Τι συμβαίνει όταν κοιμόμαστε;

ύπνος, φάσεις ύπνου, τι συμβαίνει όταν κοιμόμαστε, γιατί χρειαζόμαστε τον ύπνο

Ύπνος

Ο ύπνος αντιστοιχεί περίπου στο ένα τέταρτο ή στο ένα τρίτο της ανθρώπινης ζωής. Αλλά τι ακριβώς συμβαίνει όταν κοιμόμαστε;

Τις προηγούμενες δεκαετίες θεωρούταν ότι ο ύπνος ήταν μια παθητική δραστηριότητα κατά την οποία το σώμα και ο εγκέφαλος ήταν σε αδράνεια. Αλλά στη συνέχεια αποδείχθηκε ότι κατά τη διάρκεια του ύπνου ο εγκέφαλος κάνει έναν αριθμό δραστηριοτήτων που είναι αναγκαίες για τη ζωή, που συνδέονται στενά με την ποιότητα ζωής. Οι επιστήμονες μέσα από πολλές μελέτες προσπάθησαν να μάθουν περισσότερα για τη διαδικασία του ύπνου και πως αυτή επηρεάζει την σωματική και την ψυχική μας υγεία. Παρακάτω ακολουθούν κάποια στοιχεία που έχουν ανακαλυφθεί σχετικά με τον ύπνο.

Φάσεις του ύπνου

Κατά τη διάρκεια του ύπνου σας, ο εγκέφαλος σας επαναλαμβάνει συνεχώς ένα κύκλο που αποτελείται από δύο διαφορετικούς τύπους ύπνου: τον ύπνο REM (rapid-eye movement- γρήγορη κίνηση των ματιών) και τον ύπνο non-REM.

Το πρώτο κομμάτι του κύκλου είναι ο ύπνος non-REM , που αποτελείται από τέσσερα στάδια. Το πρώτο στάδιο είναι όταν είμαστε μεταξύ της αφύπνισης και του ύπνου. Το δεύτερο στάδιο είναι ο ελαφρύς ύπνος, η αναπνοή ρυθμίζεται και πέφτει η θερμοκρασία του σώματος. Το τρίτο και το τέταρτο στάδιο είναι ο βαθύς ύπνος. Αν και παλιότερα πίστευαν ότι ο ύπνος REM είναι η πιο σημαντική φάση του ύπνου για τη μάθηση και τη μνήμη, τα νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι ο ύπνος non-REM είναι πιο σημαντικός για αυτές τις λειτουργίες, όπως επίσης αποτελεί την φάση ξεκούρασης και αποκατάστασης.

Όταν ο ύπνος μπαίνει στη φάση REM, τα μάτια κινούνται γρήγορα πίσω από τα βλέφαρα, τα κύματα στον εγκέφαλο είναι όμοια με αυτά όταν μένουμε ξάγρυπνοι. Ο ρυθμός της αναπνοής αυξάνεται και το σώμα παραλύει προσωρινά όπως ονειρευόμαστε.

Αυτός ο κύκλος επαναλαμβάνεται, αλλά σε κάθε κύκλο περνάτε λιγότερο χρόνο στα στάδια τρία και τέσσερα  του βαθύ ύπνου και περισσότερο χρόνο στον ύπνο REM. Σε μια τυπική νύχτα, ο κύκλος επαναλαμβάνεται τέσσερις ή πέντε φορές.

Πώς ρυθμίζεται ο ύπνος;

Δύο είναι οι κύριες διαδικασίες που ρυθμίζουν τον ύπνο: ο κιρκάδιος ρυθμός και η ώθηση για ύπνο.

Ο κιρκάδιος ρυθμός ρυθμίζεται από το βιολογικό μας ρολόι που υπάρχει στον εγκέφαλό μας. Μια λειτουργία κλειδί για αυτό το ρολόι είναι ότι ανταποκρίνεται στις μεταβολές του φωτός, αυξάνοντας την παραγωγή μελατονίνης τη νύχτα, η οποία στη συνέχεια μειώνεται όταν ξημερώνει. Οι άνθρωποι με τύφλωση συχνά αντιμετωπίζουν πρόβλημα με τον ύπνο επειδή δεν μπορούν να ανιχνεύσουν αυτές τις μεταβολές στο φως.

Η ώθηση για ύπνο παίζει επίσης ρόλο κλειδί: το σώμα σας αποζητά τον ύπνο, όπως ο πεινασμένος την τροφή. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, χτίζεται η επιθυμία σας για ύπνο και όταν φτάσει μια συγκεκριμένη ώρα, χρειάζεστε τον ύπνο. Μια σημαντική διαφορά ανάμεσα στον ύπνο και στην πείνα είναι ότι το σώμα σας δεν μπορεί να σας πιέσει να φάτε όταν πεινάτε, αλλά όταν είστε κουρασμένοι, μπορεί να σας βάλει για ύπνο, ακόμη και αν έχετε κάποια συνάντηση ή είστε μέσα στο αυτοκίνητο. Όταν είστε εξουθενωμένοι, το σώμα σας ξεκλέβει μικρές στιγμές ύπνου των 1-2 δευτερολέπτων όταν τα μάτια σας είναι ανοιχτά. Αν κοιμηθείτε 30 λεπτά αργότερα τότε αυτό μπορεί να διαταράξει το νυχτερινό σας ύπνο και την ώθηση για ύπνο.

Γιατί χρειαζόμαστε τον ύπνο;

Ο ύπνος επηρεάζει σημαντικά την εγκεφαλική λειτουργία. Πρώτα από όλα, ο ποιοτικός και επαρκής ύπνος είναι ζωτικός για την “πλαστικότητα” του εγκεφάλου (την ικανότητα του να προσαρμοστεί στις αλλαγές, νέες νευρωνικές συνδέσεις). Αν κοιμάστε λίγο, δεν μπορείτε να επεξεργαστείτε όσα μάθατε κατά τη διάρκεια της ημέρας και πιθανόν να έχετε προβλήματα μνήμης στο μέλλον. Οι ερευνητές επίσης πιστεύουν ότι ο ύπνος προάγει την απομάκρυνση άχρηστων προϊόντων από τα νευρικά κύτταρα του εγκεφάλου, κάτι που γίνεται λιγότερο αποτελεσματικά όταν είμαστε σε εγρήγορση.

Ο ύπνος είναι ζωτικός και για το υπόλοιπο σώμα επίσης. Όταν οι άνθρωποι δεν κοιμούνται καλά, αυξάνεται ο κίνδυνος για προβλήματα υγείας. Συμπτώματα κατάθλιψης, επιληψίας, υψηλή αρτηριακή πίεση, ημικρανίες και κόπωση. Το ανοσοποιητικό σύστημα πέφτει και αυξάνεται ο κίνδυνος για διάφορα νοσήματα, όπως αυτοάνοσα και λοιμώξεις. Ο ύπνος παίζει επίσης ρόλο στο μεταβολισμό. Υπάρχουν πολλές σημαντικές συνδέσεις μεταξύ ύπνου και υγείας.

 

gdpr-image
This website uses cookies to improve your experience. By using this website you agree to our Data Protection Policy.
Read more