Φάρμακα για το άγχος / Αγχολυτικά – Ηρεμιστικά

Φάρμακα για το άγχος - Αγχολυτικά - Ηρεμιστικά

Αν υποφέρετε από επίμονο στρες που επηρεάζει τη ζωή σας σε καθημερινή βάση, τα συμπτώματα που έχετε ίσως να οφείλονται σε κάποια διαταραχή άγχους. Οι διαταραχές άγχους και τα ψυχοσωματικά συμπτώματα που τις συνοδεύουν μπορούν μπορεί να απαιτούν συνδυασμό παρεμβάσεων, όπως φαρμακευτική αγωγή (αγχολυτικά/ηρεμιστικά ή αντικαταθλιπτικά) και ψυχοθεραπεία.

Πολύ συχνά, οι αλλαγές στον τρόπο αντιμετώπισης των πραγμάτων και τον τρόπο ζωής είναι απαραίτητες για τη μείωση του άγχους.

Αγχολυτικά φάρμακα - Ηρεμιστικά

Τα αγχολυτικά (ηρεμιστικά) φάρμακα επιδρούν στον εγκέφαλο και συμβάλλουν στη μείωση των συμπτωμάτων του άγχους. Μπορούν συνεπώς να βοηθήσουν στη μείωση των συμπτωμάτων του στρες, της ανησυχίας, του φόβου και των κρίσεων πανικού. Τα αγχολυτικά φάρμακα συνταγογραφούνται απαραιτήτως από γιατρό, τις περισσότερες φορές από ψυχίατρο ή νευρολόγο.

Η αγχολυτική φαρμακευτική αγωγή δεν "θεραπεύει" τις αγχώδεις διαταραχές, αλλά βοηθάει στη διαχείριση των ψυχικών και ψυχοσωματικών συμπτωμάτων. Υπάρχουν πολλά και διαφορετικά ηρεμιστικά (αγχολυτικά) φάρμακα διαθέσιμα, και το καλύτερο αγχολυτικό φάρμακο για εσάς εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, συμπεριλαμβανομένου του τύπου της διαταραχής άγχους που έχετε, την ηλικία σας, αν έχετε άλλα προβλήματα υγείας ή λαμβάνετε άλλα φάρμακα, κα.

Βενζοδιαζεπίνες

Οι βενζοδιαζεπίνες αποτελούν θεραπευτική επιλογή για τη διαταραχή γενικευμένου άγχους και είναι θεραπεία δεύτερης γραμμής για τις κρίσεις πανικού (διαταραχή πανικού) και την διαταραχή κοινωνικού άγχους (κοινωνική φοβία), με τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα να αποτελούν την πρώτη θεραπευτική επιλογή. Οι βενζοδιαζεπίνες προκαλούν μυϊκή χαλάρωση και μειώνουν και άλλα συμπτώματα που σχετίζονται με το στρες, ωστόσο αποφεύγουμε να χρησιμοποιούνται μακροχρόνια επειδή αν γίνει κατάχρηση, μπορεί να προκαλέσουν εθισμό.

Οι βενζοδιαζεπίνες χρησιμοποιούνται συχνά για τη θεραπεία του παθολογικού άγχους, μια μικρή χρονική περίοδο. Η βελτίωση που σχετίζεται με τις βενζοδιαζεπίνες εμφανίζεται νωρίς, ενώ η πορεία και το μέγεθος της βελτίωσης συσχετίζονται με τη δόση.² Stimpfl, J. N., et al. (2021). Pharmacologic predictors of benzodiazepine response trajectory in anxiety disorders: a Bayesian hierarchical modeling meta-analysis. CNS Spectrums, 28(1), 53–60.

Στις βενζοδιαζεπίνες ανήκουν φάρμακα όπως το Stedon (διαζεπάμη), το Xanax (αλπραζολάμη), το Lexotanil (βρωμαζεπάμη), το Clonotril/Rivotril (κλοναζεπάμη), το Frisium (κλοβαζάμη), το Tavor/Ativan (λοραζεπάμη), Librax (χλωροδιαζεποξείδη, πχ σε ευερέθιστο έντερο). Στον παρακάτω κατάλογο παρατίθενται στοιχεία για τις πιο γνωστές βενζοδιαζεπίνες:

Παρακάτω μπορείτε να συγκρίνετε το μέγεθος δισκίων γνωστών αγχολυτικών φαρμάκων: Xanax, Bespar, Lexotanil και Tavor.

Β-αναστολείς

Οι β-αναστολείς χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο καρδιακών νοσημάτων. Μπορεί να συμβάλλουν στη ρύθμιση του καρδιακού ρυθμού και της αρτηριακής πίεσης (υπέρτασης) μπλοκάροντας τις επιδράσεις της επινεφρίνης, μιας διεγερτικής ουσίας που το σώμα παράγει φυσικά. Οι β-αναστολείς μπορεί να συμβάλλουν στη μείωση του τρέμουλου, της εφίδρωσης και άλλων σωματικών συμπτωμάτων του άγχους.

Χρησιμοποιούνται βραχυπρόθεσμα για την αντιμετώπιση του άγχους, ειδικότερα για τις ταχυπαλμίες. Το Tenormin (ατενολόλη), το Concor (βισοπρολόλη), το Inderal (προπανολόλη) είναι μερικοί β-αναστολείς. Κοινές παρενέργειες περιλαμβάνουν την αύξηση του βάρους, την κόπωση, και τα κρύα χέρια και πόδια. Οι β-αναστολείς δεν συστήνονται σε ανθρώπους με άσθμα ή διαβήτη.

Bespar (Βουσπιρόνη)

Το Bespar αποτελεί θεραπευτική επιλογή για τη διαχείριση του χρόνιου άγχους, και αποτελεί θεραπευτική επιλογή για τη διαταραχή γενικευμένου άγχους. Επιδρά στο σεροτονινεργικό σύστημα, με πιθανή συμβολή στη ρύθμιση της διάθεσης. Το Bespar χρειάζεται μία με δύο εβδομάδες για να δείτε την αρχική του δράση και ίσως να χρειαστούν τέσσερις με έξι εβδομάδες για την πλήρη δράση του. Εξαιτίας αυτού, δεν θεωρείται αποτελεσματικό για τη θεραπεία των κρίσεων πανικού, και πρέπει να λαμβάνεται με συνέπεια ώστε να δράσει στα συμπτώματα. Έχει λιγότερες χαλαρωτικές ιδιότητες από ότι άλλα αγχολυτικά φάρμακα, δεν είναι εθιστικό και είναι ελάχιστος ο κίνδυνος υπερδοσολογίας.

Πιθανές παρενέργειες περιλαμβάνουν τη ζαλάδα, τους πονοκεφάλους, την νευρικότητα και τα προβλήματα στον ύπνο. Η επιλογή του κατάλληλου φαρμάκου γίνεται πάντα από τον θεράποντα ψυχίατρο, λαμβάνοντας υπόψη το ατομικό ιστορικό και τις ιδιαιτερότητες του κάθε ασθενή.

SSRI αντικαταθλιπτικά

Τα αντικαταθλιπτικά SSRI (επιλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης Σεροτονίνης) χρησιμοποιούνται ως θεραπεία πρώτης γραμμής για τις διαταραχές άγχους σύμφωνα με τα διεθνή θεραπευτικά πρωτόκολλα,³ National Institute for Health and Care Excellence. (2020). Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults: management (CG113). και περιλαμβάνουν φάρμακα όπως το Seroxat (παροξετίνη), το Ladose (φλουοξετίνη, το γνωστό Prozac), το Zoloft (σερτραλίνη) και το Cipralex (εσιταλοπράμη).

Τα SSRI είναι φάρμακα που μπορεί να συμβάλλουν στη μείωση του άγχους και των ψυχοσωματικών συμπτωμάτων που τα συνοδεύουν,¹ Kopcalic, K., et al. (2025). Antidepressants versus placebo for generalised anxiety disorder (GAD). Cochrane Database of Systematic Reviews, 2025(2). και για αυτό προτιμούνται σε διαταραχές όπως η Σωματόμορφη Δυσλειτουργία Αυτόνομου Νευρικού Συστήματος. Οι SSRI είναι αντικαταθλιπτικά που επιδρούν στα επίπεδα σεροτονίνης στον εγκέφαλο, με πιθανή συμβολή και στη βελτίωση της διάθεσης.

Οι παρενέργειες των SSRI περιλαμβάνουν πονοκεφάλους, ξηροστομία, υπνηλία, σεξουαλική δυσλειτουργία, μειωμένη σεξουαλική επιθυμία και αύξηση βάρους. Όπως τα περισσότερα αντικαταθλιπτικά, μπορεί αρχικά να αυξήσουν παροδικά τον κίνδυνο αυτοκτονικού ιδεασμού (σκέψεις αυτοκτονίας), ειδικά στους τους εφήβους και τους ηλικιωμένους.

SNRI αντικαταθλιπτικά

Τα SNRIs (επιλεκτικοί αναστολείς επαναπρόσληψης Σεροτονίνης-Νορεπινεφρίνης) αποτελούν θεραπευτική επιλογή για το άγχος, είναι αντικαταθλιπτικά και περιλαμβάνουν φάρμακα όπως το Efexor (βενλαφαξίνη) και το Cymbalta (ντουλοξετίνη). Οι SNRI επιδρούν στα επίπεδα της σεροτονίνης και της νορεπινεφρίνης, με πιθανή συμβολή στη ρύθμιση της διάθεσης και έχουν όμοιες επιδράσεις με τους SSRI. Οι παρενέργειες είναι παρόμοιες με αυτές των SSRI.

Lyrica (Πρεγκαμπαλίνη)

Το Lyrica αναπτύχθηκε αρχικά ως αντισπασμωδικό και αναλγητικό, χρησιμοποιείται ωστόσο και στην θεραπεία της Γενικευμένης Αγχώδους Διαταραχής (ΓΑΔ). Είναι μια επιλογή ιδιαίτερα για ασθενείς που δεν έχουν ανταποκριθεί στις υπόλοιπες θεραπείες. Το προτιμούν συχνά οι νευρολόγοι.

Τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά

Τα τρικυκλικά αντικαταθλιπτικά χρησιμοποιούνται για την θεραπεία του άγχους. Κοινά φάρμακα αυτής της κατηγορίας είναι το Tofranil (ιμιπραμίνη), το Minitran/Saroten (αμιτριπτυλίνη), το Pamelor (νορτριπτυλίνη) και το Anafranil (κλομιπραμίνη). Οι παρενέργειες περιλαμβάνουν δυσκοιλιότητα, ξηροστομία, θολή όραση, ορθοστατική υπόταση και κατακράτηση ούρων.

Ορθολογική χρήση φαρμάκων

Όλα τα αγχολυτικά χάπια έχουν κάποιες παρενέργειες, αλλά μπορεί να έχουν σοβαρές παρενέργειες αν χρησιμοποιούνται υπερβολικά ή λανθασμένα. Πολλά από αυτά επηρεάζουν τον καρδιακό ρυθμό, την αρτηριακή πίεση και το επίπεδο εγρήγορσης. Μπορεί να προκαλέσουν απώλεια της συνείδησης ή ακόμη και θάνατο όταν χρησιμοποιούνται υπερβολικά ή γίνει κατάχρηση, σε συνδυασμό με άλλα φάρμακα που δρουν στο κεντρικό νευρικό σύστημα ή με αλκοόλ ή άλλες εξαρτησιογόνες ουσίες.

Φυτικά - φυσικά αγχολυτικά

Εκτός από τα παραπάνω φάρμακα, υπάρχουν και πιο φυσικές λύσεις για την αντιμετώπιση του άγχους σε ήπιες περιπτώσεις, όπως η βαλεριάνα και τα ανθοϊάματα, που γενικά είναι καλώς ανεκτά.

Βοηθητικές αλλαγές στον τρόπο ζωής

Δραστηριότητες που μπορείτε να βάλετε στη ζωή σας για να σας βοηθήσουν στη διαχείριση του άγχους:

• Κάνετε σωματική άσκηση, ιδίως αεροβική, ή απλά περπάτημα
• Κάνετε διαλογισμό, yoga
• Βάλτε mindfulness (ενσυνειδητότητα), πνευματική εξάσκηση στη ζωή σας
• Χόμπι, όπως χορός, ζωγραφική, οτιδήποτε σας ενθουσιάζει
• Περίπατοι στη φύση, περνάτε χρόνο με τη γάτα ή το σκύλο σας
• Γράφετε σε ημερολόγιο
• Περνάτε περισσότερο χρόνο με τους φίλους σας
• Κάνετε ασκήσεις ευγνωμοσύνης, επικεντρωθείτε στις θετικές πλευρές της ζωής σας
• Λύνετε παζλ ή sudoku, σταυρόλεξα, mandala
• Δείτε μια κωμωδία ή ένα αστείο βίντεο
• Κάνετε μασάζ λίγα λεπτά

Άλλες συμπληρωματικές επιλογές

Ένας ψυχίατρος-ψυχοθεραπευτής είναι ο πλέον ειδικός που μπορεί να εκτιμήσει την βαρύτητα της κατάστασης και να σας δώσει πιθανές λύσεις.

Οι διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες συνιστούν την ψυχοθεραπεία ως θεραπεία πρώτης γραμμής, ισότιμη ή και ανώτερη της φαρμακευτικής αγωγής για πολλές διαταραχές άγχους.⁴ Bandelow, B., et al. (2022). World Federation of Societies of Biological Psychiatry (WFSBP) guidelines for treatment of anxiety, obsessive-compulsive and posttraumatic stress disorders – Version 3. Part I: Anxiety disorders. The World Journal of Biological Psychiatry, 24(2), 79–117.

Βιβλιογραφία

1. ↸1.Kopcalic, K., et al. (2025). Antidepressants versus placebo for generalised anxiety disorder (GAD). Cochrane Database of Systematic Reviews, 2025(2). [Cochrane Review: Antidepressant Efficacy in GAD]
2. ↸2.Stimpfl, J. N., et al. (2021). Pharmacologic predictors of benzodiazepine response trajectory in anxiety disorders: a Bayesian hierarchical modeling meta-analysis. CNS Spectrums, 28(1), 53–60. [Benzodiazepine Response: Dosage and Timing]
3. ↸3.National Institute for Health and Care Excellence. (2020). Generalised anxiety disorder and panic disorder in adults: management (CG113). [NICE Guidelines: Anxiety Management]
4. ↸4.Bandelow, B., et al. (2022). World Federation of Societies of Biological Psychiatry (WFSBP) guidelines for treatment of anxiety, obsessive-compulsive and posttraumatic stress disorders – Version 3. Part I: Anxiety disorders. The World Journal of Biological Psychiatry, 24(2), 79–117. [WFSBP Consensus: Psychotherapy First-Line Treatment]