Κάνε το Τεστ
Άγχος, Συμπτώματα άγχους, Τύποι άγχους, Θεραπεία άγχους
Συντάκτης:
Αριστοτέλης Βάθης MD, MSc, ECP | Ψυχίατρος • Ψυχοθεραπευτής
Τελ.ενημέρωση: 2026-01-01

Άγχος: συμπτώματα και αντιμετώπιση

Άγχος: συμπτώματα και αντιμετώπιση

Το παθολογικό και υπερβολικό άγχος μπορεί να μεταφράζεται σε νευρικότητα, ανησυχία ή αυτό-αμφισβήτηση. Μερικές φορές, η αιτία του άγχους είναι εύκολο να εντοπιστεί, ενώ κάποιες άλλες όχι. Ο καθένας μας μπορεί να αισθανθεί άγχος κάποια στιγμή. Αλλά ο κατακλυσμιαίος, επαναλαμβανόμενος φόβος μπορεί να επηρεάσει σημαντικά έναν άνθρωπο. Όταν το άγχος παρεμβαίνει με αυτό τον τρόπο στη ζωή σας, χρειάζεται να μιλήσετε σε έναν ειδικό ψυχοθεραπευτή για αυτό.

Συμπτώματα Άγχους

Η αξιολόγηση για το άγχους (ΤΕΣΤ άγχους) και η διάγνωση μιας αγχώδους διαταραχής γίνεται από ένα ψυχίατρο και λαμβάνει υπόψη τα συμπτώματα, τη διάρκειά τους και το πώς επηρεάζουν την καθημερινότητα.

Το άγχος μπορεί να προκαλέσει επαναλαμβανόμενες σκέψεις και εμμονές. Ένα άτομο με άγχος ίσως να αισθάνεται μπερδεμένο ή να είναι δύσκολο να συγκεντρωθεί. Μερικές φορές η ανησυχία και η απογοήτευση μπορεί να είναι σημάδια άγχους. Ίσως κάποιοι άλλοι άνθρωποι με άγχος να αισθάνονται καταθλιπτικοί.

Τα συμπτώματα του παθολογικού άγχους μπορεί να είναι και ψυχοσωματικά καθώς μπορεί να σχετίζεται με μυϊκή ένταση και, σε ορισμένους ανθρώπους, με παροδική αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Το τρέμουλο, η εφίδρωση, η ταχυπαλμία, η ζαλάδα και η αϋπνία μπορεί να σχετίζονται με άγχος. Σε μερικούς ανθρώπους μπορεί να εμφανιστούν εξανθήματα στο σώμα σε περιόδους έντονου στρες/άγχους. Όπως επίσης οι πονοκέφαλοι, ορισμένα προβλήματα του γαστρεντερικού, η δυσκολία στην αναπνοή και η ναυτία. Αν τα σωματικά συμπτώματα είναι έντονα και ξαφνικά, μπορεί να μοιάζουν με κρίση πανικού.

Πώς εκδηλώνεται το άγχος;

Οι άνθρωποι μπορεί να εκδηλώσουν το υπερβολικό άγχος με πολλούς τρόπους. Κάποιοι γίνονται πιο ομιλητικοί ενώ κάποιοι άλλοι απομονώνονται. Ακόμη και άνθρωποι που μοιάζουν εξωστρεφείς, φιλικοί ή ατρόμητοι, μπορεί να έχουν άγχος.

Καθώς το άγχος έχει πολλά συμπτώματα, εμφανίζεται με διαφορετικό τρόπο σε κάθε άτομο.

Οι άνθρωποι με άγχος μπορεί κάποιες φορές να αποσύρονται, αλλά αυτό δεν είναι ο κανόνας για όσους υποφέρουν από άγχος. Άλλες φορές ο μηχανισμός της “πάλης ή της φυγής” (fight or flight), και ο άνθρωπος μπορεί να φανεί εριστικός και επιθετικός. Όταν κάποιος μπερδεύει τα λόγια του, τρέμει ή έχει νευρικά “τικ” συχνά μπορεί να βιώνει άγχος. Παρόλο που αυτά τα συμπτώματα συνδέονται με το άγχος, δεν είναι πάντα παρόντα, και βέβαια μπορεί να εμφανιστούν και σε ανθρώπους που δεν έχουν κάποια αγχώδη διαταραχή.

Αν υποψιάζεστε ότι κάποιος που γνωρίζετε αντιμετωπίζει άγχος, θα ήταν βοηθητικό να το αναφέρετε αν δεν το κάνει κάποια νύξη εκείνος. Ωστόσο, υπάρχουν κάποια πράγματα που μπορείτε να κάνετε αν θέλετε κάποιος που αισθάνεται άγχος να αισθανθεί πιο άνετα. Μπορείτε:

  • Να δείχνετε υπομονή
  • Να τον ενθαρρύνετε ή να του δείχνετε την εκτίμηση σας
  • Να είστε πρόθυμοι να μοιραστείτε λεπτομέρειες μαζί τους αν σας το ζητήσουν

Τι είναι η Διαταραχή Γενικευμένου Άγχους;

Η Διαταραχή Γενικευμένου Άγχους χαρακτηρίζεται από χρόνιο άγχος και ανησυχία, χωρίς να υπάρχει κάποιος ιδιαίτερος λόγος για το άγχος. Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται άγχος για συγκεκριμένα θέματα όπως τα χρήματα, τις συνεντεύξεις, τις παρουσιάσεις ή τα ραντεβού. Αλλά οι άνθρωποι με τη διαταραχή γενικευμένου άγχους αισθάνονται αγχωμένοι χωρίς ξεκάθαρη αιτία.

Σύμφωνα με τα διαγνωστικά κριτήρια (DSM-5) η Διαταραχή Γενικευμένου Άγχους ορίζεται ως το υπερβολικό άγχος και ανησυχία, που επηρεάζει ένα άτομο σχεδόν σε καθημερινή βάση. Πρέπει να διαρκεί 6 μήνες ή περισσότερο και είναι δύσκολο να ελεγχθεί.1 Ένα άτομο με διαταραχή γενικευμένου άγχους πρέπει επίσης να εμφανίζει τουλάχιστον τρία από τα ακόλουθα συμπτώματα:

Πολλοί παράγοντες μπορεί να συμβάλλουν στο άγχος. Αν κάποιος ζει σε ένα πιεστικό και κακοποιητικό περιβάλλον αυτό μπορεί να προκαλέσει άγχος. Μερικές φορές το άγχος γίνεται συνήθεια, για παράδειγμα κάποιος μπορεί να αγχωθεί για ένα γεγονός και να παραμείνει αγχωμένος αφού αυτό τελειώσει. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ο σύγχρονος τρόπος ζωής συμβάλλει στο χρόνιο άγχος. Οι πιεστικές προθεσμίες, ο γρήγορος ρυθμός ζωής, η προσπάθεια να ανταπεξέλθουμε στους ρυθμούς των κοινωνικών δικτύων, άλλα οδηγούν στο χρόνιο στρες και άγχος.

Αν ένα άτομο δεν μπορεί να εντοπίσει από πού προέρχεται το άγχος του, μπορεί να ζητήσει βοήθεια και να ξεκινήσει ψυχοθεραπεία. Μέσω της ψυχοθεραπείας θα διερευνήσει και επεξεργαστεί τις βαθύτερες αιτίες του άγχους, μπορεί να μάθει δεξιότητες αντιμετώπισης του άγχους και τρόπους καλύτερης διαχείρισης των συμπτωμάτων.

Άγχος, Συμπτώματα άγχους, Τύποι άγχους, Θεραπεία άγχους

Τι προκαλεί άγχος;

Το άγχος είναι ένας μηχανισμός απόκρισης, με σκοπό την επιβίωση. Επιτρέπει στους ανθρώπους να προστατευθούν και να αποφύγουν κινδύνους. Όμως μερικές φορές μπορεί ένα άτομο να έχει υψηλά επίπεδα άγχους συχνά, και να αισθάνεται αδύναμος να διαχειριστεί τα συμπτώματα.

Βιολογικοί & περιβαλλοντικοί παράγοντες

Η βιολογία, οι περιβαλλοντικοί παράγοντες και η προσωπικότητα καθορίζουν αν ένα άτομο θα έχει άγχος. Με άλλα λόγια, το άγχος μπορεί να είναι κληρονομήσιμο, επίκτητο ή και τα δύο. Για παράδειγμα, οι μελέτες δείχνουν ότι οι αγχωμένοι γονείς είναι πολύ πιθανό να έχουν αγχωμένα παιδιά.

Οι γονείς μπορεί να έχουν αγχωτικές συμπεριφορές με αποτέλεσμα να μεταδίδουν το άγχος και στα παιδιά. Αν κάποιος μεγαλώσει σε ένα αγχωτικό περιβάλλον έχει αυξημένες πιθανότητες να έχει άγχος μεγαλώνοντας. Αυτό συμβαίνει επειδή το άγχος γίνεται ένας μηχανισμός αποτροπής πιθανού κινδύνου.

Τραύμα & PTSD

Το άγχος μπορεί να προέλθει από ένα άλυτο ψυχικό τραύμα. Τα ψυχικά τραύματα προκαλούν σε ένα άτομο τεράστια ψυχολογική πίεση. Υπάρχουν καταστάσεις οι οποίες ενεργοποιούν ξανά το παλιό τραύμα. Αυτό είναι συχνό για τους ανθρώπους με μετατραυματικό στρες (PTSD) και ιδίως σε αυτές τις περιπτώσεις η θεραπεία EMDR ως μια τεκμηριωμένη ψυχοθεραπευτική προσέγγιση είναι πολύτιμη, όταν εφαρμόζεται από κατάλληλα εκπαιδευμένο θεραπευτή.2

Τύποι άγχους

 Το άγχος αποτελεί τη ρίζα πολλών ψυχικών καταστάσεων, όπως οι κρίσεις πανικού και οι φοβίες. Συχνά σχετίζεται και με άλλες καταστάσεις όπως η ιδεοψυχαναγκαστική διαταραχή, το μετατραυματικό στρες και η κατάθλιψη. Σύμφωνα με την DSM-5 τα ακόλουθα ψυχικά θέματα κατηγοριοποιούνται ως διαταραχές άγχους:

  • Κρίσεις πανικού: Η Διαταραχή Πανικού χαρακτηρίζεται από επαναλαμβανόμενες κρίσεις πανικού και σωματικά συμπτώματα του άγχους.
  • Οι ειδικές φοβίες: Αφορούν φόβο γύρω από ένα συγκεκριμένο αντικείμενο ή κατάσταση, τα οποία το άτομο αποφεύγει.
  • Το κοινωνικό άγχος: Οι άνθρωποι με κοινωνικό άγχος αισθάνονται φόβο ή άγχος στις κοινωνικές εκδηλώσεις. Ο φόβος είναι δυσανάλογος με τις περιστάσεις και οι άνθρωποι με κοινωνικό άγχος αποφεύγουν τις κοινωνικές συναναστροφές.
  • Η αγοραφοβία: Είναι ο φόβος του να βρεθεί κάποιος σε ανοιχτούς ή κλειστούς χώρους, να αφήσει το σπίτι του και να βρίσκεται με πολύ κόσμο ή να χρησιμοποιεί τα δημόσια μέσα μεταφοράς.
  • Άγχος προκαλούμενο από εξαρτησιογόνες ουσίες ή άλλα φάρμακα: Αυτή η κατάσταση προκαλείται από συγκεκριμένες ουσίες, όπως η καφεΐνη, το αλκοόλ, η κάνναβη. Το άγχος μπορεί να προκληθεί και από ορισμένα φάρμακα.
  • Το άγχος του αποχωρισμού: Χαρακτηρίζεται από τη διστακτικότητα ενός ατόμου να αφήσει το σπίτι του ή να φύγει μακριά από τους γονείς του.
  • Η επιλεκτική αλαλία: Υπό συγκεκριμένες περιστάσεις το άτομο δεν μπορεί να μιλήσει καθόλου. Αυτή η κατάσταση δημιουργεί προβλήματα στην εκπαίδευση, στη δουλειά και στις κοινωνικές επαφές.

 Ζητήστε βοήθεια για το άγχος

 Το υπερβολικό άγχος μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στις σχέσεις, στον ύπνο, στην όρεξη, στη δουλειά, στο σχολείο και στα χόμπι. Είναι από τις πιο συχνούς λόγους που οι άνθρωποι ζητάνε βοήθεια.

Η κατάλληλη αντιμετώπιση μπορεί να βοηθήσει σημαντικά στη μείωση των συμπτωμάτων και στη βελτίωση της λειτουργικότητας. Αν οι άνθρωποι δεν μπορούν οι ίδιοι να εντοπίσουν την αιτία του άγχους, σε αυτό μπορεί να τους βοηθήσει η ψυχοθεραπεία.

Μπορεί να χρειαστεί λίγος χρόνος για ένα άνθρωπο με άγχος να ανοιχτεί σε έναν καταρτισμένο και έμπειρο ψυχοθεραπευτή. Χρειάζεται χρόνος για να αναπτυχθεί εμπιστοσύνη και η θεραπευτική σχέση. Η συνέπεια στο πλάνο θεραπείας συχνά αυξάνει τις πιθανότητες ουσιαστικής βελτίωσης. Υπάρχουν πολλές μέθοδοι για την θεραπεία του άγχους και μαζί με τον ψυχοθεραπευτή σας θα βρείτε αυτή που σας ταιριάζει καλύτερα.

Πότε να ζητήσετε βοήθεια για το άγχος;

Αν νομίζετε ότι έχετε άγχος, δεν είναι ποτέ αργά για να ζητήσετε βοήθεια. Κάποια σημάδια που δείχνουν ότι ίσως να χρειάζεται να ζητήσετε βοήθεια είναι:

  • Έχετε σκέψεις τρομακτικές ή που δεν μπορείτε να τις ελέγξετε
  • Το άγχος επηρεάζει αρνητικά τις σχέσεις σας με αγαπημένα ή σημαντικά πρόσωπα της ζωής σας
  • Αισθάνεστε ότι δεν μπορείτε να βγείτε έξω από το σπίτι ή να έχετε ανθρώπους γύρω σας
  • Έχετε προβλήματα με τον ύπνο
  • Το άγχος δυσκολεύει την καθημερινότητά σας και δραστηριότητες όπως το φαγητό, η δουλειά, η φροντίδα των παιδιών
  • Σκέφτεστε να κάνετε κακό στον εαυτό σας

Τύποι θεραπείας για το άγχος

Πολλές μελέτες έχουν δείξει ότι η ψυχοθεραπεία μπορεί να μειώσει τα συμπτώματα άγχους σε πολλές αγχώδεις διαταραχές.

Η ψυχοθεραπεία βοηθά τους ανθρώπους να σκέφτονται διαφορετικά. Στοχεύει στους παράγοντες που συντηρούν το άγχος (σκέψεις, συμπεριφορές, σχέσεις, τραυματικές εμπειρίες).

Η ψυχοθεραπεία βοηθά τους ανθρώπους να κατανοήσουν και να αντιμετωπίσουν το άγχος, να βελτιώσουν την ποιότητα της ζωής τους και να διατηρήσουν την ευεξία τους. Και αν τυχόν το άγχος επανέλθει στη ζωή τους λόγω κάποιου πολύ έντονου γεγονότος, οι άνθρωποι έχουν πλέον τις κατάλληλες δεξιότητες για να το αντιμετωπίσουν.

Υπάρχουν πολλοί τύποι ψυχοθεραπείας για το άγχος. Ορισμένες τεχνικές που χρησιμοποιούνται για την θεραπεία του άγχους περιλαμβάνουν:

  • Την ενσυνειδητότητα: Υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί να βοηθήσει στη μείωση του άγχους σε ορισμένους ανθρώπους, ως συμπληρωματική πρακτική.3
  • Το EMDR: Αυτή η μέθοδος χρησιμοποιεί αισθητηριακά ερεθίσματα για να βοηθήσει τους ανθρώπους να επεξεργαστούν δύσκολες αναμνήσεις και ψυχολογικά τραυματικά.

Συνδυασμός προσεγγίσεων

Σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να συζητηθεί ένας εξατομικευμένος συνδυασμός διαφορετικών προσεγγίσεων, ανάλογα με τις ανάγκες, τη βαρύτητα των συμπτωμάτων και το ιστορικό ενός ανθρώπου. Μερικές φορές υπάρχουν κάποια εμπόδια που αποτρέπουν τους ανθρώπους να ζητήσουν βοήθεια για το άγχος.

Για παράδειγμα, ένα άτομο με κοινωνικό άγχος ίσως να αισθάνεται νευρικό να συναντήσει έναν ψυχοθεραπευτή, ενώ η αγοραφοβία και άλλες ειδικές φοβίες μπορεί να κάνουν απρόθυμους τους ανθρώπους να αφήσουν το σπίτι τους.

Φαρμακευτική αγωγή για το άγχος

Για κάποιον που κατακλύζεται και παραλύει από το άγχος ή τον πανικό, τα αγχολυτικά φάρμακα μπορεί να είναι πολύτιμα, ιδίως στα πρώτα στάδια της θεραπείας. Τα φάρμακα για το άγχος μπορούν να μειώσουν συμπτώματα άγχους σε ορισμένους ανθρώπους και να διευκολύνουν τη λειτουργικότητα, πάντα με ψυχιατρική παρακολούθηση.

Ωστόσο, τα φάρμακα από μόνα τους συνήθως δεν αρκούν για να δουλευτούν οι ψυχολογικοί παράγοντες που συντηρούν το άγχος μακροπρόθεσμα. Η φαρμακευτική αγωγή περιλαμβάνει αντικαταθλιπτικά φάρμακα όπως το Ladose και το Zoloft, και αγχολυτικά όπως το Xanax.

Σημείωση: η επιλογή φαρμάκου, η δοσολογία και η διάρκεια λήψης αποφασίζονται μόνο από ψυχίατρο, με βάση τα συμπτώματα και το ιστορικό, τις αντενδείξεις και τις πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες.

Βοηθητικές αλλαγές στον τρόπο ζωής

Η ψυχοθεραπεία είναι εξαιρετικά σημαντικό κομμάτι για την αντιμετώπιση του άγχους. Ωστόσο καλό είναι να αλλάξουν και κάποιες συνήθειες. Μαζί με τον ψυχοθεραπευτή μπορείτε να δημιουργήσετε ένα πλάνο που θα περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής, οι οποίες είναι διαφορετικές για κάθε άτομο.

Οι αλλαγές αυτές περιλαμβάνουν:

Αντιμετώπιση άγχους

Το άγχος πολλές φορές μπορεί να σας κατακλύσει. Αν τα συμπτώματα επιμένουν χωρίς υποστήριξη, μπορεί να επιβαρύνουν τη λειτουργικότητα και την ποιότητα ζωής.

Υπάρχουν διάφορα θεραπευτικά μέσα για να το αντιμετωπίσετε, όπως η ψυχοθεραπεία και τα αγχολυτικά φάρμακα. Αν αισθάνεστε ότι επηρεάζεστε αρνητικά από το άγχος μπορείτε να βρείτε έναν ψυχίατρο-ψυχοθεραπευτή για να το διαχειριστείτε αποτελεσματικά, με ένα εξατομικευμένο πλάνο.

Βιβλιογραφία

  1. 1.Craske, M. G., et al. (2017). Anxiety disorders. Nature Reviews Disease Primers, 3(1). [Anxiety Disorders Clinical Criteria]
  2. 2.Shalev, A., et al. (2017). Post-Traumatic Stress Disorder. New England Journal of Medicine, 376(25), 2459–2469. [PTSD Clinical Management]
  3. 3.Goyal, M., et al. (2014). Meditation Programs for Psychological Stress and Well-being. JAMA Internal Medicine, 174(3), 357. [Meditation Efficacy ]