανικού
  • Η δυσκολία στη συγκέντρωση
  • Η κόπωση
  • Οι παρορμητικές αντιδράσεις
  • Τα προβλήματα στον ύπνο
  • Τα χρόνια προβλήματα υγείας
  • Οι καταναγκασμοί
  • Οι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές
  • Το χρόνιο στρες και η φλεγμονή
  • Η απομόνωση
  • Οι διατροφικές διαταραχές
  • Οι αυτοκτονικές σκέψεις

Επιδράσεις ψυχικών τραυμάτων

Το πως ένα τραύμα επηρεάζει τον άνθρωπο, εξαρτάται από την προσωπικότητά σας και την ψυχική αντοχή σας.

Η βιολογία του εγκεφάλου παίζει σημαντικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι μοναδικός, μας επιτρέπει να σκεφτόμαστε, να μιλάμε και να λύνουμε τα προβλήματα που προκύπτουν. Φυσικά υπάρχει ένα αρχέγονο κομμάτι στον εγκέφαλο μας που είναι υπεύθυνο για το μηχανισμό “πάλης ή φυγής” (fight or flight). Όταν λοιπόν αντιμετωπίζουμε ψυχοπιεστικές καταστάσεις ο εγκέφαλος μας αρχίζει να δρα πιο αυτοματοποιημένα, για να αντιμετωπίσουμε άμεσα την απειλή (σωματική ή ψυχολογική).

Για παράδειγμα μπορεί να έχετε διαβάσει πολύ για τις εξετάσεις σας και τελικά όταν έρθει η σελίδα με τις ερωτήσεις μπροστά σας να μην θυμάστε τίποτα. Αυτό συμβαίνει επειδή το άγχος κορυφώνεται. Ο εγκέφαλός σας νιώθει απειλή, σταματά αυτόματα τις άλλες λειτουργίες και προετοιμάζεται για να ανταποκριθεί αντανακλαστικά.

Αυτό που συμβαίνει με τα τραύματα της παιδικής ηλικίας είναι ότι πλήττουν την αίσθηση της ασφάλειας του παιδιού. Επειδή τα παιδιά αποζητούν την ασφάλεια και την προστασία είναι περισσότερο ενεργοποιημένο το τμήμα του εγκεφάλου που ρυθμίζει το μηχανισμό “πάλης ή φυγής”. Το παιδί είναι έτοιμο να τρέξει ή να κρυφτεί ανάλογα με την περίπτωση. Αυτή η ενεργοποίηση αν έχει διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, ο εγκέφαλος επαναπρογραμματίζεται και δεν επιτρέπει στον άνθρωπο να καταφέρνει να ηρεμήσει, ή αντιδρά έντονα, ακόμα και στα πιο μικρά γεγονότα. Δηλαδή είναι πιο πιθανό να είστε υπερδραστήριοι και νευρικοί. Το πως ακριβώς αυτό μεταφράζεται σε συναισθήματα και συμπεριφορές εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας σας και τις εμπειρίες της ζωής σας.

Δυσκολίες στις σχέσεις

Τα ψυχικά τραύματα έχουν σημαντική επίδραση στις κοινωνικές σας σχέσεις. Ένα ψυχικό τραύμα μπορεί να σημαίνει ότι νιώθετε πως δεν έχετε τον έλεγχο σε όσα σας συμβαίνουν. Αυτό σημαίνει ότι τα παιδιά και οι ενήλικες ίσως να  προσπαθούν να ανακτήσουν τον έλεγχο στο περιβάλλον και στους ανθρώπους γύρω τους. Μπορεί να εμφανίζουν χειριστικές και βίαιες συμπεριφορές, επιθετικότητα. Μαζί με τις δυσκολίες της προσκόλλησης η κατάσταση γίνεται απειλητική. Μπορεί να έχετε προβλήματα στις σχέσεις σας όπως η αδυναμία να κατανοήσετε τη γλώσσα του σώματος ή τις εκφράσεις του προσώπου ή να μην μπορείτε να κατανοήσετε τους κανόνες μιας σχέσης όπως το να μοιράζεστε ή να δίνετε.

Μπορεί να δυσκολεύεστε να δημιουργήσετε φιλίες. Ίσως οι φίλοι σας να έχουν τα ίδια προβλήματα με εσάς. Η τάση σας να απομονώνεστε ή να είστε αντιδραστικοί μπορεί να δημιουργεί προβλήματα στις σχέσεις σας.

Συναισθηματικές δυσκολίες

Το σώμα μας έχει δύο τρόπους για να αντιμετωπίζει τις επώδυνες και ανεπίλυτες τραυματικές εμπειρίες, την υπερδιέγερση ή την αποσύνδεση. Και οι δύο είναι επώδυνες συναισθηματικές καταστάσεις.

Η υπερδιέγερση σημαίνει ότι δυσκολεύστε να ελέγξετε το θυμό σας ή τις παρορμήσεις σας και να διατηρήσετε την προσοχή σας. Αντιδράτε άμεσα, σκέφτεστε αργότερα και είστε επιρρεπείς στην επιθετικότητα ή στη φυγή. Η υπερδιέγερση συχνά συνυπάρχει με την υπερεγρήγορση , μια κατάσταση στην οποία είστε ψυχολογικά έτοιμοι για τον κίνδυνο. Δυστυχώς, μπορεί να αντιλαμβάνεστε τα ουδέτερα ερεθίσματα ως απειλητικά και να αντιδράτε υπερβολικά.

Η αποσύνδεση σημαίνει ότι νιώθετε απόμακροι ή μουδιασμένοι. Ο εγκέφαλος παγώνει και νιώθετε πως θέλετε να εξαφανιστείτε. Μπορεί να είστε απρόσιτοι.

Αίσθημα ντροπής

Όλοι μας νιώθουμε ντροπή αλλά στην περίπτωση του τραύματος και της κακοποίησης, αυτά τα συναισθήματα μπορούν να γίνουν κομμάτι της ταυτότητάς σας. Νιώθετε ότι δεν είστε ποτέ αρκετοί και απομονώνεστε. Μπορεί να μην έχετε ενσυναίσθηση , να είστε αμυντικοί και να κατηγορείτε τους άλλους.

Δυσκολίες σε γνωστικές ικανότητες

Για την βέλτιστη ανάπτυξη του εγκεφάλου στην παιδική λικία χρειάζεται ασφάλεια, και όχι υπερβολικό άγχος ή ψυχολογικά τραύματα. Η υπονόμευση της ασφάλειας μπορεί να προκαλέσει προβλήματα ακόμα και στις γνωστικές λειτουργίες. Μπορεί τα παιδιά να δυσκολεύονται στο σχολείο, να μην μπορούν να θυμηθούν γεγονότα της καθημερινότητας. Αν δυσκολεύονται να ελέγξουν τα συναισθήματά τους θα προσπαθούν να ανακτήσουν τον έλεγχο ενώ είναι σε υπερδιέγερση.

Αν κάποιος ως ενήλικας έχει αναδρομές των εμπειριών, του τραύματος ή της κακοποίησης αυτό μειώνει την ικανότητα συγκέντρωσης. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να ξεχνάτε κάποιες φορές ή συνέχεια. Μπορεί να μην είστε οργανωμένοι και να μην έχετε καλή απόδοση στο σχολείο. Επίσης μπορεί να έχετε στιγμές στη δουλειά, στο σπίτι που σας κατακλύζουν ή όταν πρέπει να κάνετε μια αλλαγή στη ζωή σας ή να πάρετε μια σημαντική απόφαση τότε κάνετε την χειρότερη επιλογή.

Η επούλωση είναι εφικτή

Μετά από ένα τραυματικό γεγονός, είναι πολύ σημαντικό να ζητήσετε βοήθεια και υποστήριξη και να κατανοήσετε τη διαδικασία της επούλωσης:

  • Δώστε χρόνο στον εαυτό σας: μην περιμένετε τα συναισθήματά σας να υποχωρήσουν σε μια νύχτα. Χρειάζεται χρόνος και υπομονή για την επούλωση.
  • Βρείτε υποστήριξη: μιλήστε μόνο σε ανθρώπους που εμπιστεύεστε για την εμπειρία σας.
  • Μην πιέζετε τον εαυτό σας: δεν είναι ανάγκη να μιλήσετε σε άλλους για τα συναισθήματά σας. Είναι σημαντικό να μην καταπιέζετε τα συναισθήματά σας.
  • Φροντίστε το σώμα σας: ακολουθήστε μια ισορροπημένη διατροφή, κοιμηθείτε καλά, κάντε άσκηση.
  • Περάστε χρόνο με τους φίλους και την οικογένειά σας: ακόμη και αν νιώθετε ότι θέλετε να απομονωθείτε, η μοναξιά θα κάνει πιο δύσκολη την κατάσταση και θα επιδεινώσει το τραύμα σας. Επιτρέψτε στον εαυτό σας να δεχτεί βοήθεια από ανθρώπους που σας νοιάζονται και σας υποστηρίζουν.

Ανεξάρτητα με το πως νιώθετε, οι αντιδράσεις σας δεν είναι “λάθος”. Υπάρχουν θεραπευτικές επιλογές που μπορούν να σας βοηθήσουν να επουλώσετε τις πληγές σας. Η επούλωση μπορεί να είναι ένας μαραθώνιος για κάποιος ανθρώπους, και χρειάζεται κουράγιο, αποφασιστικότητα και υποστήριξη.

Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής όπως η υγιεινή διατροφή, η άσκηση, η αποφυγή του αλκοόλ, ο επαρκής ύπνος, η επαφή με τα αγαπημένα σας πρόσωπα και η φροντίδα του εαυτού σας βοηθούν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.

Αντιμετώπιση ψυχικών τραυμάτων

Η ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ θα σας βοηθήσει να επεξεργαστείτε τις αναμνήσεις από το τραυματικό γεγονός, τα επώδυνα συναισθήματα και τους φόβους σας. Το EMDR είναι μια εξειδικευμένη ψυχοθεραπευτική προσέγγιση για τις τραυματικές εμπειρίες με τη βοήθεια του οποίου μπορείτε να ξεπεράσετε τον συναισθηματικό σας πόνο.

Για όσους υποφέρουν από μετατραυματική διαταραχή ή κατάθλιψη, η φαρμακευτική αγωγή βοηθά στην ανακούφιση των συμπτωμάτων. Δεν θα λύσει το τραύμα και δεν θα εξαφανίσει τον πόνο. Όμως η φαρμακευτική αγωγή όπως τα αντικαταθλιπτικά και τα αγχολυτικά, μειώνει τα συμπτώματα και τα κάνει διαχειρίσιμα.

gdpr-image
This website uses cookies to improve your experience. By using this website you agree to our Data Protection Policy.
Read more