Ψυχικά τραύματα: επιδράσεις και αντιμετώπιση

ψυχικό τραύμα, ψυχικά τραύματα, τι είναι το ψυχικό τραύμα, επιδράσεις ψυχικών τραυμάτων, αντιμετώπιση ψυχικών τραυμάτων

Ψυχικά Τραύματα

Τα ψυχικά τραύματα οφείλονται σε επώδυνα ή τρομακτικά γεγονότα που προκαλούν συναισθηματική βλάβη. Τα τραυματικά γεγονότα μπορεί να συμβούν μόνο μία φορά όπως στις περιπτώσεις φυσικών καταστροφών, πολέμου,  τρομοκρατικών επιθέσεων. Στην πραγματικότητα όμως το 80% των τραυμάτων οφείλονται στο οικογενειακό περιβάλλον. Αυτό σημαίνει ότι αν έχετε βιώσει ένα τραύμα στην παιδική ηλικία είναι πιο πιθανό να επηρεαστεί ο χαρακτήρας σας.

Τι είναι το τραύμα της παιδικής ηλικίας;

Το τραύμα της παιδικής ηλικίας είναι ένα τραυματικό γεγονός που απειλεί την ζωή ή την ασφάλεια ενός παιδιού. Μπορεί να περιλαμβάνει γεγονότα τρομακτικά, επικίνδυνα ή βίαια.

Παραδείγματα τραυμάτων περιλαμβάνουν:

  • σωματική κακοποίηση
  • σεξουαλική κακοποίηση
  • ψυχολογική και συναισθηματική κακοποίηση
  • παραμέληση
  • φυσικές καταστροφές όπως ο σεισμός, η φωτιά
  • έλλειψη σπιτιού
  • ρατσισμός
  • σοβαρά ατυχήματα ή νοσήματα
  • βίαιη απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου
  • σεξουαλική εκμετάλλευση
  • πόλεμος
  • κοινωνική βία
  • μαρτυρία ή εμπειρία ενδοοικογενειακής βίας

Πώς μπορούν να σας επηρεάσουν τα τραύματα της παιδικής ηλικίας;

Τα ψυχικά τραύματα επηρεάζουν διαφορετικά κάθε άνθρωπο. Ωστόσο, υπάρχουν κάποια σημάδια και συμπτώματα που είναι κοινά και περιλαμβάνουν:

  • άγχος αποχωρισμού
  • άγχος και φόβο
  • δυσκολία στον ύπνο
  • εφιάλτες
  • κλάμα
  • μειωμένη όρεξη
  • κακή διάθεση
  • επιθετικότητα και θυμό

Οι ενήλικες μπορεί να εμφανίζουν τα ακόλουθα:

  • ευερεθιστότητα
  • κοινωνική απομόνωση
  • ενοχές και ντροπή
  • κατάθλιψη
  • δυσκολία στη συγκέντρωση

Στους ενήλικες, τα ανεπίλυτα τραύματα της παιδικής ηλικίας μπορεί να πάρουν πολλές μορφές. Για παράδειγμα, οι γυναίκες που έχουν βιώσει σεξουαλική κακοποίηση ως παιδιά συχνά εμφανίζουν διαταραχή μετατραυματικού στρες , ντροπή, φόβο, ενοχές, χρόνιο πόνο.

Οι ενήλικες με διαταραχή μετατραυματικού στρες μπορεί να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη δουλειά τους , στις διαπροσωπικές τους σχέσεις και στην ψυχική τους υγεία.

Κάποια συναισθηματικά, σωματικά ή συμπεριφορικά σημάδια αποτελούν:

  • Το άγχος
  • Η κατάθλιψη
  • Οι κρίσεις πανικού
  • Η δυσκολία στη συγκέντρωση
  • Η κόπωση
  • Οι παρορμητικές αντιδράσεις
  • Τα προβλήματα στον ύπνο
  • Τα χρόνια προβλήματα υγείας
  • Οι καταναγκασμοί
  • Οι αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές
  • Το χρόνιο στρες και η φλεγμονή
  • Η απομόνωση
  • Οι διατροφικές διαταραχές
  • Οι αυτοκτονικές σκέψεις

Επιδράσεις ψυχικών τραυμάτων

Το πως ένα τραύμα επηρεάζει τον άνθρωπο, εξαρτάται από την προσωπικότητά σας και την ψυχική αντοχή σας.

Η βιολογία του εγκεφάλου παίζει σημαντικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία. Ο ανθρώπινος εγκέφαλος είναι μοναδικός. Ο εγκέφαλός μας επιτρέπει να σκεφτόμαστε, να μιλάμε και να λύνουμε τα προβλήματα που προκύπτουν. Φυσικά υπάρχει ένα αρχέγονο κομμάτι στον εγκέφαλο μας που είναι υπεύθυνο για το μηχανισμό πάλης ή φυγής. Όταν λοιπόν αντιμετωπίζουμε ψυχοπιεστικές καταστάσεις ο εγκέφαλος μας αναγνωρίζει τις στιγμές που πρέπει να σκεφτούμε και να δράσουμε γρήγορα.

Σίγουρα θα σας έχει συμβεί να διαβάσετε πολύ για τις εξετάσεις σας και τελικά όταν έρθει η σελίδα με τις ερωτήσεις μπροστά σας να μην θυμάστε τίποτα; Αυτό συμβαίνει επειδή το άγχος αυξάνεται, ο εγκέφαλός σας νιώθει απειλεί και αναλαμβάνει δράση. Σταματά αυτόματα όλες τις άλλες λειτουργίες και προετοιμάζεται για να ανταποκριθεί.

Αυτό που συμβαίνει με τα τραύματα της παιδικής ηλικίας είναι ότι θέτουν σε κίνδυνο την αίσθηση της ασφάλειας του παιδιού. Επειδή τα παιδιά αποζητούν την ασφάλεια και την προστασία είναι περισσότερο ενεργοποιημένο το τμήμα του εγκεφάλου που ρυθμίζει το μηχανισμό πάλης ή φυγής. Το παιδί είναι έτοιμο να τρέξει ή να κρυφτεί ανάλογα με την περίπτωση. Αυτή η ενεργοποίηση για μεγάλο χρονικό διάστημα δεν επιτρέπει την ηρεμία.

Αυτό σημαίνει ότι ο χαρακτήρας σας διαμορφώνεται από τον εγκέφαλο σας και είναι πιο πιθανό να είστε υπερδραστήριοι και νευρικοί. Το πως αυτό μεταφέρεται σε συναισθήματα και συμπεριφορές εξαρτάται από τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας σας και τις εμπειρίες της ζωής σας.

Δυσκολίες σε γνωστικές ικανότητες

Για την  βέλτιστη ανάπτυξη του εγκεφάλου στα παιδιά χρειάζεται ασφάλεια ελεύθερη από υπερβολικό άγχος ή τραύματα. Η υπονόμευση της ασφάλειας μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στις γνωστικές λειτουργίες. Μπορεί τα παιδιά να δυσκολεύονται στο σχολείο, να μην μπορούν να θυμηθούν γεγονότα της καθημερινότητας. Αν δυσκολεύονται να ελέγξουν τα συναισθήματά τους θα προσπαθούν να ανακτήσουν τον έλεγχο ενώ είναι σε υπερδιέγερση. Αν έχετε αναδρομές των εμπειριών σας , τους τραύματος ή της κακοποίησης αυτό μειώνει την ικανότητα συγκέντρωσης.

Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να ξεχνάτε κάποιες φορές ή συνέχεια. Μπορεί να μην είστε οργανωμένοι και να μην έχετε καλή απόδοση στο σχολείο. Επίσης μπορεί να έχετε στιγμές στη δουλειά, στο σπίτι που σας κατακλύζουν ή όταν πρέπει να κάνετε μια αλλαγή στη ζωή σας ή να πάρετε μια σημαντική απόφαση τότε κάνετε την χειρότερη επιλογή.

Δυσκολίες στις σχέσεις

Τα ψυχικά τραύματα έχουν σημαντική επίδραση στις κοινωνικές σας σχέσεις. Ένα ψυχικό τραύμα μπορεί να σημαίνει ότι δεν έχετε τον έλεγχο σε όσα σας συμβαίνουν. Αυτό σημαίνει ότι τα παιδιά και οι ενήλικες ίσως να  προσπαθούν να ανακτήσουν τον έλεγχο στο περιβάλλον και στους ανθρώπους γύρω τους. Μπορεί να εμφανίζουν χειριστικές και βίαιες συμπεριφορές, επιθετικότητα. Μαζί με τις δυσκολίες της προσκόλλησης η κατάσταση γίνεται απειλητική. Μπορεί να έχετε προβλήματα στις σχέσεις σας όπως η αδυναμία να κατανοήσετε τη γλώσσα του σώματος ή τις εκφράσεις του προσώπου ή να μην μπορείτε να κατανοήσετε τους κανόνες μιας σχέσης όπως το να μοιράζεστε ή να δίνετε.

Μπορεί να δυσκολεύεστε να δημιουργήσετε φιλίες. Ίσως οι φίλοι σας να έχουν τα ίδια προβλήματα με εσάς. Η τάση σας να απομονώνεστε ή να είστε αντιδραστικοί μπορεί να δημιουργεί προβλήματα στις σχέσεις σας.

Συναισθηματικές δυσκολίες

Το σώμα μας έχει δύο τρόπους για να αντιμετωπίζει τις επώδυνες και ανεπίλυτες τραυματικές εμπειρίες, την υπερδιέγερση ή την αποσύνδεση. Και οι δύο είναι επώδυνες συναισθηματικές καταστάσεις.

Η υπερδιέγερση σημαίνει ότι δυσκολεύστε να ελέγξετε το θυμό σας ή τις παρορμήσεις σας και να διατηρήσετε την προσοχή σας. Αντιδράτε άμεσα, σκέφτεστε αργότερα και είστε επιρρεπείς στην επιθετικότητα ή στη φυγή. Η υπερδιέγερση συχνά συνυπάρχει με την υπερεγρήγορση , μια κατάσταση στην οποία είστε ψυχολογικά έτοιμοι για τον κίνδυνο. Δυστυχώς, μπορεί να αντιλαμβάνεστε τα ουδέτερα ερεθίσματα ως απειλητικά και να αντιδράτε υπερβολικά.

Η αποσύνδεση σημαίνει ότι νιώθετε απόμακροι ή μουδιασμένοι. Ο εγκέφαλος παγώνει και νιώθετε πως θέλετε να εξαφανιστείτε. Μπορεί να είστε απρόσιτοι.

Αίσθημα ντροπής

Όλοι μας νιώθουμε ντροπή αλλά στην περίπτωση του τραύματος και της κακοποίησης, αυτά τα συναισθήματα μπορούν να γίνουν κομμάτι της ταυτότητάς σας. Νιώθετε ότι δεν είστε ποτέ αρκετοί και απομονώνεστε. Μπορεί να μην έχετε ενσυναίσθηση , να είστε αμυντικοί και να κατηγορείτε τους άλλους.

Η επούλωση είναι εφικτή.

Ανεξάρτητα με το πως νιώθετε , οι αντιδράσεις σας δεν είναι λάθος. Δεν υπάρχει κάποια μυστική θεραπεία που θα σας επουλώσει σε μια νύχτα, ούτε μια μόνο θεραπευτική επιλογή που να ταιριάζει σε όλους. Η επούλωση είναι ένας μαραθώνιος, για αυτό χρειάζεται προετοιμασία, εξάσκηση, κουράγιο, αποφασιστικότητα και υποστήριξη.

Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής όπως η υγιεινή διατροφή , η άσκηση, η αποφυγή του αλκοόλ, ο επαρκής ύπνος, η επαφή με τα αγαπημένα σας πρόσωπα και η φροντίδα του εαυτού σας βοηθούν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων.

Μετά από ένα τραυματικό γεγονός, είναι πολύ σημαντικό να ζητήσετε βοήθεια και υποστήριξη και να κατανοήσετε τη διαδικασία της επούλωσης:

  • Μην πιέζετε τον εαυτό σας: δεν είναι ανάγκη να μιλήσετε σε άλλους για τα συναισθήματά σας. Είναι σημαντικό να μην καταπιέζετε τα συναισθήματά σας.
  • Βρείτε υποστήριξη: μιλήστε μόνο σε ανθρώπους που εμπιστεύεστε για την εμπειρία σας.
  • Δώστε χρόνο στον εαυτό σας: μην περιμένετε τα συναισθήματά σας να υποχωρήσουν σε μια νύχτα. Χρειάζεται χρόνος και υπομονή για την επούλωση.
  • Φροντίστε το σώμα σας: ακολουθήστε μια ισορροπημένη διατροφή, κοιμηθείτε καλά, κάντε άσκηση.
  • Περάστε χρόνο με τους φίλους και την οικογένειά σας: ακόμη και αν νιώθετε ότι θέλετε να απομονωθείτε, η μοναξιά θα κάνει πιο δύσκολη την κατάσταση και θα επιδεινώσει το τραύμα σας. Επιτρέψτε στον εαυτό σας να δεχτεί βοήθεια από ανθρώπους που σας νοιάζονται και σας υποστηρίζουν.

Αντιμετώπιση ψυχικών τραυμάτων

Η φαρμακευτική αγωγή βοηθά στην ανακούφιση των συμπτωμάτων. Δεν θα λύσει το τραύμα και δεν θα εξαφανίσει τον πόνο. Η φαρμακευτική αγωγή  όπως τα αντικαταθλιπτικά και τα αγχολυτικά, μειώνει τα συμπτώματα και τα κάνει διαχειρίσιμα.

Η ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ θα σας βοηθήσει να επεξεργαστείτε τις αναμνήσεις από το τραυματικό γεγονός, τα επώδυνα συναισθήματα και τους φόβους σας. Στην ομαδική ψυχοθεραπεία μπορείτε να μοιραστείτε τις εμπειρίες σας με ανθρώπους που έχουν βιώσει παρόμοιες καταστάσεις.

Το EMDR είναι μια εξειδικευμένη ψυχοθεραπευτική προσέγγιση για τις τραυματικές εμπειρίες με τη βοήθεια του οποίου μπορείτε να ξεπεράσετε τον συναισθηματικό σας πόνο.

Σχετικά άρθρα

ΚΑΝΕ ΤΟ ΤΕΣΤ