Έχουν παρενέργειες τα ομοιοπαθητικά φάρμακα;
Η σύντομη απάντηση είναι ότι τα ομοιοπαθητικά φάρμακα δεν παρουσιάζουν παρενέργειες με την κλασική έννοια του όρου όπως χρησιμοποιείται για τα χημικά φάρμακα, όταν χρησιμοποιούνται σε τυπικές δυναμοποιήσεις υπό την παρακολούθηση ενός ειδικού γιατρού.
Τα ομοιοπαθητικά φάρμακα παρασκευάζονται από φυσικές πρώτες ύλες/ουσίες, οι οποίες έχουν υποστεί μία ιδιαίτερη επεξεργασία (δυναμοποίηση, που σημαίνει αραιώσεις και κρούσεις κατά την παρασκευή τους).
Η διαδικασία αυτή αποτελεί τη βάση της ομοιοπαθητικής παρασκευής και θεωρείται ότι προσδίδει τις θεραπευτικές ιδιότητες του σκευάσματος σύμφωνα με την ομοιοπαθητική θεωρία.
Σύμφωνα με την ομοιοπαθητική θεωρία, τα φάρμακα αυτά δρουν προκαλώντας θεραπευτικές μεταβολές στον οργανισμό, ο οποίος μπορεί να παρουσιάσει παροδικά κάποιες ψυχικές ή/και σωματικές διακυμάνσεις κατά τη διάρκεια της θεραπευτικής πορείας προς την ίαση. Αυτές οι μεταβολές δεν θεωρούνται "παρενέργειες" στο πλαίσιο της ομοιοπαθητικής πρακτικής.
Έχουν αναφερθεί παρενέργειες;
Σπανιότατες παρενέργειες έχουν αναφερθεί σε ορισμένες περιπτώσεις,2 όπου έχουν χρησιμοποιηθεί ομοιοπαθητικά φάρμακα πολύ χαμηλών δυναμοποιήσεων, κάτω των 6x. Αλλά αυτά λόγω της εξαιρετικά χαμηλής δυναμοποίησης (θεωρούνται "υλικές δόσεις"), περισσότερο πλησιάζουν τα βότανα και τις αρχικές φυσικές πρώτες ύλες. Στα φαρμακεία κυκλοφορούν ωστόσο συνδυασμοί ομοιοπαθητικών φαρμάκων από φαρμακευτικές εταιρείες του εξωτερικού, που μπορεί να έχουν και χαμηλότερες δυναμοποιήσεις (πχ 4x, 4D, 2D). Γενικά μιλώντας όμως, και αυτά σπανίως προκαλούν παρενέργειες.
Υπό τις οδηγίες ενός ομοιοπαθητικού γιατρού, τα ομοιοπαθητικά φάρμακα μπορούν με ασφάλεια να χρησιμοποιηθούν σε βρέφη, παιδιά, εγκυμονούσες και θηλάζουσες γυναίκες,3 ηλικιωμένους και ανθρώπους με προβλήματα υγείας, σε συνδυασμό ή όχι με άλλα φάρμακα που μπορεί να παίρνουν, ως συμπληρωματική επιλογή πάντα σε συνεννόηση με τον θεράποντα ιατρό.
Κάποιος που παίρνει ομοιοπαθητικά φάρμακα -γενικά μιλώντας- δεν χρειάζεται να ανησυχεί για παρενέργειες. Ιδίως αν λαμβάνει ομοιοπαθητικά μεγαλύτερης δυναμοποίησης των 30CH που στερούνται παρενεργειών (αραίωση που υπερβαίνει κατά πολύ το όριο του αριθμού Avogadro — το οποίο αντιστοιχεί περίπου στη 12C/24X — πέραν του οποίου στατιστικά δεν αναμένεται να υπάρχει ούτε ένα μόριο αρχικής ουσίας).
Αλληλεπιδρούν τα ομοιοπαθητικά με τα φάρμακα;
Ομοιοπαθητικά φάρμακα με δυναμοποίηση 30CH ή μεγαλύτερη (δηλαδή για παράδειγμα 200CH, 1Μ, 10M, 50M) δεν αναμένεται να αλληλεπιδρούν με άλλα φάρμακα, δεδομένου ότι η υλική συγκέντρωση των δραστικών ουσιών είναι πρακτικά μηδενική.
Ομοιοπαθητικά φάρμακα με μικρότερες δυναμοποιήσεις (κάτω των 30CH) θα μπορούσαν θεωρητικώς, αλλά πρακτικώς δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο, ακόμα και στις 6x δυναμοποιήσεις, γιατί η συγκέντρωση των υλικών δόσεων είναι πολύ χαμηλή. Σημειώνουμε πως ορισμένα ομοιοπαθητικά προτιμούμε να τα χρησιμοποιούμε από τη 12x δυναμοποίηση και μεγαλύτερες.
Ομοιοπαθητική επιδείνωση: τι είναι, πόσο διαρκεί;
Μια από τις πιο συχνές παρανοήσεις και ερωτήσεις των ασθενών είναι σχετικά με την "ομοιοπαθητική επιδείνωση", αυτό που δηλαδή έχει ακούσει ο κόσμος ότι η ομοιοπαθητική "στην αρχή θα σε κάνει χειρότερα", "θα βγάλει όλα τα παλιά στην επιφάνεια" και παρόμοια σχόλια.
Η απάντηση είναι σύνθετη. Σε γενικές γραμμές όμως, δεν θα συμβεί κάτι τέτοιο απαραιτήτως. Μπορεί ωστόσο να παρατηρηθεί μια ένταση των συμπτωμάτων τις πρώτες ημέρες.
Αυτό εξαρτάται από πάρα πολλούς παράγοντες, και πρώτα από όλα από τη δυναμοποίηση του ομοιοπαθητικού φαρμάκου. Το πόσο διαρκεί η ομοιοπαθητική επιδείνωση -επαναλαμβάνω, αν τυχόν εμφανιστεί- εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, στις περισσότερες περιπτώσεις όμως κρατάει λίγες ημέρες έως δύο εβδομάδες (και ερμηνεύεται συχνά ως θετικό σημάδι για τη δράση του ομοιοπαθητικού φαρμάκου).
Σε κάθε περίπτωση, δεν πρόκειται για τίποτα απειλητικό, αν τυχόν συμβεί αφορά μια παροδική έξαρση μη-επικίνδυνων συμπτωμάτων.
Προσοχή: είναι σημαντικό οι θεραπευόμενοι να παρατηρούν με ψυχραιμία τις θεραπευτικές αλλαγές. Αν υπάρχει έντονο άγχος υγείας και ανησυχία για τα ομοιοπαθητικά σκευάσματα, ο γιατρός θα δυσκολευτεί να σας βοηθήσει.
Δημιουργούν τα ομοιοπαθητικά φάρμακα εξάρτηση;
Όχι, σε καμία περίπτωση δεν συμβαίνει κάτι τέτοιο.
Τα ομοιοπαθητικά φάρμακα δεν δρουν μέσω υποδοχέων ή νευροχημικών μονοπατιών που συνδέονται με μηχανισμούς εξάρτησης, και δεν απαιτούν καθημερινή λήψη για τη διατήρηση της δράσης τους.
Βασίζεται η δράση των ομοιοπαθητικών φαρμάκων στο placebo;
Όχι.
Ο μηχανισμός δράσης των ομοιοπαθητικών φαρμάκων παραμένει άγνωστος, δηλαδή δεν έχει τεκμηριωθεί κάποιος βιολογικός μηχανισμός δράσης.5 Ωστόσο αναφέρονται θετικά κλινικά αποτελέσματα εδώ και 200 χρόνια από γιατρούς που ασκούν την ομοιοπαθητική, παρόλο που υπάρχουν μεικτά ευρήματα στη βιβλιογραφία.1
Για τα ομοιοπαθητικά φάρμακα -μεταξύ των άλλων- αναφέρονται θεραπευτικά αποτελέσματα σε βρέφη και σε ζώα, και ερευνητές χρησιμοποιούν αυτό ως επιχείρημα υπέρ ενός μη-placebo μηχανισμού (παρόλο που το φαινόμενο «placebo by proxy» —η επίδραση των φροντιστών στην αντιληπτή βελτίωση— έχει τεκμηριωθεί στη βιβλιογραφία).
Ομοιοπαθητικά φάρμακα και παρενέργειες
Η ομοιοπαθητική και τα ομοιοπαθητικά φάρμακα είναι ασφαλή όταν χρησιμοποιούνται υπό τις οδηγίες ενός ειδικού ομοιοπαθητικού γιατρού.4
Περιορισμοί και ασφάλεια
Το παρόν άρθρο έχει αμιγώς ενημερωτικό χαρακτήρα και εξετάζει την ομοιοπαθητική αποκλειστικά ως συμπληρωματική επιλογή. Σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί ιατρική συμβουλή ούτε υποκαθιστά την τεκμηριωμένη ιατρική και ψυχιατρική αξιολόγηση, τη συμβατική φαρμακευτική αγωγή ή την ψυχοθεραπεία, και δεν ενδείκνυται για επείγοντα περιστατικά. Πρέπει να συμβουλεύεστε πάντα τον θεράποντα ιατρό σας πριν προχωρήσετε σε οποιαδήποτε αλλαγή της αγωγής σας.
Βιβλιογραφία
- 1.Mathie, R. T., et al. (2017). Randomised, double-blind, placebo-controlled trials of non-individualised homeopathic treatment: systematic review and meta-analysis. Systematic Reviews, 6(1). [Homeopathy RCT Systematic Review]
- 2.Posadzki, P., et al. (2012). Adverse effects of homeopathy: a systematic review of published case reports and case series. International Journal of Clinical Practice, 66(12), 1178–1188. [Homeopathy Adverse Effects Review]
- 3.European Medicines Agency. (2007). Report on EMEA workshop on homeopathic medicinal products. [EMA Homeopathic Medicines Workshop Report]
- 4.European Committee for Homeopathy. (2016). The practice of homeopathy: Position statement. European Committee for Homeopathy. [European Homeopathy Practice Position]
- 5.European Academies' Science Advisory Council. (2017). Homeopathic products and practices: Assessing the evidence and ensuring consistency in regulating medical claims in the EU. [EASAC Homeopathy Evidence Assessment]