Διαχείριση άγχους - 10 τεχνικές
Το άγχος μπορεί να εκδηλωθεί τόσο ψυχικά όσο και σωματικά (ψυχοσωματικά συμπτώματα). Ευτυχώς, υπάρχουν τεκμηριωμένες τεχνικές και θεραπευτικές επιλογές που βοηθούν στη διαχείριση του άγχους.
Τι είναι το άγχος;
Το άγχος είναι ένα συναίσθημα που βιώνουμε όλοι μας κάποια στιγμή στη ζωή μας. Συχνά συνδέεται με ψυχοπιεστικά ή συναισθηματικά γεγονότα. Ωστόσο, υπάρχουν άνθρωποι που αντιμετωπίζουν τα συμπτώματα του άγχους πολύ πιο συχνά από τους υπόλοιπους. Όταν το άγχος αρχίζει να επηρεάζει την καθημερινή σας ζωή, μπορεί να είναι σημάδι ότι είναι κάτι πιο σοβαρό που πρέπει να διευθετηθεί.
Τα συμπτώματα δεν είναι μόνο ψυχολογικά αλλά και βιολογικά. Κατηγοριοποιούνται ως:
- Σωματικά: ταχυπαλμία, μυϊκή ένταση, γαστρεντερικές ενοχλήσεις, δύσπνοια.
- Γνωστικά: καταστροφολογία, αδυναμία συγκέντρωσης, αίσθημα απώλειας ελέγχου.
- Συμπεριφορικά: αποφυγή καταστάσεων, κοινωνική απόσυρση, νευρικότητα.
Αυτοαξιολόγηση άγχους: ένας γρήγορος έλεγχος
Πριν εφαρμόσετε τις τεχνικές χαλάρωσης, είναι σημαντικό να κατανοήσετε πώς ακριβώς εκδηλώνεται το άγχος στο δικό σας οργανισμό. Το άγχος δεν είναι μόνο 'στο μυαλό'· έχει σωματικό και συμπεριφορικό αποτύπωμα. Χρησιμοποιήστε τον παρακάτω πίνακα αυτοαξιολόγησης για να εντοπίσετε τα προσωπικά σας μοτίβα και να επιλέξετε τις κατάλληλες στρατηγικές αντιμετώπισης.
| Τομέας | Ερώτηση για Σκέψη | Σημάδι Κλινικού Άγχους |
|---|---|---|
| Σώμα | Πού νιώθω ένταση (στήθος, στομάχι, ώμοι); | Επίμονοι πόνοι, ταχυπαλμία χωρίς άσκηση. |
| Σκέψη | Ποια είναι η χειρότερη σκέψη που κάνω; | Καταστροφολογία ("θα τρελαθώ", "θα πάθω έμφραγμα"). |
| Συμπεριφορά | Τι αποφεύγω να κάνω λόγω φόβου; | Αποφυγή εξόδων, εργασίας ή κοινωνικών επαφών. |
| Triggers | Πότε χειροτερεύει; (π.χ. βράδυ, δουλειά) | Άγχος χωρίς προφανή αιτία (γενικευμένο). |
| Επίπτωση | Με εμποδίζει να ζήσω όπως θέλω; | Έκπτωση λειτουργικότητας (δουλειά, σχέσεις). |
| Σημείωση: Αν ταυτίζεστε με 3+ σημεία, εξετάστε τη βοήθεια ειδικού. | ||
Αν ταυτίζεστε με αρκετά από τα παραπάνω σημεία, το επόμενο βήμα είναι μια πιο αντικειμενική αξιολόγηση. Μπορείτε να συμπληρώσετε το ΤΕΣΤ Άγχους για να έχετε μια πρώτη εκτίμηση της βαρύτητας των συμπτωμάτων σας.
Μήπως το άγχος σας εκδηλώνεται ψυχοσωματικά;
Πολλοί ασθενείς επισκέπτονται καρδιολόγους, γαστρεντερολόγους ή παθολόγους πριν φτάσουν στον ψυχίατρο, καθώς τα συμπτώματα του άγχους μιμούνται σωματικές παθήσεις. Αναγνωρίζετε κάποια από τα παρακάτω;
Το "άγχος" είναι η πιο συχνά διαγνωσμένη διαταραχή ψυχικής υγείας μεταξύ των ενηλίκων. Το 19-20% του ενήλικου πληθυσμού έχει μια διαταραχή άγχους, και το 30% θα αντιμετωπίσει μια διαταραχή άγχους κάποια στιγμή στη ζωή του. Η διαταραχή γενικευμένου άγχους, η διαταραχή πανικού και οι φοβίες επηρεάζουν δύο φορές περισσότερο τις γυναίκες από ότι τους άνδρες, ενώ η διαταραχή κοινωνικού άγχους επηρεάζει το ίδιο και τα δύο φύλα. Όμως μόνο ένας στους τρεις των ανθρώπων με κάποια διαταραχή άγχους ζητά βοήθεια.
Ο μηχανισμός "Πάλης ή Φυγής"
Το άγχος αποτελεί μια εξελικτική, αυτόματη αντίδραση με σκοπό την επιβίωση. Όταν ο εγκέφαλος αντιλαμβάνεται μια απειλή -είτε πραγματική (π.χ. επικίνδυνη κατάσταση) είτε ψυχολογική (π.χ. εργασιακή πίεση, κοινωνική αξιολόγηση)- η αμυγδαλή (amygdala), το συναισθηματικό κέντρο επεξεργασίας του εγκεφάλου, ενεργοποιεί τον υποθαλαμο-υποφυσιακό-επινεφριδιακό άξονα (HPA axis) και το συμπαθητικό νευρικό σύστημα.
Αυτό οδηγεί σε:
- Απελευθέρωση αδρεναλίνης από τα επινεφρίδια: οδηγεί σε ταχυπαλμία, αύξηση αρτηριακής πίεσης, διεύρυνση βρόγχων, εφίδρωση.
- Έκκριση κορτιζόλης (η "ορμόνη του στρες"): προκαλεί την κινητοποίηση ενεργειακών αποθεμάτων (γλυκόζη), καταστολή μη-επείγουσων λειτουργιών (πέψη, αναπαραγωγή).
- Αναστολή προμετωπιαίου φλοιού: οδηγεί σε μειωμένη λογική σκέψη, κυριαρχία συναισθηματικής αντίδρασης.
Στη σύγχρονη ζωή όμως, το βιολογικό αυτό σύστημα (fight or flight) ενεργοποιείται χωρίς πραγματικό κίνδυνο ζωής (π.χ. email από προϊστάμενο, οικονομική ανασφάλεια), οδηγώντας σε μια χρόνια υπερδιέγερση του συμπαθητικού συστήματος. Το αποτέλεσμα είναι τα γνωστά σωματικά συμπτώματα του άγχους.
10 τεχνικές διαχείρισης του άγχους
Οι τεχνικές διαχείρισης άγχους στοχεύουν στην ενεργοποίησή του παρασυμπαθητικού νευρικού συστήματος, το οποίο αντισταθμίζει την αντίδραση πάλης/φυγής και επαναφέρει την ομοιόσταση.
1. Γνωστική Αναπλαισίωση
Το άγχος συχνά μας εγκλωβίζει και ο εγκέφαλος εστιάζει αποκλειστικά στην απειλή και αγνοεί τις λύσεις. Αντί για την απλοϊκή συμβουλή της "θετικής σκέψης", η σύγχρονη ψυχοθεραπεία προτείνει την Γνωστική Αναπλαισίωση. Αυτή η τεχνική δεν σας προτείνει να αγνοήσετε τα προβλήματα, αλλά να αλλάξετε την ερμηνεία τους. Για παράδειγμα, όταν κάνετε μια καταστροφολογική σκέψη (π.χ. "Θα αποτύχω σίγουρα"), σταματήστε και ρωτήστε τον εαυτό σας:
- "Υπάρχουν αποδείξεις για αυτό που φοβάμαι;"
- "Υπάρχει κάποια εναλλακτική, πιο ρεαλιστική εξήγηση;"
Η Γνωστική Αναπλαισίωση δεν αλλάζει απλώς τη σκέψη σας, αλλά τη νευροβιολογία του εγκεφάλου. Πρόσφατες μελέτες νευροαπεικόνισης (2025) έδειξαν ότι η επιτυχής αναπλαισίωση μειώνει τη δραστηριότητα στην αμυγδαλή (κέντρο φόβου)5 και ενισχύει τις συνδέσεις στον προμετωπιαίο φλοιό, κυριολεκτικά "επανακαλωδιώνοντας" τον εγκέφαλό για ώστε να έχει αυξημένη ψυχική ανθεκτικότητα στο στρες.1
2. Κρατήστε ένα ημερολόγιο για το άγχος σας
Όταν νιώθετε άγχος, μπορεί να είναι δύσκολο να αναγνωρίσετε τι σας προκαλεί τα συμπτώματα. Μια άσκηση που μπορεί να σας βοηθήσει με αυτό είναι να κρατάτε ημερολόγιο και να καταγράφετε όσα νιώθετε. Όταν νιώθετε άγχος, σημειώστε όλους τους λόγους που σας κάνουν να ανησυχείτε ή να είστε νευρικοί και τα συναισθήματα που νιώθετε τη συγκεκριμένη στιγμή. Μερικές φορές, μόνο η καταγραφή των σκέψεων και των φόβων μπορεί να σας βοηθήσει να δουλέψετε για να ξεπεράσετε τις ανησυχίες σας. Μπορείτε πάντα να κοιτάτε το ημερολόγιο σας όταν νιώθετε άγχος ή να συζητάτε όσα νιώθετε στις ψυχοθεραπευτικές σας συνεδρίες και να δουλέψετε για αυτά.
3. Αλλάξτε τον αρνητικό τρόπο σκέψης
Όταν επικεντρώνεστε στις θετικές σκέψεις μπορείτε να ξεπεράσετε τις ανησυχίες και τις σκέψεις που σας κάνουν να αγχώνεστε (αλλά και τις πιο βαθιές αρνητικές πεποιθήσεις που κουβαλάτε). Όταν φοβάστε τις αρνητικές σκέψεις, τότε ο φόβος θα σας κατακλύζει καθημερινά. Όταν νιώθετε φόβο ή ανησυχία, προσπαθήστε να δείτε τα πράγματα από τη θετική τους πλευρά. Για παράδειγμα, αν φοβάστε τα αεροπλάνα και νιώθετε ναυτία, εφίδρωση και ταχυπαλμία όταν μπαίνετε σε αεροπλάνο, δοκιμάστε να επικεντρωθείτε στα θετικά του ταξιδιού και όλα όσα έχετε σχεδιάσει να κάνετε στον προορισμό σας. Σκεφτείτε ότι έχετε την ευκαιρία να κάνετε αυτό το ταξίδι και δείτε το σαν μια θετική εμπειρία.
4. Καθιερώστε μια ρουτίνα
Η ρουτίνα θα σας βοηθήσει να διαχειριστείτε τις δραστηριότητες της καθημερινότητας και να ελαχιστοποιήσετε την έκθεση σε ξαφνικές αιτίες άγχους. Η δομή και η προβλεψιμότητα μειώνουν την υπερδιέγερση της αμυγδαλής (το κέντρο φόβου του εγκεφάλου). Η τήρηση ενός σταθερού κιρκάδιου ρυθμού (ώρες ύπνου και γευμάτων) λειτουργεί ως βιολογική ασπίδα κατά του στρες.
Υιοθετήστε συνήθειες όπως η υγιεινή διατροφή και η άσκηση ώστε να βελτιώσετε την σωματική σας υγεία, η οποία με τη σειρά της βελτιώνει την ψυχική υγεία. Μια καθημερινή ρουτίνα βοηθά να επικεντρώνεστε στο πρόγραμμά σας και στα θετικά κομμάτια της ημέρας χωρίς να ανησυχείτε για το τι θα φέρει η κάθε μέρα.
5. Προοδευτική μϋική χαλάρωση
Η προοδευτική μϋική χαλάρωση (Progressive Muscle Relaxation, PMR) αφορά την σύσφιξη και στη συνέχεια χαλάρωση των μυϊκών ομάδων σε όλο το σώμα. Ξεκινώντας από τα δάχτυλα των ποδιών και φτάνοντας μέχρι το πρόσωπο, αυτή η μέθοδος μπορεί να ολοκληρωθεί σε 5-10 λεπτά και βοηθά στη μείωση της σωματικής έντασης ενώ αποσπά την προσοχή από αγχώδεις σκέψεις.
6. Διαφραγματικές αναπνοές και τεχνικές χαλάρωσης
Υπάρχουν πολλές ασκήσεις αναπνοής που μπορούν να σας ανακουφίσουν από την ένταση και τη νευρικότητα, όπως και η διαφραγματική αναπνοή. Λίγα λεπτά την ημέρα αρκούν, για παράδειγμα 2-5 λεπτά τη φορά, σε συχνότητα 2-3 φορές την ημέρα.
7. Ενσυνειδητότητα και χαλάρωση
Ο διαλογισμός και οι τεχνικές ενσυνειδητότητας βοηθούν στη μείωση του άγχους. Αυτές οι τεχνικές δεν απαιτούν πολύ χρόνο μέσα στην ημέρα. Ο διαλογισμός χρειάζεται λίγα λεπτά να κλείσετε τα μάτια σας και να επικεντρωθείτε στην αναπνοή σας. Η ιδέα είναι ότι όταν αναγνωρίζετε μια σκέψη ή μια ανησυχία κατά τη διάρκεια των αναπνοών, έχετε την επίγνωση αυτής και μπορείτε να την βάλετε στην άκρη και να συγκεντρωθείτε ξανά στην αναπνοή σας. Η πρακτική αυτή ενισχύει τον προμετωπιαίο φλοιό, επιτρέποντας στον εγκέφαλο να "παρατηρεί" το άγχος χωρίς να ταυτίζεται με αυτό.
8. Βάλτε την σωματική άσκηση στη ζωή σας
Η σωματική άσκηση είναι πολύ σημαντική για έναν υγιή τρόπο ζωής (ιδίως η αεροβική άσκηση). Μπορεί να σας ωφελήσει σωματικά και ψυχικά. Η καθημερινή άσκηση θα σας βοηθήσει να έχετε έναν πιο υγιή τρόπο ζωής. Υπάρχουν πολλές μορφές άσκησης που θα κρατήσουν τη σωματική και ψυχική σας ενέργεια μακριά από τον αρνητικό τρόπο σκέψης και η ενέργεια αυτή θα διοχετεύεται σε θετικά πράγματα.
Ορισμένες μέθοδοι, όπως η γιόγκα και τo ταϊ τσι είναι ιδιαίτερα οφέλημα για την διαχείριση του άγχους.
Μην ξεχνάμε ότι κατά τη διάρκεια της σωματικής άσκησης (με επαρκή ένταση και διάρκεια άσκησης) εκκρίνονται ενδορφίνες και o εγκεφαλικός νευροτροφικός παράγοντας BDNF που βελτιώνουν τη διάθεση και ενισχύουν τη νευροπλαστικότητα του εγκεφάλου.3
9. Εξασκηθείτε στην αποδοχή
Στη θεραπευτική ορολογία αυτό ονομάζεται "ριζική αποδοχή". Δεν σημαίνει παραίτηση, αλλά παύση της ψυχοφθόρας μάχης με μια πραγματικότητα που, αυτή τη στιγμή, δεν αλλάζει. Αναγνωρίστε κάποιες καταστάσεις ή ανησυχίες που σας προκαλούν έντονο στρες, και σκεφτείτε αν αυτά μπορείτε να τα ελέγξετε. Αν η απάντηση είναι ναι, αναγνωρίστε όλα όσα πρέπει να κάνετε για να μειώσετε την ανησυχία και κάντε τα. Αν η απάντηση είναι όχι, συνειδητοποιήστε ότι πάντα θα υπάρχουν πράγματα στη ζωή σας και στη ζωή των άλλων που δεν μπορείτε να αλλάξετε και υπενθυμίστε στον εαυτό σας ότι αυτό δεν είναι κακό και αποδεχτείτε το.
10. Άλλες τεχνικές
Ο καθένας μπορεί να χρησιμοποιήσει διαφορετικές τεχνικές χαλάρωσης, καθώς σε κάθε άνθρωπο ταιριάζουν διαφορετικά πράγματα και δεν υπάρχει μία τεχνική για όλους. Σε μια στιγμή έντασης μπορείτε να δοκιμάσετε για παράδειγμα:
- Χαλαρωτική μουσική για 10 λεπτά, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ακουστικά για να απομονωθείτε από το περιβάλλον σας
- Το διάβασμα βιβλίων αυτοβελτίωσης
- Κάποιο χόμπι που σας χαλαρώνει
Όλα τα παραπάνω είναι δραστηριότητες που βοηθούν το μυαλό να ηρεμήσει. Δοκιμάστε τα, δείτε τι σας ταιριάζει και είναι αποτελεσματικό για εσάς.
Θεραπευτικές επιλογές για το άγχος
Υπάρχουν πολλές θεραπευτικές επιλογές διαθέσιμες για τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν άγχος ή κάποια διαταραχή άγχους.
1. Ηρεμιστικά φάρμακα ή/και αντικαταθλιπτικά
Υπάρχουν πολλές φάρμακα που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να βοηθήσουν στη διαχείριση των συμπτωμάτων του άγχους:
- Οι βενζοδιαζεπίνες (όπως το Ζάναξ) είναι η πιο συχνή φαρμακευτική επιλογή για τα συμπτώματα του άγχους. Αυτά τα αγχολυτικά φάρμακα είναι αποτελεσματικά για την χαλάρωση και βοηθούν να αντιμετωπίσετε μια κατάσταση που είναι γνωστό ότι θα σας αγχώσει. Ωστόσο, χορηγούνται βραχυπρόθεσμα, αποτελούν μια λύση ανάγκης επειδή δεν βοηθούν στη θεραπεία της αιτίας του άγχους και όταν γίνεται κατάχρηση μπορεί να προκαλέσουν εθισμό.
- Τα SSRI αντικαταθλιπτικά (επιλεκτικοί αναστολείς της επαναπρόσληψης της σεροτονίνης) όπως το Ladose, Cipralex, Seroxat, είναι φάρμακα που χορηγούνται και για τη μακροπρόθεσμη θεραπεία του άγχους. Τα αντικαταθλιπτικά πρέπει να λαμβάνονται καθημερινά για να ελεγχθεί το άγχος.
2. Ψυχοθεραπεία
Η ψυχοθεραπεία είναι η πιο συχνή μορφή θεραπείας για την αντιμετώπιση των συμπτωμάτων του άγχους. Ο ψυχοθεραπευτής θα σας βοηθήσει να αναγνωρίσετε τις αιτίες του άγχους και να βρείτε αποτελεσματικούς τρόπους να αντιμετωπίσετε αυτές τις αιτίες και να μπορέσετε να ζήσετε μια υγιή και ποιοτική ζωή.4
Υπάρχουν πολλές μορφές ψυχοθεραπείας διαθέσιμες. Στο κλινικό πλαίσιο, η θεραπεία εστιάζει στον εντοπισμό και την τροποποίηση δυσλειτουργικών μοτίβων σκέψης και στην εκμάθηση τεκμηριωμένων στρατηγικών αντιμετώπισης. Μπορείτε επίσης να κάνετε ομαδική ψυχοθεραπεία μαζί με άλλους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν κάποια διαταραχή άγχους ή άλλα ψυχολογικά προβλήματα.
Θεραπεία έκθεσης: η θεραπεία έκθεσης (ERP) εφαρμόζεται συγκεκριμένα σε ανθρώπους με διαταραχή πανικού ή φοβίες. Είναι μια ειδική μορφή CBT ψυχοθεραπείας που προσπαθεί να ελαχιστοποιήσει το άγχος που βιώνει ένα άτομο λόγω συγκεκριμένων καταστάσεων ή πραγμάτων. Η θεωρία πίσω από αυτή τη μέθοδο είναι ότι η σταδιακή έκθεση ενός ατόμου σε όσα του προκαλούν στρες με τη βοήθεια του ψυχοθεραπευτή θα το βοηθήσουν να χτίσει την αυτοπεποίθησή του. Η έκθεση ενός ατόμου σε όσα φοβάται σε ελεγχόμενο περιβάλλον το βοηθούν να καταλάβει ότι μπορεί να διαχειριστεί καταστάσεις και ότι οι χειρότεροι φόβοι συχνά δεν είναι ρεαλιστικοί. Βέβαια δεν είναι βοηθητική για όλους, καθώς πολύ συχνά οι ρίζες του άγχος είναι βαθύτερες.
3. Κανναβιδιόλη
Η κανναβιδιόλη ή CBD χρησιμοποιείται για πολλά προβλήματα σωματικής και ψυχικής υγείας. Υπάρχουν κάποια στοιχεία που υποστηρίζουν τη χρήση της από ασθενείς με διαταραχές άγχους, αν και οι περισσότερες μελέτες έχουν γίνει σε ζώα ή μικρές ομάδες ανθρώπων. Όλο και πιο πολλά στοιχεία είναι διαθέσιμα για τη θεραπεία των συμπτωμάτων του άγχους με κανναβιδιόλη, αν και τα μακροχρόνια αποτελέσματα ερευνώνται ακόμα.2
Υπάρχουν επίσης και άλλες συμπληρωματικές μέθοδοι θεραπείας, που μπορούν να προσφέρουν επικουρικά βοήθεια στην αντιμετώπιση του άγχους υπό την επίβλεψη ενός εξειδικευμένου γιατρού.
4. Διατροφική Ψυχιατρική: τροφές και βότανα
Εκτός από την ψυχοθεραπεία, η σύγχρονη έρευνα εστιάζει στον άξονα εντέρου-εγκεφάλου.7 Ορισμένες τροφές και βότανα μπορούν να δράσουν επικουρικά:
Εκτός από την ψυχοθεραπεία, η σύγχρονη έρευνα εστιάζει στον άξονα εντέρου-εγκεφάλου.7 Ως ψυχίατρος και βιοχημικός, θα ήθελα να υπογραμμίσω τη σημασία των μοριακών μηχανισμών μέσω των οποίων η διατροφή παρεμβαίνει άμεσα στη νευροχημεία του εγκεφάλου. Yπάρχουν λοιπόν ορισμένες τροφές και βότανα που μπορούν να δράσουν επικουρικά:
| Τροφή / Συστατικό | Οφέλη για το Άγχος | Χρήση & Προσοχή |
|---|---|---|
| Ωμέγα-3 Λιπαρά (Σαρδέλα, Σολομός, Καρύδια) | Μείωση φλεγμονής,6 ενίσχυση εγκεφαλικής λειτουργίας. | Στόχος: 2-3 φορές/εβδομάδα. Προσοχή αν λαμβάνετε αντιπηκτικά. |
| Μαγνήσιο (Σπανάκι, Αμύγδαλα, Μαύρη Σοκολάτα) | Βοηθά στη μυϊκή χαλάρωση και τη ρύθμιση του νευρικού συστήματος. | Καθημερινή κατανάλωση. Προσοχή σε άτομα με νεφρική νόσο. |
| Βαλεριάνα & Χαμομήλι (Αφεψήματα) | Ήπια κατευναστική δράση, βελτίωση ποιότητας ύπνου. | Ιδανικά πριν τον ύπνο. Μπορεί να προκαλέσουν υπνηλία. |
| Πασιφλόρα (Passiflora) | Παραδοσιακή χρήση για νευρικότητα και ανησυχία. | Αποφύγετε το συνδυασμό με αλκοόλ ή ηρεμιστικά. |
| Καφεΐνη (χρειάζεται μείωση) (Καφές, Energy Drinks) | Η υπερβολή προκαλεί ταχυπαλμία και μιμείται κρίση πανικού. | Προτιμήστε ντεκαφεϊνέ ή διακόψτε μετά το μεσημέρι. |
Βιβλιογραφία
- 1.Zwiky, E., et al. (2025). Limbic gray matter increases in response to cognitive-behavioral therapy in major depressive disorder. Translational Psychiatry, 15(1). [CBT and Neuroplasticity]
- 2.Nayak, M. M., et al. (2024). Cannabidiol for Scan-Related Anxiety in Women With Advanced Breast Cancer. JAMA Network Open, 7(12), e2450391. [CBD Clinical Efficacy]
- 3.Garavito, A. R., et al. (2025). Impact of physical exercise on the regulation of brain-derived neurotrophic factor in people with neurodegenerative diseases. Frontiers in Neurology, 15. [Exercise-Induced BDNF]
- 4.Papola, D., et al. (2024). Psychotherapies for generalized anxiety disorder in adults: systematic review and network meta-analysis of randomized-controlled trials. European Psychiatry, 67(S1), S50–S51. [GAD Therapy Effectiveness]
- 5.Domínguez-Pérez, J., et al. (2025). Neural Mechanisms of Cognitive Behavioral Therapy Efficacy in Anxiety Disorders: A Scoping Review of fMRI-Based Studies That Tested the Dual Model. Life, 15(3), 493. [fMRI Dual-Model]
- 6.Bafkar, N., et al. (2024). Efficacy and safety of omega-3 fatty acids supplementation for anxiety symptoms: a systematic review and dose-response meta-analysis of randomized controlled trials. BMC Psychiatry, 24(1). [Omega-3 Supplementation]
- 7.Houminer-Klepar, N., & Dopelt, K. (2025). Associations Between Mediterranean Diet, Processed Food Consumption, and Symptoms of Anxiety and Depression: Cross-Sectional Study Among Israeli Adults. Foods, 14(9), 1485. [Diet-Anxiety Correlation]